Children’s Literature Translation and The Translator's Responsibility: A Case study of Good Night Stories for Rebel Girls; Artificial Intelligence (AI) assisted Translation

Yapay zekâ (AI) alanındaki son gelişmeler, özellikle de makine çevirisi modellerindeki ilerlemeler, edebî çeviri uygulamalarını değiştirmiştir. Türkiye’de yapay zekâ destekli edebi çeviri, öncelikle dilsel doğruluk veya akıcılıkla ilgili değil, yetersiz ya da belirsiz komutlar nedeniyle bağlam açısından uygunsuz veya yanıltıcı içerik üretme olasılığı konusunda ciddi endişeler uyandırmaktadır. AI tarafından üretilen çevirilerin, genellikle çok az insan müdahalesiyle ya da hiç insan müdahalesi olmaksızın doğrudan çevrimiçi olarak yayınlanması, çeviride “uygunsuzluk” kavramının öznel doğasını vurgulayan ve giderek yaygınlaşan bir eğilimdir. Çocuk edebiyatında, çevirmenin rolünün merkezinde etik ve pedagojik hususlar yer aldığından, bu öznellik çok yönlü zorluklar yaratmaktadır. Bu sorunların ele alınmasıyla, uygunluk, doğruluk ve çocuk odaklılığını sağlamak için çeviri uygulamalarının sistematik ve bilimsel temelli çerçevelere dayandırılmasını gerektirmektedir. Bu çalışma, çocuk edebiyatında çeviri aracı olarak yapay zekâ modellerinin kullanımını araştırmakta ve bunların performansını insan çevirmenlerle karşılaştırarak değerlendirmektedir. Araştırma, Gemini Pro 1.5 Flash tarafından üretilen bir yapay zekâ çevirisini, Elena Favilli ve Francesca Cavallo’nun Good Night Stories for Rebel Girls adlı eserinin Deniz Öztok tarafından yapılan Türkçe çevirisi olan Asi Kızlara Uykudan Önce Hikâyeler ile karşılaştırmaktadır. Betimleyici çeviribilim bakış açısıyla bu çalışmada, Rita Oittinen’in “çocuk imgesi” çerçevesinden ve Necdet Neydim’in çocuk merkezli çeviri, çevirmenin sorumluluğu ve çocuk metinlerinin iletişimsel işlevi hakkındaki bakış açılarından yararlanılmaktadır. Çalışma, yapay zekâ tarafından üretilen çeviriler ile insan çevirileri arasındaki benzerlikleri, farklılıkları, güçlü yanları ve sınırlılıkları belirleyerek, çevirmenin sorumluluğu kapsamında yapay zekâ destekli çocuk edebiyatı çevirisinin etik, metodolojik ve pedagojik boyutlarına ilişkin bakış açıları sunmaktadır.

Recent developments in artificial intelligence (AI), particularly in machine translation models, have transformed literary translation practices. In Türkiye, AI-assisted literary translation raises critical concerns, not primarily regarding linguistic accuracy or fluency, but about the potential to generate contextually inappropriate or misleading content due to insufficient or ambiguous prompts. A growing trend is the direct online publication of AI-generated translations, often with minimal or no human post-editing, underscoring the subjective nature of “inappropriateness” in translation. Within children’s literature, this subjectivity poses challenges, as ethical and pedagogical considerations are central to the translator’s role. Addressing these issues requires grounding translation practices in systematic, scientifically informed frameworks to ensure appropriateness, accuracy, and child-centeredness. The study investigates the use of AI models as translation tools in children’s literature and evaluates their performance compared with human translators. The research compares an AI-generated translation produced by Gemini Pro 1.5 Flash with a human translation of Good Night Stories for Rebel Girls by Elena Favilli and Francesca Cavallo, and its Turkish rendition, Asi Kızlara Uykudan Önce Hikâyeler, by Deniz Öztok. Employing a descriptive translation studies methodology, the analysis draws on Rita Oittinen’s “image of the child” framework and Necdet Neydim’s perspectives on child-centered translation, translator responsibility, and the communicative function of texts for children. The study identifies similarities, divergences, strengths, and limitations of AI-generated versus human translations, providing insights into ethical, methodological, and pedagogical dimensions of AI-assisted children’s literature translation in the scope of the translator’s responsibility.