Ergenlerde Akıllı Telefon Bağımlılığı, Dijital Oyun Bağımlılığı ve Boş Zaman Yönetimi: Aracılık Rol Analizi

Öz

Bu çalışma, ergenlerin akıllı telefon ve dijital oyun bağımlılıkları ile boş zamanlarını yönetme biçimleri arasındaki karmaşık ilişkiyi merkeze almaktadır. Araştırmanın temel amacı, akıllı telefon bağımlılığının boş zaman yönetimi ve dijital oyun bağımlılığını ne yönde etkilediğini saptamak ve özel olarak boş zaman yönetiminin, akıllı telefon bağımlılığından dijital oyun bağımlılığına uzanan süreçte bir aracı değişken olup olmadığını test etmektir. İlişkisel tarama modeline dayalı nicel bir yaklaşımla yürütülen bu araştırmaya, Isparta ilindeki liselerde öğrenim gören 388’i kadın ve 206’sı erkek olmak üzere toplam 594 öğrenci gönüllülük esasına göre katılmıştır. Veri toplama sürecinde Kişisel Bilgi Formu, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği, Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği ve Boş Zaman Yönetimi Ölçeği’nden yararlanılmıştır. Verilerin analizi, %95 güven aralığında 5000 bootstrap örneklemli PROCESS Macro v3.3 (Model 4) aracılığıyla yapılmıştır. Araştırma bulguları, akıllı telefon bağımlılığının hem boş zaman yönetimi hem de dijital oyun bağımlılığı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Akıllı telefon bağımlılığının boş zaman yönetimi üzerinde zayıf ve pozitif bir etki yaratırken, dijital oyun bağımlılığını ise güçlü ve pozitif yönde anlamlı biçimde yordadığı görülmüştür. Ayrıca, boş zaman yönetimi becerisinin dijital oyun bağımlılığını negatif yönde etkilediği saptanmıştır. Bununla birlikte, çalışmanın temel varsayımlarından biri olan boş zaman yönetiminin, akıllı telefon ve dijital oyun bağımlılığı arasındaki bağlantıda istatistiksel olarak anlamlı bir aracılık rolü üstlenmediği sonucuna varılmıştır. Bu sonuçlar, dijital bağımlılıkların ergenlerin boş zaman alışkanlıkları üzerindeki çok yönlü etkilerini anlamak adına önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ergenler
• Bağımlılık
• Akıllı Telefon
• Boş Zaman Yöneyimi
• Dijtal Oyunlar

The Mediating Role of Leisure Time Management in the Relationship Between Smartphone and Digital Game Addiction Among Adolescents

Öz

The primary purpose of this research is to examine whether smartphone addiction and digital game addiction have a positive impact on adolescents’ leisure time management, and whether leisure time management functions serving as an intermediary variable in the link between smartphone addiction and digital game addiction. This research was carried out with the quantitative research method based on the relational research design from the relational screening model. A total of 594 high school students (388 females, 206 males) enrolled in secondary education took part voluntarily in the survey conducted in the city of Isparta. The Personal Information Form, Smartphone Addiction Scale, Digital Game Addiction Scale, and Leisure Time Management Scale were used to gather the required data. PROCESS Macro v3.3, was employed Model 4 with 5,000 bootstrap resamples at a 95% confidence level. The findings of the survey demonstrated that smartphone addiction exerted a statistically important influence on both leisure time management and digital game addiction among high school student. While smartphone addiction had a small positive effect on leisure time management, it had a strong positive and statistically significant influence on digital gaming addictions. Moreover, leisure time management was known to have a significant negative impact on digital game addiction. However, leisure time management did not have an important interceding role on connection between smartphone and digital game addiction. These results provide important insights into the effects of digital addictions on adolescents’ leisure behaviors.

Anahtar Kelimeler

• Adolescents
• Addiction
• Smartphone
• Leisure Time Management
• Digital Games

Kaynakça

1. Anderson, E. L., Steen, E., & Stavropoulos, V. (2017). Internet use and problematic internet use: A systematic review of longitudinal research trends in adolescence and emergent adulthood. International Journal of Adolescence and Youth, 22(4), 430–454. https://doi.org/10.1080/02673843.2016.1227716
2. Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173–1182. https://doi.org/10.1037/0022-3514.51.6.1173
3. Bozgüney, R., & Alp, H. (2025). Akademisyenlerde yapay zekâ kaygısının yaşam tatminlerine etkisinin incelenmesi. Ulusal Kinesyoloji Dergisi, 6(2), 76-85.
4. Bozgüney, R., & Can, B. (2023). Examination of smoking addiction according to some variables in sports sciences faculty students. KOSALB International Journal of Human Movements Science, 2(1), 48-53.
5. Büyüköztürk, Ş. (2019). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (25. Baskı). Pegem Akademi.
6. Chen, I. H., et al. (2021). Time invariance of problematic smartphone use and relations with digital gaming and quality of life among adolescents. Technology in Society, 64, 101503. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2020.101503
7. Choi, S., Lee, H., & Kim, K. (2015). The role of smartphone use in shaping adolescents’ digital gaming behavior. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 18(2), 112–118. https://doi.org/10.1089/cyber.2014.0202
8. Çimen, E., Bozgüney, R., & Çiçeksöğüt, R. (2023). Spor bilimleri fakültesinde öğrenim gören öğrencilerin zihinsel antrenman becerisi ile bilinçli farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 6(4), 42-52.

9. Elhai, J. D., et al. (2017). Non-social features of smartphone use are most related to depression, anxiety and problematic smartphone use. Computers in Human Behavior, 69, 75–82. https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.12.023
10. George, D., & Mallery, P. (2010). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
11. Hawi, N. S., & Samaha, M. (2016). The relations among social media addiction, self-esteem, and life satisfaction in university students. Social Science Computer Review, 35(5), 576–586. https://doi.org/10.1177/0894439316660340
12. Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach (2nd ed.). Guilford Press.
13. Jeong, S. H., et al. (2016). What type of content are smartphone users addicted to? SNS vs. games. Computers in Human Behavior, 54, 10–17. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.07.035
14. Karasar N. (2016).Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar İlkeler Teknikler. (31. Basım). Nobel Akademi Yayıncılık, Ankara.
15. Keles, B., McCrae, N., & Grealish, A. (2020). A systematic review: The influence of social media on depression, anxiety and psychological distress in adolescents. International Journal of Adolescence and Youth, 25(1), 79–93. https://doi.org/10.1080/02673843.2019.1590851
16. Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2012). Internet gaming addiction: A systematic review of empirical research. International Journal of Mental Health and Addiction, 10(1), 1–25. https://doi.org/10.1007/s11469-011-9318-5
17. Kuss, D. J., & Griffiths, M. D. (2017). Social networking sites and addiction: Ten lessons learned. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(3), 311. https://doi.org/10.3390/ijerph14030311
18. Lee, H., Kim, J., & Choi, T. Y. (2014). Risk factors related to smartphone addiction among Korean adolescents. Journal of the Korean Academy of Child and Adolescent Psychiatry, 25(2), 134–142.
19. Lemmens, J. S., Valkenburg, P. M., & Peter, J. (2009). Development and validation of a game addiction scale for adolescents. Media Psychology, 12(1), 77–95. https://doi.org/10.1080/15213260802669458
20. Lemola, S., et al. (2015). Adolescent sleep duration, restlessness, and behavioral problems: The role of digital media use. Journal of Youth and Adolescence, 44(6), 1241–1252. https://doi.org/10.1007/s10964-015-0319-2
21. Noyan, C. O., et al. (2015). Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği Kısa Formunun Türkçe geçerlilik ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 16(1), 73–81.
22. Pontes, H. M., & Griffiths, M. D. (2015). Measuring DSM-5 internet gaming disorder: Development and validation of a short psychometric scale. Computers in Human Behavior, 45, 137–143. https://doi.org/10.1016/j.chb.2014.12.006
23. Preacher, K. J., & Hayes, A. F. (2007). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 39(3), 879–891. https://doi.org/10.3758/BF03192961
24. Przybylski, A. K., & Weinstein, N. (2017). Can you connect with me now? How the presence of mobile communication technology influences face-to-face conversation quality. Journal of Social and Personal Relationships, 34(6), 791–817. https://doi.org/10.1177/0265407513499397
25. Sharp, E. H., et al. (2011). Individual and group level risk factors for adolescent substance use. Journal of Youth and Adolescence, 40(3), 346–357. https://doi.org/10.1007/s10964-010-9565-5
26. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). Pearson.
27. Üzgü, M. A., Bozgüney, R., Can, B., Ozlu, M., Akat, A., Güneş, F., & Çalık, F. (2023). Üniversite öğrencilerinin dijital bağımlılık ve yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Düzce Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 75-82.
28. Yalçın Irmak, A., & Erdoğan, S. (2015). Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği Türkçe formunun geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi,16, 10-18.
29. Wang, C. K. J., Liu, W. C., & Chye, S. (2011). The role of leisure in stress coping among university students in Singapore. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 9(4), 343–357.