Research Article

Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii

Volume: 32 Number: 1 September 23, 2023
EN TR

Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii

Abstract

Anadolu’da coğrafi yapısı, iklimi ve bitki örtüsü ile birlikte öne çıkan Rize, tarihi ve kültürel özellikleriyle de farklı bir yere sahiptir. Tarihsel süreci her ne kadar net bir şekilde ortaya konulamasa da M.Ö. X-VIII. yüzyıla kadar inen bir geçmişten söz edilmektedir. Farklı devletler ve milletlere ev sahipliği yapan bu topraklar, Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u 1461’de fethetmesinden sonra Osmanlı İmparatorluğu’nun topraklarına katılmıştır. Batum’a bağlı bir merkez konumunda olan Rize’nin alınmasıyla birlikte buraya Müslüman halk yerleştirilmeye başlanmış, imar faaliyetleri de artmıştır. Özellikle XVIII. yüzyıla kadar çok yoğun olmayan imar faaliyetleri bu yüzyıldan sonra ibadet mekânlarının inşası ile hız kazanmıştır. Rize’nin toprak bakımından en büyük ilçesi olan İkizdere’ye/Kuraiseba bağlı olan Şimşirli/Komes Köyü’nde yer alan Yukarı Mahalle Camii geleneksel mimari yapısıyla, yerel süslemeleriyle ve usta ismiyle dikkat çekmektedir. Cami giriş kapısı ve mihrabı üzerinde yer alan kitabesine göre 1853-1857 tarihleri arasında “Ameli Usta Ahmed” tarafından inşa edilmiştir. Bu tarih kitabesiyle sabit olsa da arşiv kayıtlarında yapının daha eski tarihlere indiği saptanmıştır. Vakıf kayıtlarında 1796-97’de camiye Mustafa’nın vefatı üzerine Ahmed’in atandığı geçmektedir. Bu da caminin belirtilen tarihten önce inşa edildiğini göstermektedir. 1822’lere kadarda imam atamaları devam etmiştir. Çantı tekniğinde, kurtboğazı geçmelerle inşa edilen cami mimarisi, mihrabı ve minberinin yanı sıra Karadeniz Bölgesi’nin karakteristik bezemeleri arasında yer alan lale, badem geçme, papyon geçme ve stilize ejder süslemeleriyle bölge için önem arz etmektedir.

Keywords

Supporting Institution

Atatürk Üniversitesi Bapsis

Project Number

SDK-2020-8245

References

  1. Ak, Orhan Naci, (2001). Rize Tarihi, Rize: Rize Halk Eğitim Müdürlüğü Yayınları.
  2. Arseven, Celal Esat, (1975). “Çantı Madd.” Sanat Ansiklopedisi, (C.1, 368) İstanbul.
  3. Atak, Erkan, (2020). “Taşa İşlenen Zarâfet Lâle: Cami Tezyinatında Kullanımı Üzerine Bir Değerlendirme (14-18. Yüzyıllar)”, Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, III/II, 226-239.
  4. Aytekin, Osman, (1996). Artvin’deki Mimari Eserler I, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji ve Sanat Tarihi Anabilim Dalı, Van.
  5. Ayverdi, Ekrem Hakkı, (2006). 18. Asırda Lâle, İstanbul: Kubbealtı Neşriyat.
  6. Baramidze, Ruslan, (2017) İslami Dini Yapılar (Artvin İli), Batum.
  7. Bayhan, Ahmet Ali, (2005). “Ordu/İkizce’den Bir Ahşap Camii: Laleli (Eski) Camii”, Atatürk Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, C.14, 1-22.
  8. Bayhan, Ahmet Ali, (2019). Geçmişten Günümüze Ordu’nun Geleneksel Ahşap Camileri, Ordu.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of Architecture, Art History

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

September 23, 2023

Publication Date

September 23, 2023

Submission Date

December 1, 2022

Acceptance Date

May 11, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 32 Number: 1

APA
Gökler, B. M., & Köşklü, Z. (2023). Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii. Sanat Tarihi Dergisi, 32(1), 361-391. https://doi.org/10.29135/std.1213261
AMA
1.Gökler BM, Köşklü Z. Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii. STD. 2023;32(1):361-391. doi:10.29135/std.1213261
Chicago
Gökler, Burak Muhammet, and Zerrin Köşklü. 2023. “Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii”. Sanat Tarihi Dergisi 32 (1): 361-91. https://doi.org/10.29135/std.1213261.
EndNote
Gökler BM, Köşklü Z (September 1, 2023) Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii. Sanat Tarihi Dergisi 32 1 361–391.
IEEE
[1]B. M. Gökler and Z. Köşklü, “Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii”, STD, vol. 32, no. 1, pp. 361–391, Sept. 2023, doi: 10.29135/std.1213261.
ISNAD
Gökler, Burak Muhammet - Köşklü, Zerrin. “Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii”. Sanat Tarihi Dergisi 32/1 (September 1, 2023): 361-391. https://doi.org/10.29135/std.1213261.
JAMA
1.Gökler BM, Köşklü Z. Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii. STD. 2023;32:361–391.
MLA
Gökler, Burak Muhammet, and Zerrin Köşklü. “Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii”. Sanat Tarihi Dergisi, vol. 32, no. 1, Sept. 2023, pp. 361-9, doi:10.29135/std.1213261.
Vancouver
1.Burak Muhammet Gökler, Zerrin Köşklü. Belgeler Işığında Rize İkizdere Şimşirli (Komes) Köyü Camii. STD. 2023 Sep. 1;32(1):361-9. doi:10.29135/std.1213261