Research Article

Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler

Volume: 33 Number: 1 August 22, 2024
EN TR

Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler

Abstract

Bu çalışma Anadolu konut mimarisinde plan, mimari ve süsleme özellikleri ile dikkat çeken Erzurum evlerinin kitabeleri üzerine odaklanmıştır. Erzurum evlerinde tespit edilen kitabeler XVIII. –XX. yüzyıllara aittir. Çalışmada 65 evin kitabesi incelenmiş, bu kitabeler konum, istif-form, metin içeriği, hat, malzeme-teknik ve süsleme özellikleri açısından değerlendirilmiştir. Kitabelerde dikdörtgen (kare) çerçeveli ya da kartuş şeklinde, damla, nar, armudi ve ibrik formlu örnekler tespit edilmiştir. İncelenen 65 kitabeden 37 örnekte “Mâşâallâh” ibaresine yer verilmiştir. Yanı sıra aynı formlarda tekil uygulamalarla diğer metin içeriklerine de rastlanmıştır. Erzurum evleri kitabelerinde ana malzeme taş olup, içeride ahşap üzerine işlenmiş örnekler de mevcuttur. Kitabelerde istifli yazılarla birlikte palmet, çiçek, dal ve yaprak motifleri, ay-yıldız, hilal motifleri ile S kıvrımları ve yelpazelerle oluşturulan süslemeler kompoze edilmiştir. Erzurum evi kitabeleri yapıldıkları dönemin tarihi belge niteliği, nazar ve nazara karşı korunma inancı ile verdiği mesaj ve bu mesajın farklı istif çeşitliliği ve diğer bezemesel ayrıntılarıyla korunması gereken önemli değerlerimizdendir.

Keywords

References

  1. Acıpayamlı, O. (1962), Anadolu’da Nazarla İlgili Bazı Adet ve İnanmalar. Ankara Üniversitesi D.T.C.F. Dergisi, (20), 1-2, 1-40.
  2. Aydın, R. (2019). Ağın Evleri Üzerindeki Kitabeler. Yaşar Erdemir’e Armağan: Sanat Tarihi Yazıları. 833-853. Konya.
  3. Budak, A. (2020), 41 Kere Maşallah: Geleneksel Konut Mimarisinde Nazarlık Olarak Maşallah Kullanımı ve İstif Çeşitleri, Millî Folklor, (16), 179-205.
  4. Bakırcı, S. ve Çöğenli, S. (2015), Erzurum’un Yüzleri “Ömer Fazıl Efendi Efendi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları.
  5. Çağlıtütünciğil, E. (2013), Türk Süsleme Sanatında Nar: Form, Köken ve İkonografik Anlamı, TÜBAR, (33), 61-92.
  6. Çıblak, N. (2004), Halk Kültüründe Nazar, Nazarlık İnancı ve Bunlara Bağlı Uygulamalar, Türklük Bilimi Araştırmaları, (15), 103-125.
  7. Demirci, D. (2011). Isparta Evleri. Isparta: Isparta Valiliği.
  8. Elmalı, N. (1984), Erzurumlu Ketencizade Mehmet Rüştü Efendi. Ankara: Elif Matbaası.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Islamic Arts, History of Architecture, Art History

Journal Section

Research Article

Publication Date

August 22, 2024

Submission Date

December 19, 2023

Acceptance Date

June 1, 2024

Published in Issue

Year 2024 Volume: 33 Number: 1

APA
Köşklü, Z., & Kındığılı, M. L. (2024). Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. Sanat Tarihi Dergisi, 33(1), 291-323. https://doi.org/10.29135/std.1407111
AMA
1.Köşklü Z, Kındığılı ML. Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. STD. 2024;33(1):291-323. doi:10.29135/std.1407111
Chicago
Köşklü, Zerrin, and Muhammet Lütfü Kındığılı. 2024. “Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler”. Sanat Tarihi Dergisi 33 (1): 291-323. https://doi.org/10.29135/std.1407111.
EndNote
Köşklü Z, Kındığılı ML (August 1, 2024) Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. Sanat Tarihi Dergisi 33 1 291–323.
IEEE
[1]Z. Köşklü and M. L. Kındığılı, “Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler”, STD, vol. 33, no. 1, pp. 291–323, Aug. 2024, doi: 10.29135/std.1407111.
ISNAD
Köşklü, Zerrin - Kındığılı, Muhammet Lütfü. “Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler”. Sanat Tarihi Dergisi 33/1 (August 1, 2024): 291-323. https://doi.org/10.29135/std.1407111.
JAMA
1.Köşklü Z, Kındığılı ML. Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. STD. 2024;33:291–323.
MLA
Köşklü, Zerrin, and Muhammet Lütfü Kındığılı. “Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler”. Sanat Tarihi Dergisi, vol. 33, no. 1, Aug. 2024, pp. 291-23, doi:10.29135/std.1407111.
Vancouver
1.Zerrin Köşklü, Muhammet Lütfü Kındığılı. Geleneksel Erzurum Evlerinde Kitabeler. STD. 2024 Aug. 1;33(1):291-323. doi:10.29135/std.1407111