Kazakistan’da Cinsiyet Araştırmalarına Genel Bir Bakış: Tarihsel, Medya ve Dijital Temsiller Üzerine Bir İnceleme

Gender studies focus on fundamental concepts such as masculinity, femininity, biological sex, and social gender. The issue of gender in the Kazakh language is addressed within the context of oral culture and literary works within the Kazakh language and ethnography. Kazakh intellectuals, however, consider gender reassignment not solely through the opposition of masculinity and femininity but as characteristics specific to women and men. They view this approach as a part of philology, examining the gender aspect of language from an ethnographic perspective. This study first provides an overview of gender studies, examining fundamental issues such as gender category, the relationship between language and gender, and the social origins of gender difference. Furthermore, gender representations in Kazakh language and literature, gender analyses in Kazakh language, contemporary gender studies, and various gender-focused articles published in Kazakhstan are comprehensively examined. The research method is qualitative, based on a survey and compilation model. During the data collection process, the written works of Kazakh intellectuals on gender were systematically scanned and evaluated using content analysis. Gender representations are explored through linguistic, literary, and cultural elements in texts from books, articles, and newspapers published in Kazakhstan. Furthermore, the evolution of old and new linguistic representations is analyzed by comparing historical works of intellectuals with contemporary newspaper content.

Cinsiyet araştırmaları; erillik, dişillik, biyolojik cinsiyet ve toplumsal cinsiyet gibi temel kavramlara odaklanmaktadır. Kazak dilinde cinsiyet konusu, sözlü kültür ve edebiyat ürünleri bağlamında Kazak dili ve etnografyası içinde ele alınmaktadır. Kazak aydınları ise cinsiyet değişimini sadece erillik ve dişillik karşıtlığı üzerinden değil, kadın ve erkeğe özgü nitelikler olarak değerlendirmekte; bu yaklaşımı dilin cinsiyet yönüne etnografik bir perspektiften bakarak, filolojinin bir parçası olarak görmektedir. Bu çalışmada öncelikle cinsiyet araştırmalarına genel bir bakış sunulmuş, cinsiyet kategorisi, dil ile cinsiyet arasındaki ilişki ve cinsiyet farklılığının sosyal kökeni gibi temel konular irdelenmiştir. Ayrıca Kazak dili ve edebiyatında cinsiyet temsilleri, Kazak dilinde cinsiyet analizleri, güncel cinsiyet çalışmaları ile Kazakistan’da yayımlanan çeşitli cinsiyet odaklı yazılar kapsamlı biçimde incelenmiştir. Araştırmanın yöntemi nitel olup, tarama ve derleme modeli temel alınmıştır. Veri toplama sürecinde, Kazak aydınlarının cinsiyete dair yazılı ürünleri sistematik olarak taranmış ve içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Kazakistan’da yayımlanan kitaplar, makaleler ve gazetelerden elde edilen metinler üzerinden dilsel, edebi ve kültürel unsurlar aracılığıyla cinsiyet temsilleri ortaya konmuştur. Ayrıca, aydınların tarihsel çalışmaları ile güncel gazete içerikleri karşılaştırılarak, eski ve yeni dilsel temsillerin değişimi analiz edilmiştir.