Necvâ bin Şetvân’ın “Özel Hayat Kataloğu” Koleksiyonunda Arap Baharı Sonrası Bir Libya Panoraması

This study examines recent political and sociological developments in Libya through the lens of Najwa bin Shatwan’s short story collection Catalogue of A Private Life. Due to its geopolitical significance and natural resources, Libya experienced political, sociological and cultural upheavals during the period of Italian occupation. In the immediate post-independence period, the conflicts and political power struggles arising from a tribal-based social structure led to a fragile state structure. Muammar Gaddafi’s oil-dependent state economy and authoritarian style of governance led to Libya being the country most severely affected by the Arab Spring protests of 2011 and to the overthrow of his forty-two-year rule. Consequently, this study aims to examine the effects of the Libyan Civil War following the Arab Spring—centred on the state, society, and identity—within the context of daily life, using literary works as a mirror of political and sociological reality. Based on textual analysis, the study focuses on living conditions in Libya, drawing on Pierre Bourdieu’s concept of habitus and Henri Lefebvre’s theory of perception and experience of daily life in relation to space. Furthermore, by adopting Antonio Gramsci’s concept of hegemony and Achille Mbembe’s concept of commandement, a thematic analysis of five short stories that address living conditions in Libya, power struggles, the economic situation, society, and gender relations is conducted. Consequently, the study emphasises—through literary language—that Libya’s fragile structure has not yet been overcome, political and economic stability has not been achieved, and women remain subject to a patriarchal social system.

Bu çalışma, Libya’da yakın dönem siyasi ve sosyolojik gelişmeleri Necvâ bin Şetvân’ın Özel Hayat Kataloğu adlı hikâye koleksiyonu üzerinden ele almaktadır. Jeopolitik önemi ve doğal kaynakları nedeniyle İtalyan işgaline maruz kaldığı dönemde Libya siyasi, sosyolojik ve kültürel kırılmalar yaşamıştır. Bağımsızlık sonrası ilk dönemde ise kabilelere dayalı toplum yapısının ortaya çıkardığı anlaşmazlıklar ve siyasi güç mücadeleleri kırılgan bir devlet yapısını beraberinde getirmiştir. Muammer Kaddâfî’nin petrole bağımlı devlet ekonomisi ve otoriter yönetim anlayışı 2011 yılındaki Arap Baharı protestolarından en çok Libya’nın etkilenmesine ve kırk iki yıllık iktidarının devrilmesine yol açmıştır. Dolayısıyla bu çalışma, edebî eserlerin siyasî ve sosyolojik gerçekliğe ayna tutması bakımından Arap Baharı sonrasında Libya İç Savaşı’nın devlet, toplum ve kimlik odağında etkilerini gündelik hayat bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma metin analizine dayalı olarak Pierre Bourdieu’nün habitus kavramı ile Henri Lefebvre’ün uzama göre gündelik hayatın algılanma ve yaşanma biçimlerine dair kuramından hareketle Libya’daki hayat koşullarına odaklanırken Antonio Gramsci’nin hegemonya ve Achille Mbembe’nin buyruk kavramları benimsenerek Libya’daki hayat koşullarına, güç mücadelelerine, ekonomik duruma, devlet-toplum ve kadın-erkek ilişkilerine değinen beş kısa hikâye örnekleminin tematik incelemesi yapılmaktadır. Sonuç olarak, Libya’nın henüz kırılgan yapısının aşılamadığı, siyasi ve ekonomik yönden istikrar yakalanamadığı ve kadınların ataerkil toplum sistemine tabi oldukları edebî bir dille vurgulanmaktadır.