Research Article

Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde “Boşluk” Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü

Volume: 32 Number: 2 December 31, 2023
EN TR

Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde “Boşluk” Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü

Abstract

Sanat daima farklı okumalara açık, büyük oranda belirsizliğe sahip uyaranlar ve boşluklar içeren, farklı olasılık alanları açan bir yapıya sahip olmalıdır. Eğer bir eser tek bir yoruma kapanarak tasarlanmış ise o eserin vereceği mesaj verilmiş ve yapıt tamamlanmıştır. Fakat yoruma açık olan ve içeriğinde hem kavramsal hem nesnel olarak boşluklar, belirsizlikler olan bir yapıt, her izleyende farklı kapılar açacak ve yaşamaya devam edecektir. Sanat özne, nesne ve hayal gücü gibi üç ana unsurdan meydana gelmektedir. Özne burada, eserin yapıcısı olan aracıyken, hayal gücü eserin belirleyicisi olan yönlendirici güçtür. Nesnenin ise bahsedilen bu iki unsur aracılığıyla, formunda ve özünde değişimler oluşmaktadır. Boşluk unsuru ise eserin imgesel ve nesnel dengesini sağlamak adına, bu şekillendirici unsurlar tarafından, istenilen oranda yapıt üzerinde sunulmaktadır. Boşluk kullanımı eserin estetik değerini de belirlemekle beraber “boşluk” yapıtta bazen sezgisel olarak, bazen de doğrudan fiziksel olarak verilmektedir. Algılanabilir unsurların haricinde kalan şeyler, zihnimizde “boşluk” olarak anlam bulmaktadır. Bu çalışmayla “boşluk” unsuru, hem “kavram-imge” hem de “nesne-eser” ilişkisi bakımından, sanat özelinde sorgulanmıştır. Varlık-hiçlik ilişkisi, süslemelerde uyum-kompozisyon, Türk sanatı, İslam sanatı, Batı ve çağdaş sanat açısından değerlendirilen “boşluk” unsuru, ayrıca çeşitli sanat eserleri, süsleme unsurları üzerinden kültürel bağlantılar aracılığıyla ele alınmıştır.

Keywords

References

  1. Alpay, Y. (2020). Yapı(t)söküm. İstanbul: Destek Yay.
  2. Altın, A. (2021). İslam Sanatına İsnat Edilen Horror Vacui (Boşluk Korkusu) Üzerine Bir Eleştiri, Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları XXIII, Edirne.
  3. Artsandculture.google.com. https://artsandculture.google.com/asset/m%C3%B6nch-am-meer/KwEv_TMiJhn5kA?hl=tr&ms=%7B%22x%22%3A0.5%2C%22y%22%3A0.5%2C%22z%22%3A9.067274256822856%2C%22size%22%3A%7B%22width%22%3A1.638184757519167%2C%22height%22%3A1.2374999999999994%7D%7D Erişim Tarihi: 07.11.2023.
  4. Aslan, Y. ve Duran, R. (2020), Türk Sanatında Tengri-Tanrı Damgası, Ulakbilge Dergisi, 8(54), Ankara, 1378-1398.
  5. Ayvazoğlu, B. (2019). Aşk Estetiği. İstanbul: Kapı Yay.
  6. Broug, E. (2016). İslam Sanatında Geometrik Desenler. İstanbul: Klasik Yay.
  7. Burckhardt, T. (1970). The Void in İslamic Art, Studies in Comparative Religion, 16, 1-2.
  8. Burckhardt, T. (2020). Aklın Aynası: Geleneksel Bilim ve Kutsal Sanat Üzerine Denemeler ( Volkan Ersoy, Çev.). İstanbul: İnsan (Sanat) Yay.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Painting History, Art History

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 31, 2023

Submission Date

May 18, 2023

Acceptance Date

November 8, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 32 Number: 2

APA
Aslan, Y. (2023). Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde “Boşluk” Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü. Sanat Tarihi Dergisi, 32(2), 889-913. https://doi.org/10.29135/std.1299040
AMA
1.Aslan Y. Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde “Boşluk” Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü. STD. 2023;32(2):889-913. doi:10.29135/std.1299040
Chicago
Aslan, Yunus. 2023. “Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde ‘Boşluk’ Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü”. Sanat Tarihi Dergisi 32 (2): 889-913. https://doi.org/10.29135/std.1299040.
EndNote
Aslan Y (December 1, 2023) Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde “Boşluk” Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü. Sanat Tarihi Dergisi 32 2 889–913.
IEEE
[1]Y. Aslan, “Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde ‘Boşluk’ Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü”, STD, vol. 32, no. 2, pp. 889–913, Dec. 2023, doi: 10.29135/std.1299040.
ISNAD
Aslan, Yunus. “Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde ‘Boşluk’ Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü”. Sanat Tarihi Dergisi 32/2 (December 1, 2023): 889-913. https://doi.org/10.29135/std.1299040.
JAMA
1.Aslan Y. Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde “Boşluk” Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü. STD. 2023;32:889–913.
MLA
Aslan, Yunus. “Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde ‘Boşluk’ Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü”. Sanat Tarihi Dergisi, vol. 32, no. 2, Dec. 2023, pp. 889-13, doi:10.29135/std.1299040.
Vancouver
1.Yunus Aslan. Kavramsal Ve Nesnel Bağlamda Sanat Eserinde “Boşluk” Unsuru: Hiçliğin Nesneden Hareketle Tezahürü. STD. 2023 Dec. 1;32(2):889-913. doi:10.29135/std.1299040

Cited By