Belgesel Filmde Self Oryantalizm Üzerine Bir İnceleme: “İsmi Güzide (Vendetta Song)” Örneği
Abstract
Self oryantalizm Batı-dışı toplumların oryantalist söylemleri içselleştirerek kendi kimliklerini Batılı bir gözle kurmaları neticesinde ortaya çıkan bir olgudur. Batı’nın hegemonik bir onaylanma biçimi olan bu olgu oryantalizm paradigmasının Batı-dışı toplumlarında hem zihinsel hem de pratik düzeyde yerleşiklik kazanmasına yol açmaktadır. Bu çalışma, oryantalist söylemlerin yeniden üretilmesinde ve kitlelere yayılmasında oldukça etkili olan sinema özelinde belgesel türünde self-oryantalist söylemlerin nasıl üretildiğini konu edinmiştir. Araştırma kapsamında amaçsal örneklem yoluyla seçilen İsmi Güzide/Vendetta Song (2005) adlı belgesel film incelenmiştir. Belgeselin Türkçe ve İngilizce seslendirmeli versiyonları hem ayrı ayrı hem de birlikte karşılaştırmalı metin analiziyle ele alınmış ve self oryantalizm paradigması çerçevesinde değerlendirmek için çok modlu eleştirel söylem analizine tabi tutulmuştur. Araştırmanın sonucunda belgeselde basmakalıp Doğu-Batı karşıtlığı argümanlarına yer verildiği ortaya konmuştur. Özellikle İngilizce versiyonda üst ses kullanımının oryantalist bakışı derinleştirmede etkin bir araç olduğu saptanmıştır. Bu çalışmanın Türk akademik literatüründe belgesel sinema ve self-oryantalizm konusunda yerli belgesel filmler bağlamında tartışmaların yapılmasına katkı sağlaması amaçlanmaktadır.
Keywords
belgesel, film, oryantalizm, self oryantalizm, İsmi Güzide.
Ethical Statement
Bu çalışma, kamuya açık belgesel film materyallerinin analizi üzerine kurulu bir doküman analizi niteliği taşımaktadır. Canlı denekler üzerinde herhangi bir deney veya saha araştırması içermemektedir. Bu sebeplerden dolayı etik kurul onayı gerektirmemektedir.
References
- Akar, Zafer (2023). “Arabesk Filmlerde Oryantalist İzler: Derbeder Filmi Örneği”. International Journal of Communication and Media Research 3(2), 47-70.
- Akdemir Dilek, Buket (2022). Avrupa’daki Türkiye Kökenli Yönetmenlerin Aksanlı Sinemasında Self-Oryantalizm: Almanya Örneği. Yayımlanmamış Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
- Akdemir Dilek, Buket & Kaplan, Neşe (2022). “Aksanlı Sinemada Self Oryantalist Tutum: Hüseyin Tabak Sineması”. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 14(3), 285-303.
- Akmeşe, Eşref (2020). “Doğu—Batı Karşıtlığı Bağlamında Yaşamın Kıyısında Filmindeki Kurgusal Karakterler Üzerine Eleştirel Bir Analiz”. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi 20(1), 208-222.
- al-‘Azm, Sadik Jalal (2000). “Orientalism And Orientalism In Reverse”. In: A. L. Macfie (Ed.), Orientalism: A Reader (ss. 217-238). Edinburgh: Edinburgh University Press. https://doi.org/10.1515/9781474470476-026
- Arslan, Şerif & Temel, Mustafa (2023). “Self Oryantalist İslamofobik Söylemin Medyatik Görünümü: Kızılcık Şerbeti Dizisi Örneği”. Bilimname (50), 37-60. https://doi.org/10.28949/bilimname.1297276
- Atakav, Eylem (2012). Women and Turkish Cinema. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203810378
- Atakav, Eylem (2015). “‘Honour Is Everything for Muslims’? Vendetta Song, Filmic Representation, Religious Identity and Gender Politics in Turkey.” In: H. Savigny & H. Warner (Eds.), The Politics of Being a Woman (ss. 49-63). London: Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1057/9781137384669_3
- Ateş, Hüdai (2023). Belgesel Film Anlatısında Oryantalist Öğeler: IDFA Ödüllü Uzun Metraj Belgesel Filmleri Üzerine İnceleme. Yayımlanmamış Doktora Tezi. İzmir: Ege Üniversitesi.
- Avcı, İkbal Bozkurt & Ekici, Aslı (2022). “Sinemada Uyarlama Çalışmaları Açısından İstanbul Kırmızısı”. ARTS: Artuklu Sanat ve Beşeri Bilimler Dergisi (8), 278-295. https://doi.org/10.46372/arts.1151980
