Research Article

İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii

Volume: 31 Number: 1 July 9, 2022
TR EN

İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii

Abstract

Save Cuma Camii, İran’ın Merkezi Eyaleti’nin Save şehrinde yer almaktadır. Caminin ortasında avlu, avlunun güney ve batı yönlerinde iki eyvan bulunmaktadır. Avlu güney, doğu ve batı yönlerde revaklarla çevrilmektedir. Kuzey bölümü zamanla tahrip olmuş ve günümüze gelememiştir. H. 504 tarihini içeren minare caminin duvarlarının dışında kuzey doğu köşesinde yer almaktadır. Cami kerpiç ve tuğladan yapılmıştır. Camide toplam 7 adet alçı mihrap bulunmaktadır. Selçuklu mihraplarından üç tanesi caminin farklı bölümlerinde yer almaktadır. Sathi nişlerden ibaret olan ve sadece bir kitabe bordürü ile çevrelenen mihraplar, bitkisel süslemeli zemin üzerine sade kûfi veya kûfiye yakın sülüs hatlar ile kuşatılmıştır. H.705 tarihini içeren İlhanlı mihrap, dıştan üç kitabe bordürü ile kuşatılmaktadır ve alçı süslemeli kavsara ve yarım ongen biçimindeki kavsara altı bölümlerinden oluşmaktadır. Bu mihraptaki kitabelerde Selçuklu mihraplarından farklı olarak yazıya olduğu kadar süslemeye de önem verildiği görülmektedir. Asıl ibadet mekânında yer alan ve Safeviler Dönemi’nde yapılan mihrap ise renkli alçı süslemeleri ile dikkat çekmektedir. Çift kitabe bordürü ile kuşatılan alçı mihrap, Safevi Dönemi’nin nadir görülen alçı mihraplarına önemli bir örnektir. Mihrap mukarnaslı kavsaralı olup kavsaranın altı, yarım ongen biçimindedir. Save Cuma Camisi’nin inşaat süreci VII. yüzyıldan XX. yüzyıla kadar sürmüştür. Farklı dönemlerde yapıya eklenen özelliklerle Save Cuma Cami adeta İran İslam mimarisinin özetidir. Ayrıca caminin büyük bir kısmı Selçuklu Dönemi’nde yapıldığı için ve bu dönemin mimarisi Anadolu Selçuklu mimarisinin öncüsü olduğu hasebiyle bu alanda çalışan araştırmacılar için ayrı bir önem arz etmektedir.

Keywords

References

  1. Azad, M. (1393 hş/2014), A Survey on the Three Important Seljuk Minarets, Chehel Dokhtaran, Tarikhaneh and Saveh Jami Mosque, Journal of Iranian Architecture Studies, (5), 39-56.
  2. Bülbül, S. (2019), İran İlhanlı Alçı Mihrapları. Van İlahiyat Dergisi, (7/10), 42-63.
  3. Cezar, M. (1977), Anadolu Öncesi Türklerde Şehir ve Mimarlık, İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
  4. Deh-huda, A. E. (1346 h.ş), Lugatnâme, (C.2), Tahran: Müessese-i İntişarat ve Çap-i Danişgâh-i Tahran.
  5. Fazli, Gh. (1375 hş/1996), Save Cuma Camii Raporu, Tahran: Sazman-i Miras-i Farhangi-yi Keşver.
  6. Haji Ghassemi, K. (1383 hş/2004). Gencname: Mesacid-i Cami, (C.7), Tahran: Rozaneh
  7. Haji Ghassemi, K. (1389 hş/2010). Gencname: İmamzadeha ve mekabir, (C.11), Tahran: Merkez-i Çap ve İntişarat-i Danişgah-i Şehid Beheşti.
  8. Heiranpour, S. (2019), İran’ın Batısındaki Büyük Selçuklu Dönemi Eserleri, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Atatürk Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

History of Architecture

Journal Section

Research Article

Publication Date

July 9, 2022

Submission Date

May 27, 2021

Acceptance Date

January 9, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 31 Number: 1

APA
Şan, S., & Babazadeh, H. (2022). İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii. Sanat Tarihi Dergisi, 31(1), 23-57. https://doi.org/10.29135/std.943755
AMA
1.Şan S, Babazadeh H. İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii. STD. 2022;31(1):23-57. doi:10.29135/std.943755
Chicago
Şan, Sepideh, and Hajar Babazadeh. 2022. “İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii”. Sanat Tarihi Dergisi 31 (1): 23-57. https://doi.org/10.29135/std.943755.
EndNote
Şan S, Babazadeh H (July 1, 2022) İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii. Sanat Tarihi Dergisi 31 1 23–57.
IEEE
[1]S. Şan and H. Babazadeh, “İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii”, STD, vol. 31, no. 1, pp. 23–57, July 2022, doi: 10.29135/std.943755.
ISNAD
Şan, Sepideh - Babazadeh, Hajar. “İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii”. Sanat Tarihi Dergisi 31/1 (July 1, 2022): 23-57. https://doi.org/10.29135/std.943755.
JAMA
1.Şan S, Babazadeh H. İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii. STD. 2022;31:23–57.
MLA
Şan, Sepideh, and Hajar Babazadeh. “İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii”. Sanat Tarihi Dergisi, vol. 31, no. 1, July 2022, pp. 23-57, doi:10.29135/std.943755.
Vancouver
1.Sepideh Şan, Hajar Babazadeh. İran’da Bulunan Bir Selçuklu Camisi: Save Cuma Camii. STD. 2022 Jul. 1;31(1):23-57. doi:10.29135/std.943755

Cited By