Research Article

İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları

Volume: 31 Number: 2 December 31, 2022
EN TR

İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları

Abstract

Bu çalışmayla; İstanbul’da fetihten cumhuriyetin ilanına kadar 1453-1923 yılları arasındaki süreçte yapılan minarelerde kaide ile gövde arasında geçişi sağlayan pabuç bölümünde kullanılan geçiş şekillerinden üçgenli geçişlerin geometrisi incelenmiş; farklı şekilde yenilenen, rekonstrüksiyonu ve restorasyonu yapılanlar tespit edilmiş, üçgenli geçişli pabuçlarda özgünlük sorunu oluşturan değişimler belirlenmiştir. Bu çalışma, daha önce sınırlı sayıda minareyle yapılan incelemelerden farklı olarak mevcut olan ve kaynaklarda fotoğrafları bulunan 1453-1923 tarihleri arasında inşa edilmiş İstanbul’daki tüm minareleri kapsayacak şekilde yapılmıştır. Minarelerin pabuç bölümü incelenmiş, tüm geçiş şekilleri ve üçgenli geçişli olanların geometrilerinin tespiti amaçlı çizimleri gerçekleştirilmiş, gruplara ayrılmış ve tablolar haline getirilmiştir. Bu tablolarda İstanbul Minareleri; cami ve mescit büyüklüklerine göre dört grup olarak ve Osmanlı Mimarisi Dönemleri içerisinde ele alınmıştır. İstanbul Minarelerinin günümüze kadar gelebilmesi; bakım, onarım ve korumanın tüm dönemlerde etkin olduğunu göstermektedir. İstanbul Minarelerinde özgünlük/değişmişlik durumu; ilk yapım tarihinden itibaren 1923 yılına kadar geçirdiği onarımlar ve 1923 yılından günümüze kadar yapılan onarım ve restorasyonlar sonucu oluşanlar olmak üzere iki farklı şekildedir. Osmanlı İmparatorluğu Dönemi’nde onarımlarda yapılan müdahaleler çoğu zaman devrinin izlerini taşıdığı için kolayca ayırt edilmekte, uzmanlara her dönemi ayrıntılı olarak görme olanağı sağlamaktadır. Cumhuriyet Dönemi’ndeyse her dönemin kendi içerisinde değerlendirilip korunması yönünde uygulamalar yerine, bazen ilk yapım dönemine döndürme eğilimi ağırlık kazanmış, böylece özgün olduğu dahi düşünülebilen yanıltıcı uygulamalar ortaya çıkmıştır. Üçgenli geçişli minare pabuçlarının, Cumhuriyet Dönemi başlangıcıyla bugünkü durumları arasındaki farklılıklar belirlenmiş, özgünlük sorunları değerlendirilmiştir.

Keywords

References

  1. Aslanapa, O. (1984). Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  2. Aydoğan İşler, N. (2015), 2. Bayezid Dönemi İstanbul Cami ve Mescitleri, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  3. Cimcoz, T. (1973), XVII. yy. Sonuna Kadar İstanbul Minareleri, (Yayımlanmamış Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi/Edebiyat Fakültesi/Sanat Tarihi Bölümü, İstanbul
  4. Duman, B. (1975), 17. Yüzyıl Sonundan İtibaren İstanbul Camilerinin Minareleri, (Yayımlanmamış Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi/Edebiyat Fakültesi/Sanat Tarihi Bölümü, İstanbul
  5. Eyice, S. (1947-48), İstanbul Minareleri, (Yayımlanmamış Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi/Edebiyat Fakültesi/Sanat Tarihi Bölümü, İstanbul
  6. Eyice, S. (1953), İstanbul’da Bazı Cami ve Mescit Minareleri, Türkiyat Mecmuası, (Cilt X, s. 247-268), İstanbul.
  7. Eyice, S. (1963), İstanbul Minareleri, Türk Sanatı Tarihi Araştırma ve İncelemeleri I. (s. 31-132), İstanbul.
  8. Eyice, S. (1995). Revani Çelebi Mescidi. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi (C.6, 320) İstanbul: Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2022

Submission Date

June 6, 2022

Acceptance Date

October 1, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 31 Number: 2

APA
Kalle, S., & Eyüpgiller, K. K. (2022). İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları. Sanat Tarihi Dergisi, 31(2), 1487-1515. https://doi.org/10.29135/std.1126746
AMA
1.Kalle S, Eyüpgiller KK. İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları. STD. 2022;31(2):1487-1515. doi:10.29135/std.1126746
Chicago
Kalle, Serpil, and Kemal Kutgün Eyüpgiller. 2022. “İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları”. Sanat Tarihi Dergisi 31 (2): 1487-1515. https://doi.org/10.29135/std.1126746.
EndNote
Kalle S, Eyüpgiller KK (December 1, 2022) İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları. Sanat Tarihi Dergisi 31 2 1487–1515.
IEEE
[1]S. Kalle and K. K. Eyüpgiller, “İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları”, STD, vol. 31, no. 2, pp. 1487–1515, Dec. 2022, doi: 10.29135/std.1126746.
ISNAD
Kalle, Serpil - Eyüpgiller, Kemal Kutgün. “İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları”. Sanat Tarihi Dergisi 31/2 (December 1, 2022): 1487-1515. https://doi.org/10.29135/std.1126746.
JAMA
1.Kalle S, Eyüpgiller KK. İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları. STD. 2022;31:1487–1515.
MLA
Kalle, Serpil, and Kemal Kutgün Eyüpgiller. “İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları”. Sanat Tarihi Dergisi, vol. 31, no. 2, Dec. 2022, pp. 1487-15, doi:10.29135/std.1126746.
Vancouver
1.Serpil Kalle, Kemal Kutgün Eyüpgiller. İstanbul Minarelerinde Üçgenli Geçişli Pabuçlar: Mimari Dönemler İçinde Dağılımı Ve Özgünlük Durumları. STD. 2022 Dec. 1;31(2):1487-515. doi:10.29135/std.1126746