Araştırma Makalesi

Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları

Cilt: 3 Sayı: 2 30 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları

Öz

Dijital dönüşüm, bireylerin bilgiye erişim biçimlerini, medya tüketim alışkanlıklarını ve siyasal tutumlarını köklü biçimde dönüştürmektedir. Sosyal medya platformlarının yaygınlaşması bilgi akışını hızlandırmakla birlikte, bireyleri sürekli uyarıma maruz bırakarak bilişsel yorgunluk ve zihinsel tükenmişliği artırmaktadır. Bu çalışma, dijital dönüşümün ve sosyal medya kaynaklı bilişsel yüklenmenin gençlerin siyasal ilgisi, güven algısı ve apati eğilimleri üzerindeki etkilerini incelemektedir. Karma yöntemle yürütülen araştırma, Işık Üniversitesi öğrencileriyle gerçekleştirilen dört odak grup görüşmesi ve 320 katılımcıdan toplanan anket verisine dayanmaktadır. Nitel gözlemler, sosyal medya kullanımının apatetik eğilimleri tetiklediğini, bilgi doğrulama süreçlerini zayıflattığını ve güven eksikliğini derinleştirdiğini göstermiştir. Nicel analizler, bu bulguları istatistiksel olarak doğrulamıştır. Yapısal çözümlemeler, bilgi yükünün sosyal medya yorgunluğunu artırdığını, bunun da sıkılganlık üzerinden politik algıları şekillendirdiğini göstermiştir. Özellikle sıkılganlık komplocu eğilimleri besleyen güçlü bir mekanizma olarak öne çıktığı gibi, daha sınırlı da olsa popülist yönelimleri de artırıcı bir etki göstermektedir. Bulgular, algoritmaların bireyleri belirli içeriklere yönlendirmesi ve dezenformasyonun yaygınlığı ile birleştiğinde, dijital medya okuryazarlığının geliştirilmesinin hem bilişsel yükü azaltmada hem de demokratik kapasiteyi güçlendirmede önem taşıdığını vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Işık Üniversitesi

Proje Numarası

23B104 No.lu BAP projesi

Etik Beyan

Bu çalışma Işık Üniversitesi Etik Kurulu'nun (11.10.2024 tarihli ve 2024/12 sayılı Etik Kurul Komisyon Toplantısı 05 No.lu karar) onayıyla yürütülmüştür. Katılımcılardan onam alınmıştır.

Kaynakça

  1. Ahmed, S. ve Rasul, M. E. (2023). “Examining the Association Between Social Media Fatigue, Cognitive Ability, Narcissism and Misinformation Sharing: Cross-National Evidence from Eight Countries”. Scientific Reports, 13(15416).
  2. Alper, S., Bayrak, F. ve Yılmaz, O. (2021). “Psychological Correlates of COVID-19 Conspiracy Beliefs and Preventive Measures: Evidence from Turkey”. Current Psychology, 40(11): 5708-5717.
  3. Blumler, J. G. ve Kavanagh, D. (1999). “The Third Age of Political Communication”. Political Communication, 16(3): 209-230.
  4. Bright, L. F., Kleiser, S. B. ve Grau, S. L. (2015). “Too Much Facebook? An Exploratory Examination of Social Media Fatigue”. Computers in Human Behavior, 44: 148-155.
  5. Creswell, J. W., Shope, R., Plano Clark, V. L. ve Green, D. O. (2006). “How Interpretive Qualitative Research Extends Mixed Methods Research”. Research in the Schools, 13(1): 1-11.
  6. Dahl, R. A. (1974). Polyarchy: Participation and Opposition. New Haven: Yale University Press.
  7. DeCuir-Gunby, J. T. (2008). “Mixed Methods Research in the Social Sciences.” J. W. Osborne (ed.), Best Practices in Quantitative Methods (ss. 125-136). Thousand Oaks, CA: Sage.
  8. Demiralp, S. (2024). “Yorgun Zihinler, Viral Kalpler: Dijital Çağda Popülizm, Manipülasyon ve Otoriter Propaganda”. Varlık Dergisi. Aralık.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Politika ve Yönetim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

9 Eylül 2025

Kabul Tarihi

17 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 3 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Albasar, İ. D., Demiralp, S., & Parlak, F. (2025). Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. Social Review of Technology and Change, 3(2), 103-125. https://izlik.org/JA55MZ56DR
AMA
1.Albasar İD, Demiralp S, Parlak F. Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. SRTC. 2025;3(2):103-125. https://izlik.org/JA55MZ56DR
Chicago
Albasar, İlgi Doğa, Seda Demiralp, ve Fatmanur Parlak. 2025. “Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları”. Social Review of Technology and Change 3 (2): 103-25. https://izlik.org/JA55MZ56DR.
EndNote
Albasar İD, Demiralp S, Parlak F (01 Ekim 2025) Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. Social Review of Technology and Change 3 2 103–125.
IEEE
[1]İ. D. Albasar, S. Demiralp, ve F. Parlak, “Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları”, SRTC, c. 3, sy 2, ss. 103–125, Eki. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55MZ56DR
ISNAD
Albasar, İlgi Doğa - Demiralp, Seda - Parlak, Fatmanur. “Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları”. Social Review of Technology and Change 3/2 (01 Ekim 2025): 103-125. https://izlik.org/JA55MZ56DR.
JAMA
1.Albasar İD, Demiralp S, Parlak F. Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. SRTC. 2025;3:103–125.
MLA
Albasar, İlgi Doğa, vd. “Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları”. Social Review of Technology and Change, c. 3, sy 2, Ekim 2025, ss. 103-25, https://izlik.org/JA55MZ56DR.
Vancouver
1.İlgi Doğa Albasar, Seda Demiralp, Fatmanur Parlak. Sosyal Medya, Bilişsel Yorgunluk ve Siyasi Apati: Dijital Dönüşümün Gençler Üzerindeki Yansımaları. SRTC [Internet]. 01 Ekim 2025;3(2):103-25. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55MZ56DR