İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma

Nermin Altunbaş; Çetin Altunbaş

doi:10.17942/sted.1086127

İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma

Öz

Amaç: İki farklı lisede öğrenim gören öğrencilerin sağlık okuryazarlığı düzeylerini karşılaştırmaktır. Yöntem: Tanımlayıcı araştırma türünde olan araştırmanın örneklemini iki farklı lisede öğrenim gören 220 öğrenci oluşturdu. Veriler, “Tanıtıcı Bilgi Formu” ve “Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32” ile çevrimiçi olarak toplandı. Veriler SPSS 21 ile değerlendirildi, yanılma düzeyi 0,05 alındı. Bulgular: Düz lise öğrencilerinin Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği puan ortalaması 29,64; sağlık ağırlıklı lise öğrencilerinin ölçek puan ortalaması 34,84’dü. Öğrencilerin ölçek puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p=0,000). Düz lise öğrencilerinin %54,9’u “sorunlu-sınırlı sağlık okuryazarlığı”; sağlık ağırlıklı lise öğrencilerinin %30,8’i “yeterli sağlık okuryazarlığı” indeksindeydi. Öğrencilerin okullarına göre sağlık okuryazarlığı indeksleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p=0,000). Öğrencilerin sağlık okuryazarlığı ile tedavi ve hizmet, hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi boyutları arasında pozitif yönlü, yüksek düzeyde anlamlı ilişki vardı (p<0,05). Sonuç: Sağlık eğitimi ağırlıklı lisedeki öğrencilerin, düz lisedeki öğrencilere göre sağlık okuryazarlığı düzeylerinin daha yüksek olduğu, sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça tedavi ve hizmet, hastalıklardan korunma/sağlığın geliştirilmesi düzeyinin yükseldiği sonucuna ulaşıldı.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Orhan M, Sayar B, Biçer EB. Üniversite öğrencilerinin E-sağlık okuryazarlık düzeylerinin karşılaştırılması: Sağlık bilimleri lisans ve lisansüstü öğrencileri üzerine bir araştırma. SABAD 2020; 2 (3): 141.
2. WHO. Health literacy. In: Kickbusch I, Pelikan LM, Apfel F, Tsouros AD editors. World Health Organization, Regional Office for Europe; 2013.
3. Şahinöz T, Şahinöz S, Kıvanç A. Üniversite son sınıf öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyleri üzerine karşılaştırmalı bir araştırma. GÜSBD 2018; 7 (3); 71-79.
4. Bilir N. Saglik okur-yazarlığı. Turk J Public Health 2014; 12 (1): 61-68.
5. Al Sayah F, Williams B, Johnson JA. Measuring health literacy in individuals with diabetes: A systematic review and evaluation of available measures. Health Education & Behavior 2013; 40 (1): 42-55.
6. TC Sağlık Bakanlığı. Türkiye sağlık okuryazarlığı düzeyi ve ilişkili faktörleri araştırması, 2018, https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/SOYA%20 RAPOR.pdf.
7. Çıtak Bilgin N, Ak B, Cerit B, Ertem M, Çıtak Tunç G. Üniversite öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının belirlenmesi. Sağlık Akademisi Kastamonu 2019; 4 (3): 188-210.
8. Dinçer A, Kurşun Ş. Üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. Sted 2017; 26 (1): 20-26.

9. Gül İ, Yeşiltaş A, Şahin S. The relationship between healthy life style behaviors and health literacy: A study on university students. Journal of International Health Sciences and Management 2019; 5 (9): 26-43.
10. Kılıç T, Balta TS. Üniversite öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının incelenmesi. Turkish Studies 2019; 14 (1): 425-438.
11. Şengül H, Cınar F, Çapar H, Bulut A. Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin e-sağlık okuryazarlığı düzeyleri ve internet kullanımına yönelik tutumları: Bir vakıf üniversitesi örneği. JSHSR 2017; 4: 1277-1287.
12. Karabacak F. Lise Öğrencilerinin Sağlık Okuryazarlığı. Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. İstanbul. 2019. s. 39.
13. Office of Disease Prevention and Health Promotion Health Literacy. Accesed January 10, 2022, at https://www.healthypeople.gov/2020/topics-objectives/topic/social-determinants-health/interventions-resources/health-literacy.
14. TC Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü. Türkiye sağlık okuryazarlığı ölçekleri güvenirlik ve geçerlilik çalışması. Sağlık Bakanlığı Yayın No: 1025. Ankara; 2016.
15. Daşdemir AC. Sivas lise öğrencilerinde sağlık okuryazarlığı düzeyi ve ilişkili faktörlerin araştırılması. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi. Sivas; 2019. s.v.
16. İnkaya B, Tüzer H. Bir üniversitenin sosyal ve sağlık bilimlerinde okuyan öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı durumunun incelenmesi. Kocaeli Med J 2018; 7 (3): 124.
17. Tuğut N, Yılmaz A, Yeşildağ Çelik B. Hemşirelik öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışları arasındaki ilişki. CUSBED 2021; (6) 2: 103.
18. Yukarıkır N, Özvarış ŞB, Doğan BG, ve ark. Bir üniversite hastanesi polikliniklerine başvuranlarda sağlık okuryazarlığının değerlendirilmesi. In 18. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi; 2015.
19. Alzahrani SH, Malik AA, Bashawri J, et al. Health-promoting lifestyle profile and associated factors among medical students in a Saudi university. SAGE Open Medicine 2019; 7: 1-7.
20. Balçık PY, Taşkaya S, Şahin B. Sağlık okur-yazarlığı. TAF Preventive Medicine Bulletin 2014; 13 (4): 321-326.
21. Yılmazel G, Çetinkaya F. Sağlık okuryazarlığının toplum sağlığı açısından önemi. TAF Prev Med Bull 2016; 15 (1): 69.
22. Özdenk GD, Özdenk S, Üner S, Özcebe LH. Üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı ve etkileyen faktörler. In 18. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi; 2015.
23. Chahardah Cherik S, Gheibizadeh M, Jahani S, Cheraghian B. The relationship between health literacy and health promoting behaviors in patients with type 2 diabetes. IJCBNM 2018; 6 (1): 65-75.
24. Froze S, Arif MT, Saimon R. Determinants of health literacy and healthy lifestyle against metabolic syndrome among major ethnic groups of sarawak, malaysia: A multi-group path analysis. The Open Public Health Journal 2019; 12: 172-183.
25. Gürkan KP, Ayar D. E-sağlık okuryazarlığının lise öğrencilerinin sağlığı geliştirme davranışlarına etkisi. Pediatrik Araştırma Dergisi 2020; 7 (4): 286-292.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Nermin Altunbaş ^*
0000-0003-1190-3523
Türkiye

Çetin Altunbaş
0000-0002-7081-2165
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

18 Kasım 2022

Gönderilme Tarihi

14 Mart 2022

Kabul Tarihi

1 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 31 Sayı: 5

DOI

https://doi.org/10.17942/sted.1086127

IZ

https://izlik.org/JA74HX56WG

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Altunbaş, N., & Altunbaş, Ç. (2022). İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 31(5), 360-370. https://doi.org/10.17942/sted.1086127

AMA

1.Altunbaş N, Altunbaş Ç. İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma. STED. 2022;31(5):360-370. doi:10.17942/sted.1086127

Chicago

Altunbaş, Nermin, ve Çetin Altunbaş. 2022. “İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 31 (5): 360-70. https://doi.org/10.17942/sted.1086127.

EndNote

Altunbaş N, Altunbaş Ç (01 Kasım 2022) İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 31 5 360–370.

IEEE

[1]N. Altunbaş ve Ç. Altunbaş, “İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma”, STED, c. 31, sy 5, ss. 360–370, Kas. 2022, doi: 10.17942/sted.1086127.

ISNAD

Altunbaş, Nermin - Altunbaş, Çetin. “İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 31/5 (01 Kasım 2022): 360-370. https://doi.org/10.17942/sted.1086127.

JAMA

1.Altunbaş N, Altunbaş Ç. İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma. STED. 2022;31:360–370.

MLA

Altunbaş, Nermin, ve Çetin Altunbaş. “İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, c. 31, sy 5, Kasım 2022, ss. 360-7, doi:10.17942/sted.1086127.

Vancouver

1.Nermin Altunbaş, Çetin Altunbaş. İki Farklı Lisede Öğrenim Gören Öğrencilerin Sağlık Okuryazarlığı Düzeylerinin Belirlenmesi: Tanımlayıcı Bir Çalışma. STED. 01 Kasım 2022;31(5):360-7. doi:10.17942/sted.1086127