Öğrencilerin İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi Farkındalığının Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Sinop Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu (SHMYO) öğrencilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) farkındalık düzeylerini değerlendirmek ve bu düzeyin yaş, cinsiyet, lise türü, çalışma deneyimi, İSG dersi alma durumu, bölüm ve sınıf gibi değişkenlerle ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı kesitsel tipteki bu çalışmaya SHMYO’da öğrenim gören 281 öğrenci dahil edildi. Veriler, Bilgilendirilmiş Onam Formu, Tanıtıcı Bilgi Formu ve İSG Eğitimi Farkındalık Ölçeği (İSGEFÖ) kullanılarak toplandı. İSG dersi alan ve almayan öğrencilerin verileri SPSS ile analiz edildi. Bulgular: Yaş ve cinsiyetin İSG farkındalığı üzerinde anlamlı etkisi yoktu (p>0,05). Bölüm ve sınıf düzeyine göre İSG farkındalığı anlamlı farklılık gösterdi (p<0,05); en yüksek farkındalık Tıbbi Laboratuvar Teknikerliği 2. sınıf öğrencilerinde, en düşük ise Çevre Sağlığı 1. sınıf öğrencilerinde gözlendi. İSG dersi alan öğrencilerin teknik, genel ve sağlıkla ilişkili İSG bilgi düzeyleri, almayanlara göre anlamlı derecede yüksekti (p<0,001). Meslek lisesi mezunları, diğer lise türlerine göre teknik ve genel İSG düzeylerinde daha yüksek farkındalığa sahipti (p<0,05), ancak sağlık alt boyutunda fark bulunmadı (p>0,05). Çalışma deneyimi olanların İSG farkındalığı olmayanlardan yüksekti (p<0,05). Sonuç: Meslek lisesi mezunu öğrencilerin İSG farkındalıklarının yüksek olması, diğer ortaöğretim kurumlarında da İSG derslerinin verilmesinin, ülke genelinde İSG farkındalığına katkı sağlayabileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• iş sağlığı
• iş güvenliği
• eğitim
• farkındalık
• anket

Evaluation of Students' Awareness of Occupational Health and Safety Education

Öz

Purpose: This study aimed to assess the Occupational Health and Safety (OHS) awareness levels of students at Sinop University Health Services Vocational School (SHMYO) and examine associations with variables such as age, gender, high school type, work experience, OHS course status, department, and class level. Material and Method: A descriptive cross-sectional design was used, involving 281 SHMYO students. Data were collected via an Informed Consent Form, an Introductory Information Form, and the Occupational Health and Safety Education Awareness Scale (OHSED). Data from students who had and had not taken OHS courses were analyzed using SPSS. Findings: Age and gender had no significant impact on OHS awareness (p>0.05). Awareness varied significantly by department and class level (p<0.05); the highest levels were observed among second-year Medical Laboratory Technician students, while the lowest were among first-year Environmental Health students. Students who had taken an OHS course scored significantly higher in technical, general, and health-related OHS knowledge (p<0.001). Vocational high school graduates had higher awareness in technical and general dimensions (p<0.05), with no significant difference in the health sub-dimension (p>0.05). Those with work experience showed higher OHS awareness (p<0.05). Conclusion: The elevated awareness among vocational high school graduates indicates that integrating OHS courses into other secondary schools may help promote OHS awareness nationwide.

Anahtar Kelimeler

• occupational health
• occupational safety
• education
• awareness
• questionnaire

Kaynakça

1. Bilir N, Yıldız AN. İş Sağlığı ve Güvenliği. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları, 2014.
2. Dekker S. The 1930s and onward: Heinrich and Behavior-Based Safety. Found. Saf. Sci. 2019;87-136.
3. Akın GC, Taşdemir DÇ. Change of Occupational Health and Safety (OHS) University students’ perceptions on OHS in parallel to vocational training: The comparative analysis. Üniv. Arşt. Derg., 2023;6(3):292-7.
4. Dursun S, Keser A. (2014). İş Güvenliği Farkındalığı ve İş Güvenliği Davranışları arasındaki ilişkilerin araştırılması: Uygulamalı bir araştırma. Çalış. İlişk. Derg., 2014;5(2):1-9.
5. Tatar G. Ünye Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin İş Güvenliği Algısına Etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Avrasya Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Trabzon, 2022.
6. Üzüm S, Özkurt-Sivrikaya B. Öğrencilerin İşçi Sağlığı ve Güvenliğine yaklaşımları (Kocaeli MYO örneği). Int. J. Discipl. Econ. Adm. Sci. Stud. 2022;4(7):99-111.
7. Sümbüloğlu K, Sümbüloğlu V. Biostatistics. 10th ed. Ankara: Hatipoğlu Yayınları; 2002.
8. Reşitoğlu B, Bağdatoğlu ÖT, Bahar L, Erden S, Apaydın S, Pekoğlu E. İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitiminin sağlık hizmetlerindeki öğrencilerin bilgi ve tutumlarına etkisi. IBAD, 2018;3(2):459-73.

9. Topgül S, Alan Ç. Öğrencilerin İş Güvenliği ve İş Güvenliği Eğitimi algısının değerlendirilmesi. SDÜİİBFD, 2017;22(2):587-98.
10. Kalıntaş DÇ. İş Sağlığı ve Güvenliğinde Eğitimin Önemi: Üniversite Öğrencilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Farkındalığı Üzerine Bir Çalışma (Yüksek Lisans Tezi). Çankaya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2022.
11. Aydoğan Z. Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimleri ve bu eğitimin çevre sağlığı farkındalığına etkisi. İADSBD, 2021;13(1):261-84.
12. Hoşten G, Eren Ö. Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu öğrencilerinin iş sağlığı ve güvenliği farkındalık düzeylerinin belirlenmesi: Bir Vakıf Üniversitesi üzerinde bir inceleme. Avrupa Bilim Tek. Derg. 2021;(22):101-8.
13. Şahmaran T, Kar H, Arısal İ. İş Sağlığı ve Güvenliği ön lisans programında verilen eğitim ve öğretimin iş sağlığı ve güvenliği algısı üzerine etkisi. OPUS Ulus. Topl. Arş. Derg., 2019;11(18):1797-827.
14. Kelleci SÇ, Akalp HG, Saklangıç U, Taşcı H. Meslek Yüksekokulu Öğrencilerinin Temel İSG Eğitimlerinin İSG algısı oluşturulmasına etkisi: Bir üniversite örneği. Ergonomi, 2022;5(3):178-85.
15. Zengin MA, Sekmen M, Tekbalkan M. İş Sağlığı ve Güvenliği Programı öğrencilerinin güvenlik algılarına verilen eğitimin etkisinin araştırılması. J. Acad. Soc. Sci., 2022;129(129):267-80.
16. Kızırgil G. TBMO öğrencilerinin iş güvenliği algılarının değerlendirilmesi Fırat Üniversitesi örneği. Elazığ: Fırat Üniversitesi. (Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Elazığ, 2018.
17. Şen MA, Kurt ME, Dönder A. Öğrencilerde iş sağlığı ve güvenliği dersinin etkinliğinin belirlenmesi. YYÜİİBFD, 2023;8(15):15-24.
18. Kara HE, ÖzayME. Anadolu Lisesi ve Mesleki Teknik Anadolu Lisesi öğrencilerinin iş sağlığı ve güvenliği bakış açısı. JSHSR., 2021;8(75):2470-7.
19. Milli Eğitim Bakanlığı Milli Eğitim İstatistikleri, Örgün Eğitim 2022-2023. 14 Mayıs 2024 tarihinde https://sgb.meb.gov.tr/www/icerik_goruntule.php?KNO=508 adresinden erişildi.