Alevi Duvazlarında Duygusal Yoğunluk ve Tematik Yapı: Pir Sultan Abdal Duvazları Üzerine Metin Madenciliğine Dayalı Hesaplamalı Bir İnceleme

Alevi-Bektaşi inanç sisteminde duvaz metinleri önemli bir yere sahiptir. Bu bağlamda, duvaz metinlerinin ritüel içindeki işlevlerinin yanı sıra içerik ve anlam katmanlarıyla da ele alınması gerekmektedir. Bu doğrultuda çalışmada, bu metinlerin anlam dünyasını oluşturan kavramsal, duygusal ve tematik yapıları ortaya koyulmuş ve farklı duvazlar arasındaki benzerlik ve farklılıkları sistematik bir biçimde analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında Pir Sultan Abdal’a ait üç duvaz metni; kelime frekansı, duygu analizi ve tematik yapı açısından incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ile metin madenciliği teknikleri birlikte kullanılmış, veri analizi sürecinde Python programlama dilinden yararlanılmıştır. Metinler ön işleme tabi tutulmuş; kelime frekansları belirlenmiş, Türkçe sözlük temelli duygu analizi ile dize bazlı duygu skorları hesaplanmış ve tematik analiz yoluyla metinlerde öne çıkan anlam örüntüleri sınıflandırılmıştır. Elde edilen bulgular, üç duvazın genel olarak pozitif duygu ekseninde konumlandığını, ancak farklı duygusal kurgulara sahip olduğunu göstermektedir. Birinci duvazın istikrarlı ve yüksek pozitif yoğunluklu bir yapı sergilediği, ikinci duvazın pozitif ve negatif duyguların ritmik biçimde iç içe geçtiği dalgalı bir yapı sunduğu, üçüncü duvazın ise başlangıçta negatif bir girişle başlayıp sonrasında pozitif yönde yükselen dengeli bir duygu kompozisyonuna sahip olduğu tespit edilmiştir. Tematik açıdan ise metinlerin Ehl-i Beyt sevgisi, bağlılık, yas, manevi rehberlik ve teslimiyet gibi temalar etrafında şekillendiği belirlenmiştir.

Duvaz texts hold a significant place in the Alevi-Bektaşi belief system. In this context, it is necessary to examine duvaz texts not only in terms of their function within the ritual but also in terms of their content and layers of meaning. Accordingly, this study reveals the conceptual, emotional, and thematic structures that constitute the meaning world of these texts and systematically analyzes the similarities and differences between different duvaz texts. Within the scope of the research, three duvaz texts by Pir Sultan Abdal were examined in terms of word frequency, sentiment analysis, and thematic structure. The study employed a combination of qualitative research methods, specifically document analysis and text mining techniques, with Python programming language used in the data analysis process. The texts were pre-processed; word frequencies were determined, sentiment scores were calculated using Turkish dictionary-based sentiment analysis and verse-based sentiment scores, and prominent semantic patterns in the texts were classified through thematic analysis. The findings indicate that the three duvaz texts are generally positioned on a positive sentiment axis, but possess different emotional constructs. It was determined that the first duple exhibits a stable and highly positive intensity structure, the second duple presents a fluctuating structure where positive and negative emotions are rhythmically intertwined, and the third duple has a balanced emotional composition that begins with a negative introduction and then rises in a positive direction. Thematically, the texts were found to be shaped around themes such as love for the Ahl al-Bayt, devotion, mourning, spiritual guidance, and submission.