Research Article

Giulio Mongeri ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları

Volume: 34 Number: 2 December 30, 2025
EN TR

Giulio Mongeri ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları

Abstract

1873 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Giulio Mongeri, mimarlık eğitimini Milano’da bulunan Brera Kraliyet Güzel Sanatlar Akademisi’nde tamamlamıştır. Bu kurumda, dönemin önde gelen mimarlarından ve mimarlık kuramcılarından biri olan Camillo Boito’nun öğrencisi olarak yetişmiş ve onun en parlak öğrencilerinden biri olmuştur. 1896 yılında akademiden birincilikle mezun olan Mongeri’nin mimarlık kariyerinin erken döneminde Boito’nun etkileri açık biçimde gözlemlenebilmektedir. Mongeri’nin mimari faaliyetleri, özellikle 1900-1935 yıllarını kapsayan süreçte şekillenmiş ve bu dönem içerisinde Geç Osmanlı’dan Erken Cumhuriyet’e geçişin yanı sıra Eklektisizm’den (seçmecilik) Birinci Ulusal Mimarlık akımına, oradan da Modern mimarlığa yönelen bir dönüşümün izleri onun yapılarında gözlemlenebilir. Mimarlık kariyerinin ardından 1941 yılında Venedik’e yerleşen Mongeri, 1951 yılında bu kentte vefat etmiştir. Son yıllarda yapılan araştırmalar ve yayımlanan akademik çalışmalar sayesinde, Geç Osmanlı ve Erken Cumhuriyet dönemlerinin etkin mimarlarından biri olan Mongeri’nin biyografisine ilişkin eksik kalan birçok nokta gün yüzüne çıkarılmaktadır. Bu bağlamda, Milano’daki Intesa Sanpaolo arşivinde bulduğumuz bir belge, Mongeri’nin 1922 İzmir yangınının ardından kentin yeniden imarına dâhil olma sürecini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, Mongeri’nin İzmir’de tasarladığı yapılar arasında özellikle 1928 tarihli Osmanlı Bankası İzmir Şubesi binası (günümüzde Garanti BBVA İzmir Kurumsal Şubesi) ile aynı yıl inşa edilen İtalyan Ticaret Bankası (Banca Commerciale Italiana) İzmir Şubesi binası (günümüzde TEB Ege Kurumsal Şube) öne çıkmaktadır. Ayrıca, günümüze ulaşamayan 1931 tarihli Türkiye İş Bankası İzmir Şubesi binası da Mongeri’nin kentteki önemli işlerinden biridir. Bu çalışmada, Türk ve İtalyan arşiv kaynaklarına dayanarak Giulio Mongeri’nin 1922 İzmir yangını sonrasında kentin yeniden imar sürecine yaptığı katkılar ele alınacaktır.

Keywords

References

  1. Alfieri, B. M. (1990). “D’Aronco and Mongeri: Two Italian Architects in Turkey”, in Environmental Design, Journal of the Islamic Environmentale Design Research Centre, Roma.
  2. Aslanoğlu, İ. (1980). Erken Cumhuriyet Dönemi Mimarlığı, Ankara.
  3. Aslanoğlu, İ. (1990). “The Italian Contribution to 20th Century Turkish Architecture”, Environmental Design: Journal of the Islamic Environmental Design Research Centre, Roma, 154-161.
  4. Berkant, C. (2011). L’Impero Ottomano e l’Italia, le relazioni in architettura: Il caso di Smirne, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Padova Üniversitesi-İtalya.
  5. Berkant, C. (2015). “İzmir’de İki İtalyan Projeci: Stefano Molli (1858-1916) ve Giulio Mongeri (1873-1953)”, Ege Mimarlık, 1 (89/90), 50-54.
  6. Bornovalı, S. (2016). “Bir İtalyan Mimarın İlk Ankara Ziyareti: Giulio Mongeri - 1897”, Ankara Araştırma Dergisi, 4 (2), 131-157.
  7. Can, C. (1993). İstanbul’da 19. Yüzyıl Batılı ve Levanten Mimarların Yapıları ve Koruma Sorunları, Yayımlanmamıs Doktora Tezi, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
  8. Çinici, D. (2015). “Başkent Ankara’nın İnşasında Etkin Bir Mimar: Giulio Mongeri ve Yaşam Öyküsü”, Ankara Araştırmaları Dergisi, 3 (1), 13-41.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of Architecture

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2025

Submission Date

August 12, 2025

Acceptance Date

September 1, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 34 Number: 2

APA
Berkant, C. (2025). Giulio Mongeri ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları. Sanat Tarihi Dergisi, 34(2), 1005-1031. https://doi.org/10.29135/std.1763738
AMA
1.Berkant C. Giulio Mongeri ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları. STD. 2025;34(2):1005-1031. doi:10.29135/std.1763738
Chicago
Berkant, Cenk. 2025. “Giulio Mongeri Ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları”. Sanat Tarihi Dergisi 34 (2): 1005-31. https://doi.org/10.29135/std.1763738.
EndNote
Berkant C (December 1, 2025) Giulio Mongeri ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları. Sanat Tarihi Dergisi 34 2 1005–1031.
IEEE
[1]C. Berkant, “Giulio Mongeri ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları”, STD, vol. 34, no. 2, pp. 1005–1031, Dec. 2025, doi: 10.29135/std.1763738.
ISNAD
Berkant, Cenk. “Giulio Mongeri Ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları”. Sanat Tarihi Dergisi 34/2 (December 1, 2025): 1005-1031. https://doi.org/10.29135/std.1763738.
JAMA
1.Berkant C. Giulio Mongeri ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları. STD. 2025;34:1005–1031.
MLA
Berkant, Cenk. “Giulio Mongeri Ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları”. Sanat Tarihi Dergisi, vol. 34, no. 2, Dec. 2025, pp. 1005-31, doi:10.29135/std.1763738.
Vancouver
1.Cenk Berkant. Giulio Mongeri ve İzmir: Mimarın 1922 Yangını Sonrası Kentin Yeniden İmarına Katkıları. STD. 2025 Dec. 1;34(2):1005-31. doi:10.29135/std.1763738