Üçüncü Basamak Kamu Hastanesi Çalışanlarında Kas İskelet Sistemi Rahatsızlıkları Yaygınlığı ve İşyeri Ergonomisi İlişkisi

Yıl 2026, Cilt: 35 Sayı: 1 , 69 - 78 , 20.04.2026

Nazan Akel , Ünal Akel , Başak Güven , Serdar Deniz

https://doi.org/10.17942/sted.1651130

https://izlik.org/JA69TP36GL

Öz

Amaç: Bu çalışma, bir eğitim ve araştırma hastanesinde masa başı çalışan idari birim personeli ve tıbbi sekreterlerin kas iskelet sistemi rahatsızlıkları ve iş yeri ergonomik faktörlerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Tıbbi sekreter ve idari büro personelinden oluşan araştırma grubundan; sosyodemografik anket, İskandinav Kas İskelet Sistemi Ölçeği ve İşyeri Ergonomisi Ölçeğinden oluşan toplam 72 soru ile veri toplanmıştır.
Bulgular: Hastane masa başı çalışanlarında son 12 ayda en sık sorun (acı, ağrı, rahatsızlık) yaşanan bölgeler bel (%80,6), boyun (%78, 4) ve sırt bölgesiydi (%76,3). İş yapmayı ağrı nedeni ile en sık engelleyen bölgenin %48,9 (n=68) ile bel bölgesi olduğu tespit edildi. Katılımcıların İşyeri Ergonomisi Ölçeği puan ortalaması 2,80±0,90 olup bu puan ortalaması 40 yaşından büyüklerin oluşturduğu grupta ve semptom yaşamayan katılımcılarda istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksekti
Sonuç: Masa başı çalışan idari personel ve tıbbi sekreterlerde kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarının oldukça yaygın olduğu ve özellikle bel, boyun ve sırt bölgelerinde yoğunlaştığı ve işyeri ergonomisi ölçek puanları düşük olanlarda daha yaygın görüldüğü saptanmıştır. Uzun süreli statik duruş, tekrarlayan hareketler ve ergonomik açıdan uygun olmayan çalışma koşullarının bu rahatsızlıkların gelişiminde önemli rol oynadığı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

İş sağlığı , ergonomik , kas-iskelet hastalıkları , sağlık çalışanları

The Prevalence of Musculoskeletal Disorders and Their Relationship with Workplace Ergonomics Among Tertiary Public Hospital Employees

https://izlik.org/JA69TP36GL

Öz

Objective: This study aims to evaluate musculoskeletal disorders and workplace ergonomic factors among administrative staff and medical secretaries working at a teaching and research hospital.
Materials and Methods: Data were collected from a research group consisting of medical secretaries and administrative office staff using a total of 72 questions derived from a sociodemographic questionnaire, the Nordic Musculoskeletal Questionnaire, and the Workplace Ergonomics Scale. The data were analyzed using the SPSS v25 software package.
Results: Among hospital desk workers, the most common areas where issues (pain, ache, discomfort) were experienced in the last 12 months were the lower back (80.6%), neck (78.4%), and upper back (76.3%). The lower back was identified as the region that most frequently hindered work due to pain, at a rate of 48.9% (n=68). The mean Workplace Ergonomics Scale score of the participants was 2.80±0.90; this mean score was statistically significant higher in the group aged over 40 and among participants who did not experience symptoms.
Conclusion: It was concluded that musculoskeletal disorders are highly prevalent among administrative personnel and medical secretaries working at desks, particularly concentrated in the lower back, neck, and back regions. These disorders were found to be more common among individuals with lower workplace ergonomics scale scores. It is suggested that prolonged static posture, repetitive movements, and ergonomically inadequate working conditions play a critical role in the development of these musculoskeletal complaints.

Anahtar Kelimeler

Occupational health , ergonomics , musculoskeletal disease , medical staff

Kaynakça

• Ramazzini B. Diseases of Workers. Translated from the Latin text De morbis artificum of 1713 by Wilmer Cave Wright. New York: Hafner;1964.  
• Tunçay SU, Yeldan İ. Kas iskelet sistemi rahatsızlıklarıyla fiziksel inaktivite ilişkili midir? AĞRI 2013;25:147-55
• Thorp AA, Healy GN, Winkler E, Clark BK, Gardiner PA, Owen N, et al. Prolonged sedentary time and physical activity in workplace and non-work contexts: A cross-sectional study of office, customer service and call centre employees. Int J Behav Nutr Phys Act. 2012Oct26;9:128. doi: 10.1186/1479-5868-9-128. PMID: 23101767; PMCID: PMC3546308.
• Malińska M. Dolegliwości układu mięśniowo-szkieletowego u operatorów komputerowych [Musculoskeletal disorders among computer operators]. Med Pr. 2019 Jul 16;70(4):511-21. Polish. doi: 10.13075/mp.5893.00810. Epub 2019 Jul 10. PMID: 31293280.
• Çınar-Medeni Ö, Elbasan B, Duzgun I. Low back pain prevalence in healthcare professionals and identification of factors affecting low back pain. J Back Musculoskelet Rehabil. 2017;30(3):451-9. doi: 10.3233/BMR-160571. PMID: 27858698.
• Punnett L, Wegman DH. Work-related musculoskeletal disorders: the epidemiologic evidence and the debate. J Electromyogr Kinesiol. 2004 Feb;14(1):13-23. doi: 10.1016/j.jelekin.2003.09.015. PMID: 14759746.
• Vos T, Flaxman AD, Naghavi M, Lozano R, Michaud C, Ezzati M,et al. Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990-2010: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010. Lancet. 2012Dec15;380(9859):2163-96. doi: 10.1016/S0140-6736(12)61729-2. Erratum in: Lancet. 2013 Feb 23;381(9867):628. AlMazroa, Mohammad A [added]; Memish, Ziad A [added]. PMID: 23245607; PMCID: PMC6350784.
• Roll SC, Evans KD, Hutmire CD, Baker JP. An analysis of occupational factors related to shoulder discomfort in diagnostic medical sonographers and vascular technologists. Work. 2012;42(3):355-65. doi: 10.3233/WOR-2012-1434. PMID: 22523028.
• Yararel B, Arslan K, Kılıç S, Arpacı GS. Ofis tasarımında ergonomik koşulların sağlanmasının önemi. Ergonomi, 2022;5(2):84-97.
• Szeto GP, Wong TK, Law RK, Lee EW, Lau T, So BC, et al. The impact of a multifaceted ergonomic intervention program on promoting occupational health in community nurses. Appl Ergon. 2013May;44(3):414-22. doi: 10.1016/j.apergo.2012.10.004. Epub 2012 Nov 12. PMID: 23153515.
• T.C. Sağlık Bakanlığı. Türkiye Kas ve İskelet Sistemi Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı (2021-2026). Ankara,2021. Sağlık Bakanlığı Yayınları.
• Çelik F. Masa başı çalışanlarda fiziksel aktivitenin kas iskelet sistemi rahatsızlıklarına etkisi: Bir üniversite örneği (Master’s thesis, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü); 2022. 
• Kahraman T, Genç A, Göz E. The Nordic Musculoskeletal Questionnaire: Cross-cultural adaptation into Turkish assessing its psychometric properties. Disabil Rehabil. 2016Oct;38(21):2153-60. doi: 10.3109/09638288.2015.1114034. Epub 2016 Jan 4. PMID: 26726840.
• Polat F, Boz D, Filiz AÇ, Duran C. Workplace ergonomics scale. Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, 2021;38(5):60-82.
• Çalık BB, Atalay OT, Başkan E, Gökçe B. Masa başı çalışanlarında bilgisayar kullanımının kas iskelet sistemi rahatsızlıkları, işin engellenmesi ve risk faktörlerinin incelenmesi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi. 2013;1(2): 125-6.
• Sünter AT. Sağlık çalışanlarında mesleki kas iskelet sistemi hastalıkları. Türkiye Klinikleri Public Health-Special Topic, 2017;3(2);85-95.
• Bölük Şenlikci H. Sağlık çalışanlarında kas iskelet sistemi ağrıları ve depresyona etkili sosyodemografik, mesleki faktörlerin ve Fibromiyalji sendromu sıklığının saptanması. Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıp Dergisi. 2021;54(1):48-53. doi:10.20492/aeahtd.824800
• Okezue OC, Anamezie TH, Nene JJ, Okwudili JD. Work-related musculoskeletal disorders among office workers in higher education institutions: A cross-sectional study. Ethiop J Health Sci. 2020Sep;30(5):715-24. doi: 10.4314/ejhs.v30i5.10. PMID: 33911832; PMCID: PMC80472
• Yüzügüllü D. Ofis çalışanlarında kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları ve fiziksel aktivite ile ilişkisi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 2023;11(1):19-26.
• Nakatsuka K, Tsuboi Y, Okumura M, Murata S, Isa T, Kawaharada R, et al. Association between comprehensive workstation and neck and upper-limb pain among office worker. J Occup Health. 2021Jan;63(1):e12194. doi: 10.1002/1348-9585.12194. PMID: 33534962; PMCID: PMC7857724.
• Çevik Taşdemir D, Koçak HS, Caner Akın G. İş sağlığında ergonomi: Sağlık çalışanlarının kas iskelet sistemi rahatsızlıkları üzerindeki etkileri ve yaşam kalitesi ilişkisi. Ergonomi, 2024;7(2):197-205. https://doi.org/10.33439/ergonomi.1423649
• d’Errico A, Viotti S, Baratti A, Mottura B, Barocelli AP, Tagna M et al. Low back pain and associated presenteeism among hospital nursing staff. J Occup Health. 2013;55(4):276-83. doi: 10.1539/joh.12-0261-oa. Epub 2013 Jun 24. PMID: 23796597.
• Süt N. Boyun ağrısının epidemiyolojisi. Türkiye Klinikleri Neurosurgery-Special Topics, 2011,4(2):1-4.
• Taşkaya C, Büyükturan B. Büro çalışanlarında sıklıkla görülen kas ve iskelet sistem hastalıkları ve önleme yolları. Muş Alparslan Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2021;1(1):16-21.
• Pereira M, Comans T, Sjøgaard G, Straker L, Melloh M, O’Leary S, et al. The impact of workplace ergonomics and neck-specific exercise versus ergonomics and health promotion interventions on office worker productivity: A cluster-randomized trial. Scand J Work Environ Health. 2019Jan1;45(1):42-52. doi: 10.5271/sjweh.3760. Epub 2018 Aug 22. PMID: 30132008.
• Waongenngarm P, van der Beek AJ, Akkarakittichoke N, Janwantanakul P. Effects of an active break and postural shift intervention on preventing neck and low-back pain among high-risk office workers: A 3-arm cluster-randomized controlled trial. Scand J Work Environ Health. 2021May1;47(4):306-17. doi: 10.5271/sjweh.3949. Epub 2021 Apr 27. PMID: 33906239; PMCID: PMC8091075.