Orwell’in Antiarşivcisi: 1984’te Kayıt Tahrifi, Tanıklık ve Bilgi ile Eylem Arasındaki Ayrışma

Bu çalışma, George Orwell’in 1984 romanında edebî bir karakter olan Winston Smith’in kayıtlarla kurduğu çelişkili ilişkiyi, arşivcilik mesleğiyle bağlantılı işlevler, sorumluluklar ve etik beklentiler üzerinden inceler. İnceleme, arşivsel kavramlarla desteklenen kuramsal yönelimli bir yakın okumaya dayanır; retorik anlatıbilimin karakter yaklaşımından ve arşivcilik etiğinin sunduğu sınırlı kavramsal ayrımlardan yararlanır. John Bowen’ın Winston’ın yaptığı işi tanımlarken kullandığı “archivist, or rather anti-archivist” nitelemesinden hareketle “Antiarşivci” burada karakterin kayıtlarla ilişkisi üzerinden üretilen arşivcilik bağlantılı mesleki imgeyi çözümlemeye yarayan, çalışmaya özgü ve Winston vakasıyla sınırlı bir yorumlama aracı olarak kullanılır; Winston’dan ayrı bir edebî figürü ya da ona atfedilen gerçek bir mesleki kimliği adlandırmaz. Çözümleme, Kayıtlar Bölümünün işleyişine, Yoldaş Ogilvy’nin üretilmesine, Jones, Aaronson ve Rutherford fotoğrafının iki kez imha edilmesine ve Winston’ın günlüğüne odaklanır. Bu sahneler, Winston’ın edebî karakter kuruluşunda becerikli çalışan, kanıtı tanıyan tanık, kurumsal tahrifin faili ve baskının mağduru konumlarını bir araya getirir. Temel gerilim, onun kayıtlar hakkındaki bilgisi ile eylemleri arasındaki ayrışmadan doğarken farklı kayıt nesneleri aynı karakter çizgisi üzerinde birleşir. Makale, Winston’ın profesyonel anlamda bir arşivci olarak temsil edilmediğini; “antiarşivci” adlandırmasının ise kayıt tahrifi, tanıklık ve kırılgan kişisel yazı arasındaki gerilimin karakter kuruluşunda nasıl bir mesleki imge ürettiğini arşivcilik mesleğinin işlevleri ve etik sorumlulukları bağlamında açıklayan, araştırmaya özgü bir yorumlama aracı olduğunu savunur.

This article examines Winston Smith’s contradictory relationship with records in George Orwell’s 1984 by treating him as a literary character and analysing that relationship through functions, responsibilities, and ethical expectations associated with the archival profession. It adopts a theory-guided close reading supported by archival concepts and draws selectively on rhetorical narratology’s approach to character and distinctions from archival ethics. Taking John Bowen’s description of Winston’s work as “an archivist, or rather anti-archivist” as its point of departure, the study uses “anti-archivist” neither as a separate literary figure nor as an actual professional identity attributed to Winston. Instead, it is a study-specific interpretive designation, limited to Winston’s case, for analysing the professional image associated with archival work that emerges through his relationship with records. The analysis focuses on the Records Department, the invention of Comrade Ogilvy, the photograph of Jones, Aaronson, and Rutherford and its two destructions, and Winston’s diary. These scenes construct Winston as a skilled worker, a witness who recognises evidence, an agent of institutional falsification, and a victim of coercion. The central tension arises from the divergence between his knowledge of records and his actions, while different record objects converge along the same character trajectory. The article argues that Winston is not represented as an archivist in the professional sense. Rather, “anti-archivist” explains how tensions among record falsification, testimony, and fragile personal writing produce a professional image associated with archival work within his literary characterization.