Houellebecq’in Soumission Romani Üzerine Psiko-Sosyolojik Bir Okuma

Bu çalışmada, Michel Houellebecq’in Soumission adlı romanı Sigmund Freud, Émile Durkheim, Jean Baudrillard ve Max Weber’in kuramsal yaklaşımları ışığında incelenmektedir. Araştırmanın temel amacı, romanda betimlenen Batı uygarlığı eleştirisini birey–uygarlık çatışması, anomi, tüketim toplumu ve dünyanın büyüsünün bozulması kavramları ekseninde değerlendirmektir. Çalışmada roman, söz konusu kuramsal çerçeveyle karşılaştırmalı olarak çözümlenmeye çalışılmıştır. İnceleme sonucunda, romanın İslam karşıtı bir siyasal kurgu olmaktan çok, anlam üretme kapasitesini yitirmiş yeniötesi Batı toplumunun yapısal krizini görünür kıldığı saptanmıştır. François karakteri üzerinden, bireyin tüketim, cinsellik ve bireysel özgürlük aracılığıyla varoluşsal boşluğunu gidermediği; aile, din ve ortak değerlerin çözülmesiyle ortaya çıkan anomik durumun bireyi yeni bir toplumsal düzene yönelmeye açık hâle getirdiği gösterilmiştir. Roman boyunca yer verilen tüketim nesneleri ve teknolojik ayrıntılar da Baudrillard’ın tüketim toplumu kuramı bağlamında toplumsal konum göstergeleri olarak işlev görmekte, bireyin anlam yerine nesnelerle kurduğu ilişkiyi görünür kılmaktadır. Sonuç olarak Soumission, siyasal iktidar değişiminden çok, bütünlük ve anlam arayışı içindeki çağdaş bireyin, bu gereksinimleri karşılayan herhangi bir toplumsal yapıya faydacı biçimde yönelişini anlatan kapsamlı bir uygarlık eleştirisi olarak değerlendirilmektedir.

This study examines Michel Houellebecq’s Soumission in the light of the theoretical approaches of Sigmund Freud, Émile Durkheim, Jean Baudrillard, and Max Weber. The primary aim of the research is to analyse the novel’s critique of Western civilisation through the concepts of the individual–civilisation conflict, anomie, the consumer society, and the disenchantment of the world. The novel is examined through a comparative analysis based on this theoretical framework. The findings indicate that, rather than constituting an anti-Islamic political fiction, the novel reveals the structural crisis of a postmodern Western society that has lost its capacity to produce meaning. Through the character of François, the study demonstrates that the individual is unable to overcome existential emptiness through consumption, sexuality, and individual freedom, while the anomic condition resulting from the disintegration of the family, religion, and shared values renders the individual more receptive to a new social order. Furthermore, the consumer goods and technological details depicted throughout the novel function, within the framework of Baudrillard’s theory of the consumer society, as markers of social status, making visible the individual's relationship with objects rather than with meaning. In conclusion, Soumission is interpreted not primarily as a narrative of political regime change, but as a comprehensive critique of civilisation, depicting the contemporary individual’s pragmatic inclination toward any social structure capable of restoring meaning and social cohesion. Keywords: Soumission, critique of civilisation, sociological analysis, anomie.