Research Article

Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları

Volume: 3 Number: 2 October 30, 2025
EN TR

Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları

Abstract

Dijital dönüşüm, bireylerin bilgiye erişim biçimlerini, medya tüketim alışkanlıklarını ve siyasal tutumlarını köklü biçimde dönüştürmektedir. Sosyal medya platformlarının yaygınlaşması bilgi akışını hızlandırmakla birlikte, bireyleri sürekli uyarıma maruz bırakarak bilişsel yorgunluk ve zihinsel tükenmişliği artırmaktadır. Bu çalışma, dijital dönüşümün ve sosyal medya kaynaklı bilişsel yüklenmenin gençlerin siyasal ilgisi, güven algısı ve apati eğilimleri üzerindeki etkilerini incelemektedir. Karma yöntemle yürütülen araştırma, Işık Üniversitesi öğrencileriyle gerçekleştirilen dört odak grup görüşmesi ve 320 katılımcıdan toplanan anket verisine dayanmaktadır. Nitel gözlemler, sosyal medya kullanımının apatetik eğilimleri tetiklediğini, bilgi doğrulama süreçlerini zayıflattığını ve güven eksikliğini derinleştirdiğini göstermiştir. Nicel analizler, bu bulguları istatistiksel olarak doğrulamıştır. Yapısal çözümlemeler, bilgi yükünün sosyal medya yorgunluğunu artırdığını, bunun da sıkılganlık üzerinden politik algıları şekillendirdiğini göstermiştir. Özellikle sıkılganlık komplocu eğilimleri besleyen güçlü bir mekanizma olarak öne çıktığı gibi, daha sınırlı da olsa popülist yönelimleri de artırıcı bir etki göstermektedir. Bulgular, algoritmaların bireyleri belirli içeriklere yönlendirmesi ve dezenformasyonun yaygınlığı ile birleştiğinde, dijital medya okuryazarlığının geliştirilmesinin hem bilişsel yükü azaltmada hem de demokratik kapasiteyi güçlendirmede önem taşıdığını vurgulamaktadır.

Keywords

Supporting Institution

Işık University

Project Number

23B104 No.lu BAP projesi

Ethical Statement

This study was conducted with the approval of the Işık University Ethics Committee (Commission Meeting Decision No. 05, dated 11 October 2024, No. 2024/12). Informed consent was obtained from all participants.

References

  1. Ahmed, S. ve Rasul, M. E. (2023). “Examining the Association Between Social Media Fatigue, Cognitive Ability, Narcissism and Misinformation Sharing: Cross-National Evidence from Eight Countries”. Scientific Reports, 13(15416).
  2. Alper, S., Bayrak, F. ve Yılmaz, O. (2021). “Psychological Correlates of COVID-19 Conspiracy Beliefs and Preventive Measures: Evidence from Turkey”. Current Psychology, 40(11): 5708-5717.
  3. Blumler, J. G. ve Kavanagh, D. (1999). “The Third Age of Political Communication”. Political Communication, 16(3): 209-230.
  4. Bright, L. F., Kleiser, S. B. ve Grau, S. L. (2015). “Too Much Facebook? An Exploratory Examination of Social Media Fatigue”. Computers in Human Behavior, 44: 148-155.
  5. Creswell, J. W., Shope, R., Plano Clark, V. L. ve Green, D. O. (2006). “How Interpretive Qualitative Research Extends Mixed Methods Research”. Research in the Schools, 13(1): 1-11.
  6. Dahl, R. A. (1974). Polyarchy: Participation and Opposition. New Haven: Yale University Press.
  7. DeCuir-Gunby, J. T. (2008). “Mixed Methods Research in the Social Sciences.” J. W. Osborne (ed.), Best Practices in Quantitative Methods (ss. 125-136). Thousand Oaks, CA: Sage.
  8. Demiralp, S. (2024). “Yorgun Zihinler, Viral Kalpler: Dijital Çağda Popülizm, Manipülasyon ve Otoriter Propaganda”. Varlık Dergisi. Aralık.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Policy and Administration (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 30, 2025

Submission Date

September 9, 2025

Acceptance Date

October 17, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 3 Number: 2

APA
Albasar, İ. D., Demiralp, S., & Parlak, F. (2025). Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. Social Review of Technology and Change, 3(2), 103-125. https://izlik.org/JA55MZ56DR
AMA
1.Albasar İD, Demiralp S, Parlak F. Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. Social Review of Technology and Change. 2025;3(2):103-125. https://izlik.org/JA55MZ56DR
Chicago
Albasar, İlgi Doğa, Seda Demiralp, and Fatmanur Parlak. 2025. “Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk Ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları”. Social Review of Technology and Change 3 (2): 103-25. https://izlik.org/JA55MZ56DR.
EndNote
Albasar İD, Demiralp S, Parlak F (October 1, 2025) Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. Social Review of Technology and Change 3 2 103–125.
IEEE
[1]İ. D. Albasar, S. Demiralp, and F. Parlak, “Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları”, Social Review of Technology and Change, vol. 3, no. 2, pp. 103–125, Oct. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA55MZ56DR
ISNAD
Albasar, İlgi Doğa - Demiralp, Seda - Parlak, Fatmanur. “Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk Ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları”. Social Review of Technology and Change 3/2 (October 1, 2025): 103-125. https://izlik.org/JA55MZ56DR.
JAMA
1.Albasar İD, Demiralp S, Parlak F. Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. Social Review of Technology and Change. 2025;3:103–125.
MLA
Albasar, İlgi Doğa, et al. “Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk Ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları”. Social Review of Technology and Change, vol. 3, no. 2, Oct. 2025, pp. 103-25, https://izlik.org/JA55MZ56DR.
Vancouver
1.İlgi Doğa Albasar, Seda Demiralp, Fatmanur Parlak. Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. Social Review of Technology and Change [Internet]. 2025 Oct. 1;3(2):103-25. Available from: https://izlik.org/JA55MZ56DR