Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray'ın Şiir ve Mektupları Üzerine

Oleg Rustemov

doi:10.29110/soylemdergi.355985

EN TR

TRADITIONS OF LITERARY LANGUAGE OF THE CRIMEAN TURKS: ON POEMS AND LETTERS OF BORA GAZİ GİRAY

Abstract

The Crimean peninsula and the lands known as “Desht-i Kipchak” has accepted the many waves of immigration of different Turkic tribes in different periods. All the Turkic peoples, folks and tribes who came here have left their mark in history, especially in the history of language. Mixing and crossing languages is a normal process in the formation of world languages. The Crimean Tatar language has been influenced by many Turkish dialects and other neighboring languages. Article deals with the formation problematique of Crimean Tatar literary language in a period when the official language of the Golden Horde has a highly active interaction with Ottoman Turkish and the dialects of local people in Crimea (called as Kuman or Kipchak). In the sample used in the study, Kuman language appears to be the basis of modern Crimean Tatar language and it has also certain traces from the Turkish of Golden Horde and especially Ottoman Turkish. The letter (yarlyk) of the Crimean Khan Bora Gazi Giray was taken as a sample of language. The text was also translated into contemporary Turkish.

Keywords

Mixing of languages,yarlyk,“Desht-i Kipchak”,Turkic,Codex Cumanicus,Coman

References

Argunşah, Mustafa-Güner, Galip (2015). Codex Cumanicus. İstanbul: Kesit.
Bartold V. V. (2002). Rabotı po istorii i filologii türkskih i mongolskih narodov. (Türk ve Moğol Halkların Tarih ve Filolojisi Üzerine Araştırmalar). Moskova: ‘Vostoçnaya Literatura’.
Bertels Ye. Е. (1963). Sufizm i sufiyskaya literatura (Tasavvuf ve tasavvuf edebiyatı). Moskova: «Nauka»,– 524 s.
Blagova G. F (1997). Çagatayskiy yazık (Çağatay dili) içinde “Türkskiye yaziki” (red. Tenişev). Bişkek: ‘Kırgızstan’,– s. 148-159.
Borovkov A. K. (1963). Leksika sredneaziatskogo tefsira XII – XIII vv. (XII – XIII yy. Orta Asya Tefsirinin Dili). Moskova: İzdatel’stvo Vostoçnoy Literaturı. 368 s.
Brockelmann, C. (1916). “Ali's Qişşa-i Jüsuf der alteste Vorlâufer der Osmanischen Literatür”/ Berlin: Abhandlange der Bayerischen Akademia der Wissenschaften. - s. 5-8.
Bronevskiy, Martin (1970). “Kırım”. Çeviren: Kemal Ortaylı. Ankara: EGE Matbaası.
Bursalı, Mehmet Tahir (1990). Osmanlılar Zamanında Yetişen Kırım Müellifleri. Ankara: Kültür Bakanlığı. 64 s.
Сodex Cumanicus (1942). / Komanisches wörterbuch. Ed. K. Grönbech. – Kopenhagen: Einar Munksgaard. 289 s.
Ertaylan, İsmail Hikmet (1960). “Yusuf ile Züleyha”. İstanbul:.Edebiyat Fakültesi Basımevi. 124 s.

Ertaylan, H. İ. (1958). Gazi Giray Han. Hayatı ve Eserleri. İstanbul: Ahmed Said Basımevi.– 92 s.
Halim Giray (2013). Gülbün-ü Hânân (Kırım Hanları Tarihi). Yayına Haz. Alper Başer-Alper Günaydın. İstanbul, Avrasya Enstitüsü Yayınları.
Gaciyeva N. Z., Serebryakov B. A. (1986). Sravnitel’no-istoriçeskaya grammatika türkskih yazıkov (Türk Dillerin Karşılaştırılmalı Tarihi Grameri). Sentaks. Moskova: “Nauka”.– 284 s.
Grigoryev A. P. (1977). “Ofitsial’nıy yazık Zolotoy Ordı XIII-XIV vv.” (“XIII-XIV yy. Altın Ordu’nun resmi dili”) içinde Türkologiçeskiy sbornik. (1981). / (Redaktör A. N. Kononov). Moskova. – S. 81-89.
Gültekin, İbrahim (1998). Halim Giray ve Gülbün-i Hânân. Yüksek Lisans Tezi. Türkistan: Ahmet Yesevi Üniversitesi.
İnalcık, Halil (1944). “Yeni Vesikalara göre Kırım Hanlığı’nın Osmanlı Tabiliğine Girmesi ve Ahidname Meselesi,” Belleten 8, S. 192-93.
Kaşgari, Mahmud. Divanü Lûgat-it-Türk. (1992). Çeviren: Besim Atalay. Dört cilt. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. Kırım kadıları sicillerin foto kopyaları. Simferopol, İsmail Gaspirali adına Milli Kütüphanesi. Arşiv fondu: 67 A90.
Nacip, E. N. (1975). “Türkoyazıçnıy pamyatnik XIV v. ‘Gülistan’ Seyf Sarai i yego yazık” (XIV yüzyıl Seyf Sarai’nin Türk dilindeki ‘Gülistan’ yadigârı ve onun dili). İki kısmında. Alma-Ata: Nauka, Kısmı 1: 210 s. Kısmı 2: 300 s.
Nacip E. D., Blagova G. F. (1997). “Türki yazık” (Türki dili) içinde “Yazıki mira” / “Türkskiye yazıki”. (Red. Tenişev E. R.). Bişkek: ‘Kırgızstan’. – S. 126-138
Rustemov O. D. Stepanov Ye. N. (2016). “Gegrafiçiskiye nazvaniya v krımskih kadiaskerskih tetradyah: k voprosu o proishojdenii oronima Çongar”. (Kırım kazasker defterlerinde Coğrafik İsimler: Oronym Çongar soruna dair) içinde Naukovo-teoretiçnıy çasopis s movoznavstva No. 26. ONU im. Meçnikova. Odesa. S. 138-144.
Samoyloviç A. N. (1916). “Opyt kratkoy krımskotatatrskoy grammatiki” (Kırım Tatar Dilin Kısa Gramer Denemesi). А. Н. Самойлович. Petrograd: İ. Boraganskiy Basımevi. – 104 s.
Toparlı, R., Vural, H., Karaatlı, R. (2007). “Kıpçak Türkçesi Sözlüğü”. Ankara: TDK Yayınları. – 338 s.
Velyaminov-Zernov V. (1864) “Materialı dlya istorii Krımskogo Hanstva, izvleçonnıye po rasporyajeniyu imperatorskoy Akademii Nauk iz Moskovskogo Glavnogo Arhiva Ministerstva İnostrannı Del”. (İmparatorluk Bilimler Akademiyse emriyle Moskova Diş İşleri Bakanlığının Baş Arşivinden çıkarılan Kırım Hanlığı Tarihine ait malzemeler) – St-Petersburg: – 941 s.
Vernadskiy G. V. (1997). “Mongolı i Rus’” (Moğollar ve Eski Rusya) / Г. В. Вернадский. Tver’: Lean; Moskova: Agraf, – 811 s.
Zaytsev İ. (2009). Krımskaya istoriografiçeskaya traditsiya XV-XIX vv.: puti razvitiya: tekstı i istoçniki (XV-XIX yy. Kırımın historiyografi geleneği: gelişim yolları: metinler ve kaynaklar). И. В. Зайцев – Moskova: Vostoçnaya Literatura. 304 s.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Linguistics

Journal Section

Research Article

Authors

Oleg Rustemov
ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
0000-0001-6444-2885
Türkiye

Publication Date

December 15, 2017

Submission Date

November 18, 2017

Acceptance Date

December 6, 2017

Published in Issue

Year 2017 Volume: 2 Number: 2

DOI

https://doi.org/10.29110/soylemdergi.355985

IZ

https://izlik.org/JA43GD72EL

APA

Rustemov, O. (2017). Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray’ın Şiir ve Mektupları Üzerine. Söylem Filoloji Dergisi, 2(2), 348-361. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.355985

AMA

1.Rustemov O. Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray’ın Şiir ve Mektupları Üzerine. Söylem. 2017;2(2):348-361. doi:10.29110/soylemdergi.355985

Chicago

Rustemov, Oleg. 2017. “Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray’ın Şiir Ve Mektupları Üzerine”. Söylem Filoloji Dergisi 2 (2): 348-61. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.355985.

EndNote

Rustemov O (December 1, 2017) Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray’ın Şiir ve Mektupları Üzerine. Söylem Filoloji Dergisi 2 2 348–361.

IEEE

[1]O. Rustemov, “Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray’ın Şiir ve Mektupları Üzerine”, Söylem, vol. 2, no. 2, pp. 348–361, Dec. 2017, doi: 10.29110/soylemdergi.355985.

ISNAD

Rustemov, Oleg. “Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray’ın Şiir Ve Mektupları Üzerine”. Söylem Filoloji Dergisi 2/2 (December 1, 2017): 348-361. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.355985.

JAMA

1.Rustemov O. Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray’ın Şiir ve Mektupları Üzerine. Söylem. 2017;2:348–361.

MLA

Rustemov, Oleg. “Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray’ın Şiir Ve Mektupları Üzerine”. Söylem Filoloji Dergisi, vol. 2, no. 2, Dec. 2017, pp. 348-61, doi:10.29110/soylemdergi.355985.

Vancouver

1.Oleg Rustemov. Kırım Türklerinin Edebî Dil Gelenekleri: Kırım Hanı Bora Gazi Giray’ın Şiir ve Mektupları Üzerine. Söylem. 2017 Dec. 1;2(2):348-61. doi:10.29110/soylemdergi.355985

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

TRADITIONS OF LITERARY LANGUAGE OF THE CRIMEAN TURKS: ON POEMS AND LETTERS OF BORA GAZİ GİRAY

Abstract

Keywords