Modern Türk Şiirinde Şairin İmgesel Temsili: Yılmaz Gruda’nın Kuyumcular ve Kuyumcular Günlüğü Kitabında Toplumcu Gerçekçi Şair Portreleri

Tiyatro, sinema ve dizi oyunculuğu kimlikleriyle tanınan Ahmet Yılmaz Gruda (Arkon) (1930-2023), aynı zamanda şair, yazar, tiyatro yönetmeni, senarist, çevirmen ve reklamcıdır. Yazınsal üretimi hayatı boyunca süreklilik gösteren yazarın sanatsal etkinliğini tiyatro ile sinema ekseninde yoğunlaştırması Gruda’nın edebiyat tarihi yazımı içinde merkezî bir rol üstlenememesine yol açar. Her ne kadar Cumhuriyet dönemi edebî kanonundaki temsili sınırlı kalmış olsa da toplumcu gerçekçi çizgideki nevi şahsına münhasır şiirleri müstakil bir yer işgal eder. Yılmaz Gruda’nın Kuyumcular ve Kuyumcular Günlüğü (1980) adlı kitabı, Cumhuriyet dönemi Türk şiirinden şair portrelerini ve yazılan şiirlerin yazılış serüvenlerini/günlüklerini içeren bir eserdir. Kitapta sırasıyla Hilmi Yavuz, İlhan Berk, Tevfik Akdağ, Cemal Süreya, Ömer Faruk Toprak, Turgut Uyar, Ahmet Arif, Ahmet Oktay, Behçet Necatigil, Attilâ İlhan, Edip Cansever, Ece Ayhan, Can Yücel, Ülkü Tamer, Melih Cevdet, Oktay Rifat, Nâzım Hikmet üzerine şiirler bulunur. Çalışmada, toplumcu bir şairin aynı geleneğe mensup şairleri algılama, yorumlama ve şiirsel düzlemde yeniden kurma biçimini çözümlemek amaçlanmaktadır. Bu doğrultuda, kitaptaki şairler arasından toplumcu gerçekçi şiirin kurucu ve sürdürücü isimleri olan Nâzım Hikmet, Ömer Faruk Toprak, Attilâ İlhan, Can Yücel, Ahmed Arif ve Ahmet Oktay seçilmiştir. Yöntem olarak tematik inceleme esas alınmış; söz konusu şairlerin şiirlerinde öne çıkan izlekler, Gruda’nın şiirsel yaklaşımı ve üzerine şiir yazılan şairlerin poetikası bağlamında analiz edilmiştir. İncelemede başvurulan karşılaştırmalı referanslar, Yılmaz Gruda’nın söz konusu eserinin 1980’de yayımlanmış olması nedeniyle, üzerine şiir yazılan şairlerin bu tarihe kadar yayımlanan şiirleriyle sınırlandırılmıştır.

Ahmet Yılmaz Gruda (Arkon) (1930-2023), known for his work as a theatre, film and television actor, was also a poet, writer, theatre director, screenwriter, translator and advertising executive. The fact that the author, whose literary output remained consistent throughout his life, concentrated his artistic activities on theatre and cinema meant that Gruda was unable to assume a central role in the writing of literary history. Although his representation within the literary canon of the Republican era remains limited, his unique poems, rooted in the socialist realist tradition, occupy a distinct place. Yılmaz Gruda’s Kuyumcular and Kuyumcular Günlüğü (1980) is a work comprising portraits of poets from Republican-era of Turkish poetry and the stories of the poems behind the writing of their poems. The book features, in order, Hilmi Yavuz, İlhan Berk, Tevfik Akdağ, Cemal Süreya, Ömer Faruk Toprak, Turgut Uyar, Ahmet Arif, Ahmet Oktay, Behçet Necatigil, Attilâ İlhan, Edip Cansever, Ece Ayhan, Can Yücel, Ülkü Tamer, Melih Cevdet, Oktay Rifat and Nâzım Hikmet. The study aims to analyse the manner in which a socialist poet perceives, interprets and reconstructs, on a poetic plane, poets belonging to the same tradition. In this context, Nâzım Hikmet, Ömer Faruk Toprak, Attilâ İlhan, Can Yücel, Ahmed Arif and Ahmet Oktay -founding and leading figures of socialist realist poetry- have been selected from among the poets in the book. The study adopts a thematic approach; the prominent themes in the poems of the poets in question have been analysed within the context of Gruda’s poetic approach and the poetics of the poets about whom the poems were written. The comparative references used in the study are limited to the poems published by the poets in question up to 1980, as Yılmaz Gruda’s work in question was published in that year.