Geleneksel Türk Motiflerinin Deri Ürün Tasarımında Kullanımı ve Göstergebilimsel Çözümlemesi

Tasarımda kültürel ögelerin kullanımı, hem kullanıcı ile nesne arasında duygusal ve kültürel bir bağ kurmakta hem de tasarım ürünlerinin işlevsellik ve estetik özelliklerinin yanında kültürel anlamların üretildiği, iletildiği, mesaj ve anlam taşıma özelliği olan bir iletişim alanına dönüşmesini sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı geleneksel Türk motiflerinin ürün tasarımında anlamın üretilmesine nasıl katkı sağladığını göstergebilimsel açıdan incelemektir. Çalışma kapsamında geleneksel Türk motifleri kullanılarak çeşitli tasarımlar yapılmış ve malzeme olarak deri seçilmiştir. Tasarımlarda kullanılan motifler gösteren, gösterilen, yan anlam ve Charles Sanders Peirce’in üçlü gösterge sistemlerinden birisi olan görüntüsel gösterge, belirti ve sembol başlıkları altında göstergebilimsel analiz yöntemi ile incelenmiştir. Bulgular, tasarımda geleneksel Türk motiflerinden lale, çintemani, göz, rumi, hatai, yıldız, bukağı, hayat ağacı, çift başlı kartal ve eli belinde vb. motiflerinin kullanılmasının, ürünlerin kültürel kimlik, üretkenlik, aidiyet, güç, ölümsüzlük gibi birçok anlamı üretmesine ve aktarmasına olanak sağladığını göstermektedir.

The use of cultural elements in design not only establishes an emotional and cultural bond between the user and the object but also transforms design products into a communicative space where, alongside their functional and aesthetic qualities, cultural meanings are produced and conveyed, serving as a medium for conveying messages and significance. This study aims to examine, from a semiotic perspective, how traditional Turkish motifs contribute to the production of meaning in product design. Within the scope of the study, various designs were created using traditional Turkish motifs, and leather was selected as the material. Each motif in the designs was analyzed using a semiotic method, categorized into signifier, signified, and connotation, and examined within the three-part sign system proposed by Charles Sanders Peirce: icon, index, and symbol. The findings indicate that the use of traditional Turkish motifs in design—such as the tulip, chintamani, eye, rumi, hatai, star, bukağı, tree of life, double-headed eagle, and the figure with hands on hips—enables products to generate and convey a wide range of meanings, including cultural identity, productivity, belonging, power, and immortality