Eğitim Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Üzerine Bir İnceleme

With the introduction of new technologies, changing habits and improving living conditions, it has been observed that physical capital alone is insufficient to explain economic growth. Although the studies carried out in the 1930s enabled the expansion of physical capital to include human capital, the importance of the impact of human capital on economic growth was realized thanks to the information society that emerged after the Second World War. In the 1960’s, the importance of the "human" factor was understood with the neo-liberal growth models was started to be considered as a key role in growth. Thus, "Intrinsic Growth Theories" were put forward and the human factor considered as an exogenous variable in growth was considered as an intrinsic variable. This situation, while demonstrating that human capital undeniably affects economic growth, has led to an increase in both national and international studies and the development of human-oriented policies. The purpose of this study to investigate relationship between economic growth and education expenditures which is one of the most important indicators of human capital in Turkey. The study covers the years 1999-2019 and while gross domestic product is used as an indicator of economic growth, education expenditures are divided into two as expenditures of the Ministry of National Education and university expenditures. The existence of the long-term relationship was examined with the Gregory-Hansen cointegration test, which takes structural breaks into account, and the FMOLS coefficient estimator was used to obtain long-term coefficient estimates. Empirical results revealed that there is a statistically significant relationship between education expenditures and economic growth in the long run. When an increase 1% in the expenditures of the Ministry of National Education leads to an increase of 1.32% in economic growth, it has been observed that a 1% increase in university expenditures increased the economic growth 1.80%.

Yeni teknolojilerin hayatımıza girmesi, değişen alışkanlıklar, yaşam şartlarının iyileşmesi ile birlikte fiziksel sermayenin tek başına ekonomik büyümeyi açıklamada yetersiz kaldığı görülmüştür. 1930’lu yıllarda yapılan çalışmalar, fiziksel sermayenin beşerî sermayeyi içine alacak şekilde genişlemesini sağlasa da beşerî sermayenin ekonomik büyüme üzerindeki etkisinin önemi, İkinci Dünya Savaşı sonrasında ortaya çıkan bilgi toplumu sayesinde gerçekleşmiştir. 1960’lı yıllara gelindiğinde Neo-liberal büyüme modelleri ile “insan” faktörünün önemi anlaşılmış ve büyümede kilit rol olarak ele alınmaya başlanmıştır. Böylelikle “İçsel Büyüme Teorileri” ortaya konmuş ve büyümede dışsal bir değişken olarak ele alınan insan faktörü, içsel bir değişken olarak ele alınmıştır. Bu durum, beşerî sermayenin tartışmasız bir şekilde ekonomik büyümeyi etkilediğini ortaya koyarken hem ulusal hem uluslararası alanda çalışmaların artmasını ve insan odaklı politikaların gelişmesini sağlamıştır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de beşerî sermayenin en önemli göstergelerinden birisi olan eğitim harcamaları ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin ampirik olarak analiz edilmesidir. Çalışma, 1999-2019 yıllarını kapsamakta olup, ekonomik büyümenin göstergesi olarak gayri safi yurt içi hâsıla kullanılırken, eğitim harcamaları Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) harcamaları ve üniversite harcamaları olarak ikiye ayrılmıştır. Uzun dönemli ilişkinin varlığı, yapısal kırılmaları dikkate alan Gregory-Hansen eşbütünleşme testi ile incelenmiş olup uzun dönem katsayı tahminlerinin elde edilmesinde FMOLS katsayı tahmincisinden yararlanılmıştır. Ampirik sonuçlar, eğitim harcamaları ve ekonomik büyüme arasında uzun dönemde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkinin varlığını ortaya koymuştur. MEB harcamalarındaki %1‘lik artış ekonomik büyümede %1.32 artışa yol açarken, üniversite harcamalarındaki %1’lik artışın ekonomik büyümeyi %1.80 arttırdığı görülmüştür.