Toplumsal Cinsiyet Rolleri ve Diğer Belirleyenler İntern Hekimlerin Uzmanlık Seçimleri ve Yurt Dışına Göç Kararını Etkiliyor mu?

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, Tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinin (intern) kariyer tercihindeki belirleyicileri ile toplumsal cinsiyet rollerinin etkisini belirlemektir. Yöntem: Kesitsel tipteki araştırma bir üniversite son sınıf 190 intern hekim ile yürütülmüştür. Veriler araştırmacılar tarafından oluşturulan anket formu ile toplanmıştır. Anket formunda katılımcıların sosyodemografik verileri, branş tercihini etkileyebilecek olan ücretlendirme, nöbet varlığı, malpraktis davaları, branşın stres düzeyi gibi değişkenler ile ‘Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutum Ölçeği’ soruları yer almaktadır. Bulgular: Katılımcıların %95,0’ı mezuniyet sonrası uzmanlık düşündüğünü ve en çok (%48,4) dahili bölümlerden birini tercih edeceğini belirtmiş olup %22,1’i yurt dışında çalışmak istediğini bildirmiştir. İnternlerin branş tercihinde asistan ya da hocaları rol model alma (Odds Oranı [OO]: 2,8; Güven Aralığı [GA]: 1,1–6,9; p: 0,025) ve performansa dayalı ücretlendirmenin (OO: 5,6; GA: 1,8–17,8; p: 0,003) önemli belirleyiciler olduğu tespit edilmiştir. İnternlerin %22,5’i yurt dışına göç etme isteğini dile getirmiş olup, bu isteğin gelecek planlama (OO: 2,7; GA: 1,0–7,3; p: 0,044) ve yabancı uyruklu öğrenci olma (OO: 7,6; GA: 2,1–26,7; p=0,001) ile anlamlı olduğu görülmüştür. Kadın internler daha çok dahili erkeklerin ise cerrahi branşları tercih ettiği ve aradaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir (p:0,016). Dahili branş seçeceğini bildirenlerin Toplumsal Cinsiyet Roller Tutum Ölçeği puan ortalaması 56,84±11,05 iken cerrahi için 55,06±12,75 bulunmuş olup; aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildir (p: 0,087). Sonuç: Araştırma sonunda branş tercihinde etkili belirleyenler olarak; hocaları rol model alma, finansal teşvikler ve cinsiyetin önemli etkisi olduğu görülürken, toplumsal cinsiyet rollerinin istatistiki olarak anlamlı etkisi olmadığı görülmüştür. Hekim istihdam politikalarında mevcut belirleyenlerin göz önünde bulundurulması önerilir.

Anahtar Kelimeler

• intern
• branş tercihi
• toplumsal cinsiyet rolleri
• hekim göçü

Do Gender Roles Influence Intern Doctors' Specialty Preference and Decisions to Migrate Abroad?

Öz

Objective: This study aimed to determine the factors influencing branch preference among final-year medical students (interns) and the impact of gender roles on these choices. Methods: This cross-sectional study was conducted with 190 final-year intern doctors at a university. Data was collected using a questionnaire developed by the researchers. The questionnaire included questions about participants' sociodemographic data, factors affecting specialty choice such as salary, on-call duty, malpractice lawsuits, stress level of the specialty, and items from the ‘Attitudes Towards Gender Roles Scale’. Results: 95.0% of participants indicated that they were considering a specialty after graduation, with 48.4% preferring internal medicine disciplines and 22.1% expressing a desire to work abroad. It was determined that role modeling by assistants or faculty members (Odds Ratio [OR]: 2.8; Confidence Interval [CI]: 1.1–6.9) and performance-based remuneration (OR: 5.6; CI: 1.8–17.8) were significant determinants in the specialty choices of interns. A total of 22.5% of interns expressed a desire to migrate abroad, and this desire was significantly associated with future planning (OR: 2.7; CI: 1.0–7.3; p: 0.044) and being an foreign students, (OR: 7.6; CI: 2.1–26.7; p = 0.001). Female interns predominantly preferred internal medicine, while male interns leaned toward surgical specialties, with the difference being statistically significant (p: 0.016). The mean score of the Gender Roles Attitude Scale was 56.84±11.05 for those preferring internal medicine and 55.06±12.75 for surgical specialties, with no statistically significant difference between the two groups (p: 0.087). Conclusion: The study revealed that key determinants of specialty choice include taking professors as role models, financial incentives, and gender, whereas gender roles had no statistically significant effect. It is recommended that physician employment policies consider these determinants.

Anahtar Kelimeler

• intern
• branch preference
• gender roles
• physcian migration

Kaynakça

1. Hartung PJ. The life-span, life-space theory of careers. Career development and counseling: Putting theory and research to work 2013;2:83-113.
2. Bland CJ, Meurer LN and Maldonado G. Determinants of primary care specialty choice: A non-statistical meta-analysis of the literature. Academic Medicine 1995;70:620-41. doi: https://doi.org/10.1097/00001888-199507000-00013.
3. Mevzuat Bilgi Sistemi (mevzuat.org). Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu, Available from: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3359.pdf (1987 3359 ).
4. OSYM. Tıpta Uzmanlık Sınavı, Available from: https://www.osym.gov.tr/TR,8854/hakkinda.html
5. Querido S, van den Broek S, de Rond M, et al. Factors affecting senior medical students’ career choice. International Journal of Medical Education 2018;9:332. doi: https://doi.org/10.5116/ijme.5c14.de75.
6. Ng CWQ, Syn NL, Hussein RBM, et al. Push and pull factors, and the role of residents in nurturing medical students’ interest in surgery as a career option in a multicultural Asian context: Results of a prospective national cohort study. The American Journal of Surgery 2020;220:1549-56. doi: https://doi.org/10.1016/j.amjsurg.2020.04.036.
7. Hao KA, Fu S, Islam S, et al. Medical student career choice: Who is the influencer? Journal of Surgical Research 2022;272:9-16. doi: https://doi.org/10.1016/j.jss.2021.11.007.
8. Açıkgöz B, Ekemen A, Zorlu I, Yüksel NA, Ayoğlu FN. Tıp öğrencilerinde uzmanlaşma eğilimi, uzmanlık alan seçimi ve etkileyen faktörler. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2019;12(1):113-25. doi: https://doi.org/10.26559/mersinsbd.502276.

9. Tengiz Fİ, Babaoğlu AB. Tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinin kariyer tercihleri ve bu tercihleri etkileyen faktörler. Medical Journal of Suleyman Demirel University. 2020;27(1): 67-78. doi: https://doi.org/10.17343/sdutfd.560350.
10. Dörtyol BG. Tıp fakültesi son sınıf öğrencilerinin mezuniyet sonrası ile ilgili düşünceleri, kariyer seçimleri ve etkileyen faktörler. Tıp Eğitimi Dünyası 2017;16:12-21. doi: https://doi.org/10.25282/ted.346397.
11. Bondok M, Bondok MS, Nguyen AX-L, Law C, Nathoo N, Bakshi N, et al. Gender trends in match rate to surgical specialties in Canada: A retrospective study from 2003–2022. PloS one. 2024;19(4):e0300207. doi: https://doi.org/10.1371/journal.pone.0300207.
12. Kawamoto R, Ninomiya D, Kasai Y, Kusunoki T, Ohtsuka N, Kumagi T, et al. Gender difference in preference of specialty as a career choice among Japanese medical students. BMC Medical Education. 2016;16:1-8. doi: https://doi.org/10.1186/s12909-016-0811-1.
13. Campbell A, Dennis A, Wilkinson T, McAleer S. The relationship between gender and career choice in medicine–an overview. Journal of Gender Studies. 2020;29(7):852-5. doi: https://doi.org/10.1080/09589236.2020.1801396.
14. García-Cueto E, Rodríguez-Díaz FJ, Bringas-Molleda C, López-Cepero J, Paíno-Quesada S, Rodríguez-Franco L. Development of the gender role attitudes scale (GRAS) amongst young Spanish people. International Journal of Clinical and Health Psychology. 2015;15(1):61-8.
15. Bakioğlu F and Türküm AS. Toplumsal Cinsiyet Rolleri Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kastamonu Education Journal 2019;27:717-25.
16. World Health Organization. Report of the global conference on primary health care: from Alma-Ata towards universal health coverage and the Sustainable Development Goals; 2019.
17. OECD. Health Workforce 2021 Available from: https://www.oecd.org/en/topics/sub-issues/health-workforce.html.
18. Aydan S. Hekim göçü açısından Türkiye’nin çalışma koşullarının değerlendirilmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi 2023;26:895-920.
19. Çiçek A. Türkiye’deki hekim adaylarının yurt dışına göç etme eğilimleri. Medeniyet Araştırmaları Dergisi 2023;8:67-80. doi: https://doi.org/10.52539/mad.1348476.
20. Abuhanoğlu H, Ayanoğlu Y, Cankul İH, et al. Tıp eğitimi maliyeti ve eğitim sürecinde ortaya çıkan kayıpların maliyetlere etkisi. Gulhane Medical Journal 2014;56(3): 147-53. doi: https://doi.org/10.5455/gulhane.38137.
21. Evrensel.net. Hekim göçü sürüyor: 2023 yılında 3 bin 25 kişi göç için başvurdu. Available from: https://www.evrensel.net/haber/506956/hekim-gocu-suruyor-2023-yilinda-3-bin-25-kisi-goc-icin-basvurdu (2024).
22. Kadaifci C, Topcu YI, Mu E. An analytic hierarchy process contingency analysis of factors affecting the emigration decision of medical doctors in Turkey. European Journal of Investigation in Health, Psychology and Education. 2024;14(3):623-47. doi: https://doi.org/10.3390/ejihpe14030041.
23. Eser E, Cil E, Sen Gundogan NE, et al. Push and pull factors of why medical students want to leave Türkiye: A countrywide multicenter study. Teaching and Learning in Medicine 2023:1-13.
24. Ministry of Industry and Technology. Research on the socio-economic development ranking of districts - SEGE-2022, Available from: https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/birimler/2022-ilce-sege.pdf
25. UNDP. Human Devolepment Report 2023/2024, Available from: https://www.undp.org/arab-states/publications/human-development-report-2023-24
26. UNDP. Gender Inequality Index, Available from: https://hdr.undp.org/data-center/thematic-composite-indices/gender-inequality-index#/indicies/GII.
27. Ravindra P and Fitzgerald J. Defining surgical role models and their influence on career choice. World Journal of sSurgery 2011;35:704-9. doi: https://doi.org/10.1007/s00268-011-0983-0.
28. Euronews. euronews.com. 2021 02.08.2024. Available from: https://tr.euronews.com/2021/12/16/en-yuksek-doktor-maas-hangi-ulkelerde-turkiye-de-durum-ne#:~:text=OECD%20verileri%2C%20pratisyen%20doktor%20maa%C5%9Flar%C4%B1nda,775%20Dolar%20ile%20Litvanya%20var.
29. Van der Horst M. Gender role attitudes. Encyclopedia of Quality of Life and Well-being Research. Springer, 2024, pp.2695-2697.
30. Carter J, Purcell N, Stewart C, et al. Still a ‘boys’ club’: A qualitative analysis of how gender affects a career in anaesthesia in Australia and Aotearoa New Zealand. Anaesthesia 2024;79(7):695-705. doi: https://doi.org/10.1111/anae.16281.
31. Halley MC, Rustagi AS, Torres JS, et al. Physician mothers’ experience of workplace discrimination: a qualitative analysis. BMJ 2018;363:k4926. doi: https://doi.org/10.1136/bmj.k4926.
32. Geçici F, Göllüce A, Güvenç E, et al. Üniversite öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. Süleyman Demirel Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2017;8:21-7. doi: https://doi.org/10.22312/sdusbed.303098.
33. Altınöz AE, Günal N, Altınöz ŞT, et al. Tıp fakültesi öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları: Kesitsel bir çalışma. Klinik Psikiyatri 2018;21:271-7. doi: https://doi.org/10.5505/kpd.2018.08860.
34. Zeybek V and Kurşun M. Tıp fakültesi öğrencilerinin toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. Pamukkale Medical Journal 2019;12:225-33. doi: https://doi.org/10.31362/patd.468353.
35. Koyun A, Akgün Ş and Özvarış ŞB. Do physicians experience gender discrimination in medical specialization in Turkey? Türkiye’de hekimler uzmanlaşmada cinsiyet ayrımı yaşıyor mu? Journal of Human Sciences 2013;10:521-31.
36. Yılmaz N, Alkan A, Ertümer AG, et al. Tıpta uzmanlık alanlarının toplumsal cinsiyet açısından değerlendirilmesi. Cukurova Medical Journal 2021;46:1257-66. doi: https://doi.org/10.17826/cumj.906459.