COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON

Ayşenur Beyazıt Üçgün; Cavit Yavuz

doi:10.17942/sted.831360

COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON

Öz

COVID-19 etkeni SARS CoV-2 için gösterilen başlıca bulaş yolları damlacık ve temas yoludur. Hasta kişiden saçılan damlacıklar sağlıklı bireylere ya da eşya ve yüzeylere yayılmaktadır. Bunun yanında virüs, hasta bireyle doğrudan temas eden sağlıklı bireylere bulaşmaktadır. Bulaşı önlemek için alınacak fiziksel mesafe ve maske gibi önlemlerin yanında eşya ve yüzeylere yönelik standart temizlik ve dezenfeksiyon uygulamaları ve temas yolu ile gerçekleşebilecek bulaşa karşı el hijyeni uygulamaları önerilmektedir. Pandeminin ilk günlerinden bu yana özellikle medyada yer alan kafa karıştırıcı ve uygunsuz uygulamalar, abartılı, yanlış ya da gereksiz kimyasal kullanımına sebep olduğu gibi yeterli düzeyde hijyenin sağlanmasına da engel olabilmektedir. Bu sebeple günlük pratikte temizlik maddesi ve dezenfektanların uygulama yöntemi ve sıklığının uygun olması toplum ve çevre sağlığı açısından önem taşımaktadır. Bu amaçla el hijyeninde kullanılan sabun ve alkollü antiseptiklerin, eşya ve yüzey temizliğinde kullanılan deterjanın, yüzey dezenfeksiyonunda kullanılan etil/izopropil alkol, çamaşır suyu, hidrojen peroksit ve quaterner amonyum bileşikleri gibi dezenfektanların ve diğer yöntemlerin özellikleri, kullanım ilkeleri ve oluşturabilecekleri riskler incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

WHO Coronavirus Disease (COVID-19) Dashboard [Internet]. [kaynak 01 Kasım 2020]. Available at: https://covid19.who.int/
How Coronavirus Spreads | CDC [Internet]. [kaynak 31 Ekim 2020]. Available at: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prevent-getting-sick/how-covid-spreads.html
Transmission of SARS-CoV-2: implications for infection prevention precautions [Internet]. [kaynak 21 Eylül 2020]. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/modes-of-transmission-of-virus-causing-covid-19-implications-for-ipc-precaution-recommendations
TTB COVID-19 Pandemisi 4. Ay Değerlendirme Raporu | TTB [Internet]. [kaynak 21 Eylül 2020]. Available at: https://www.ttb.org.tr/yayin_goster.php?Guid=97fd6bfa-c287-11ea-9489-8d3047d5562f
Q&A on coronaviruses (COVID-19) WHO [Internet]. [kaynak 06 Haziran 2020]. Available at: https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/question-and-answers-hub/q-a-detail/q-a-coronaviruses
Riddell S, Goldie S, Hill A, Eagles D, Drew TW. The effect of temperature on persistence of SARS-CoV-2 on common surfaces. Virol J. 07 Ekim 2020;17(1):145.
Goldman E. Exaggerated risk of transmission of COVID-19 by fomites. C. 20, The Lancet Infectious Diseases. Lancet Publishing Group; 2020. s. 892–3.
European Centre for Disease Prevention and Control. Interim guidance for environmental cleaning in nonhealthcare facilities exposed to SARS-CoV-2. ECDC: Stockholm; 2020. [Internet]. [kaynak 06 Haziran 2020]. Available at: https://www.ecdc.europa.eu/sites/default/files/documents/coronavirus-SARS-CoV-2-guidance-environmental-cleaning-non-healthcare-facilities.pdf

Minnesota Department of Health, Environmental Surveillance and Assessment Section. Evaluation of Cleaners, Sanitizers, and Disinfectants for Surfaces [Internet]. [kaynak 06 Haziran 2020]. Available at: https://www.health.state.mn.us/communities/environment/risk/docs/guidance/cleaners.pdf
Rutala WA, Weber DJ. Guideline for Disinfection and Sterilization in Healthcare Facilities. CDC. 2008 (Last update 05/2019) [Internet]. [kaynak 06 Haziran 2020]. Available at: https://www.cdc.gov/infectioncontrol/pdf/guidelines/disinfection-guidelines-H.pdf
T.C. Sağlık Bakanlığı. Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Besin Güvenliği Ve Hijyen [Internet]. [kaynak 23 Haziran 2020]. Available at: https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/beslenme/besin-guvenligi-ve-hijyen.html
Dezenfeksiyon Antisepsi Sterilizasyon Derneği. Halka açık alanlarda dezenfeksiyon konusunda DAS Derneği Görüşü [Internet]. [kaynak 06 Haziran 2020]. Available at: https://www.das.org.tr/index.php/das-duyurular/150-halka-acik-alanlarda-dezenfeksiyon-konusunda-das-dernegi-gorusu
List N: Disinfectants for Use Against SARS-CoV-2 (COVID-19) | Pesticide Registration | US EPA [Internet]. [kaynak 06 Haziran 2020]. Available at: https://www.epa.gov/pesticide-registration/list-n-disinfectants-use-against-sars-cov-2-covid-19
Resmî Gazete 31.12.2009 Sayı: 27449 4. Mükerrer. Biyosidal Ürünler Yönetmeliği [Internet]. [kaynak 07 Haziran 2020]. Available at: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13672&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Çevre Sağlığı Dairesi Başkanlığı. Halk Sağlığı Alanında Kullanılan İzinli Dezenfektanlar [Internet]. [kaynak 07 Haziran 2020]. Available at: http://cbs.cevresaglik.gov.tr/cevresaglik/Biyosidal/Dezenfektanlar.aspx
WHO. Water, sanitation, hygiene, and waste management for the COVID-19 virus. Interim guidance 23 April 2020 [Internet]. [kaynak 07 Haziran 2020]. Available at: https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/331846/WHO-2019-nCoV-IPC_WASH-2020.3-eng.pdf?ua=1
Esen Ş, Ersöz G, Gürler B, Karabay O, Koçoğlu E, Metin DY. Dezenfeksiyon Antisepsi Sterilizasyon Rehberi. Perçin Renders D, Metin DY, editörler. İstanbul; 2019. 31–32 s.
Hand Hygiene Recommendations | CDC [Internet]. [kaynak 07 Haziran 2020]. Available at: https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/hand-hygiene.html
Methanol Safety During the COVID-19 Pandemic [Internet]. [kaynak 23 Haziran 2020]. Available at: https://www.methanol.org/wp-content/uploads/2020/04/Methanol-Safety-During-the-COVID-19-Pandemic-3.pdf
WHO. Cleaning and disinfection of environmental surfaces in the context of COVID-19 Interim guidance 15 May 2020 [Internet]. 2020 [kaynak 12 Haziran 2020]. Available at: https://www.who.int/publications/i/item/cleaning-and-disinfection-of-environmental-surfaces-inthe-context-of-covid-19
T.C. Sağlık Bakanlığı. COVID-19 (SARS-CoV-2 ENFEKSİYONU) REHBERİ Bilim Kurulu Çalışması 12 Nisan 2020 [Internet]. [kaynak 13 Haziran 2020]. Available at: https://www.tahud.org.tr/file/ac3d7f7f-752f-4f4f-97d4-3ea943204c8d/COVID-19_Rehberi-6-12.04.2020.pdf
Külekçi G. Klor Verici Dezenfektanların Kullanım İlkeleri Hangi Şartlarda, Hangi Amaçlarla Kullanılır? Türevleri Nelerdir? 4. Ulusal Sterilizasyon Dezenfeksiyon Kongresi. 2005. s. 207–19.
Rutala WA, Cole EC, Thomann CA, Weber DJ. Stability and Bactericidal Activity of Chlorine Solutions. Infect Control Hosp Epidemiol. 1998;19(5):323–7.
Culver A, Geiger C, Simon D. Safer Products and Practices for Disinfecting and Sanitizing Surfaces [Internet]. [kaynak 26 Eylül 2020]. Available at: https://sfenvironment.org/sites/default/files/fliers/files/sfe_th_safer_products_and_practices_for_disinfecting.pdf
Kagan LJ, Aiello AE, Larson E. The role of the home environment in the transmission of infectious diseases. J Community Health. 2002;27(4):247–67.
Zhou Y, Wang L, Zhou Y, Mao X zhong. Eutrophication control strategies for highly anthropogenic influenced coastal waters. Sci Total Environ. 2020;705:135760.
Maillard J-Y, Cheeseman KE. Response to: Price EH, Ayliffe G, “Hot hospitals and what happened to wash, rinse and dry? Recent changes to cleaning, disinfection and environmental ventilation”. J Hosp Infect. 2008;70(4):376–8; author reply 378-9.
Chang A, Schnall AH, Law R, Bronstein AC, Marraffa JM, Spiller HA, vd. Cleaning and Disinfectant Chemical Exposures and Temporal Associations with COVID-19 — National Poison Data System, United States, January 1, 2020–March 31, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020;69(16):496–8.
EFSA (European Food Safety Authority). Coronavirus: No evidence that food is a source or transmission route [Internet]. [kaynak 18 Haziran 2020]. Available at: https://www.efsa.europa.eu/en/news/coronavirus-no-evidence-food-source-or-transmission-route
McGlynn W. Guidelines for the Use of Chlorine Bleach as a Sanitizer in Food Processing Operations | Oklahoma State University [Internet]. [kaynak 12 Ağustos 2020]. Available at: https://extension.okstate.edu/fact-sheets/guidelines-for-the-use-of-chlorine-bleach-as-a-sanitizer-in-food-processing-operations.html

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Kurumları Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Ayşenur Beyazıt Üçgün ^*
0000-0002-9068-7330
Türkiye

Cavit Yavuz
0000-0001-9279-1740
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

2 Kasım 2021

Gönderilme Tarihi

10 Aralık 2020

Kabul Tarihi

8 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 30 Sayı: 5

DOI

https://doi.org/10.17942/sted.831360

IZ

https://izlik.org/JA84RU83WL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Beyazıt Üçgün, A., & Yavuz, C. (2021). COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 30(5), 351-357. https://doi.org/10.17942/sted.831360

AMA

1.Beyazıt Üçgün A, Yavuz C. COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON. STED. 2021;30(5):351-357. doi:10.17942/sted.831360

Chicago

Beyazıt Üçgün, Ayşenur, ve Cavit Yavuz. 2021. “COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 30 (5): 351-57. https://doi.org/10.17942/sted.831360.

EndNote

Beyazıt Üçgün A, Yavuz C (01 Kasım 2021) COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 30 5 351–357.

IEEE

[1]A. Beyazıt Üçgün ve C. Yavuz, “COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON”, STED, c. 30, sy 5, ss. 351–357, Kas. 2021, doi: 10.17942/sted.831360.

ISNAD

Beyazıt Üçgün, Ayşenur - Yavuz, Cavit. “COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi 30/5 (01 Kasım 2021): 351-357. https://doi.org/10.17942/sted.831360.

JAMA

1.Beyazıt Üçgün A, Yavuz C. COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON. STED. 2021;30:351–357.

MLA

Beyazıt Üçgün, Ayşenur, ve Cavit Yavuz. “COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON”. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, c. 30, sy 5, Kasım 2021, ss. 351-7, doi:10.17942/sted.831360.

Vancouver

1.Ayşenur Beyazıt Üçgün, Cavit Yavuz. COVID-19 PANDEMİSİNİN HATIRLATTIKLARI: TEMİZLİK VE DEZENFEKSİYON. STED. 01 Kasım 2021;30(5):351-7. doi:10.17942/sted.831360

Cited By

Bir Aile Hekimliği Biriminde COVID-19 Tanısı Alanların Özellikleri ve Hastalık Süreçleri

Farabi Tıp Dergisi

https://doi.org/10.59518/farabimedj.1540666