MİRAS BIRAKANIN EV HAYVANININ TEREKEDEN YARARLANDIRILMASINA İLİŞKİN GÖRÜŞ VE ÖNERİLER

Abstract

Ev hayvanları ile insanlar arasında özel bir yakınlaşma olduğu açıktır. Sevgi temelli bu manevi bağ, insanın ev hayvanına özel ilgi ve özen göstermesi ile görünür hâle gelmektedir. Hatta insanın, yaşamını yitirmesi durumunda, ge-ride bırakacağı ev hayvanının akıbeti için kaygılanmasına da yol açabilmek-tedir. Böyle bir kaygısı olan miras bırakanın, ev hayvanına mirasından bir pay bırakabilmesi, her şeyden önce hayvanlara kişi sıfatı tanınmasına bağlıdır. Aynı şekilde ev hayvanına ölüme bağlı tasarruf yoluyla belirli mal bırakıla-bilmesi için de yine hayvanın kişi sıfatı bulunmalıdır. Çalışmada Türk hukuku açısından bu tür bir ölüme bağlı tasarrufta bulunulup bulunulamayacağı ince-lenmektedir. Ayrıca, bu tür bir ölüme bağlı tasarrufta bulunulamayacağının kabulü hâlinde başvurulacak hukuki yollara, özellikle yüklemeye yer veril-mektedir. Pozitif hukuka göre mesele ele alındıktan sonra, ev hayvanının miras bırakanın terekesinden yararlanmasına olanak tanıyan bazı önerilerde bulunulmaktadır. Bu önerilerden en önemlisi, ev hayvanının yararlananı ola-cağı yasal yükleme kurallarının kabulü yönündedir. Bu öneriler yasa değişikli-ği gerektirecek nitelikte öneriler olup sonuçta bu yönde kanun değişikliği yapı-lırsa, ev hayvanın miras bırakanın terekesinden yararlanması sağlanmış olacaktır. Son cümle olarak, sağlığında miras bırakan ile aralarındaki gayet ya-kın, sağlam ve içten ilişkinin, ev hayvanının terekeden yararlandırılmasına yönelik düzenlemelerin haklı gerekçesi olacağı görüşü çalışmada savunulmaktadır.

Keywords

• Hayvanlar
• Ev Hayvanları
• Miras Hukuku
• Yükleme
• Mirasçı Atama
• Belirli Mal Bırakma

OPINIONS AND RECOMMENDATIONS REGARDING THE BENEFIT OF THE DECEASED'S PET FROM THE ESTATE

Abstract

There is clearly a special bond between humans and pets. This affection-based emotional connection manifests itself in the form of special attention and care shown by humans toward their pets. It can even lead to concern about the fate of the pet after the owner's death. For a testator with such concerns to leave a share of their estate to their pet, it is first necessary to recognize that animals have legal personality. Similarly, for a specific asset to be bequeathed to a pet through a will, the animal must also have legal personality. This study exami-nes whether such a bequest is possible under Turkish law. Furthermore, if it is accepted that such a bequest cannot be made, alternative legal avenues, espe-cially bounds are suggested. After examining the issue from these perspectives under positive law, some suggestions are made regarding various ways in which a pet can benefit from the testator's estate. The most important of these suggestions is the acceptance of legal burden rules whereby the pet would be the beneficiary. These proposals require legislative changes, and if the propo-sed amendments are enacted, pets will be able to benefit from the deceased's estate. Finally, the study argues that the close, strong, and sincere relationship between the deceased and their pet during their lifetime is a legitimate justifi-cation for regulations allowing pets to benefit from the estate.

Keywords

• Animals
• Pets
• Law of Succession
• Burden
• Naming of Heirs
• Legacy

References

1. AKBEN, Dilara: “Alman Hukukunda ve Türk Hukukunda Hay-vanlarının Korunmasının Karşılaştırılması”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 25, S. 2, 2023, s. 1047-1102.
2. AKBULUT, P. Ezgi: Vakıf Senedinin Tamamlanması ve Değiştiril-mesi, İstanbul 2020.
3. AKÇAAL, Mehmet: “Elbirliği Mülkiyetinde Yönetim”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 9, S. 2, 2019, s. 211-249.
4. AKINTÜRK, Turgut: “Şart ve Mükellefiyet Kavramları Üzerinde Bir İnceleme”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Der-gisi, C. 27, S. 3-4, 1970, s. 219-247.
5. AKSOY DURSUN, Sanem: Eşya Kavramı, İstanbul 2012.
6. AKTAŞ AVCİ, Pınar: “Mirasçı Atama, Belirli Mal Bırakma, Vakıf Kurma”, iç. Medeni Hukuk-III, Miras Hukuku, ed. İkizler, M./Tüzüner, Ö., Ankara 2025, s. 355-374.
7. AMBIKA, Swain: “Consideration of Animals as Legal Person”, Indian Journal of Integrated Research in Law, Vol. 3, Iss. 4, 2023, s. 252-264.
8. ANTALYA, O. Gökhan: Eşya Hukuku, C. IV/I, 4. Baskı, Ankara 2021, (Eşya Hukuku).

9. ANTALYA, O. Gökhan: Miras Hukuku, C. III, 5. baskı, Ankara 2021, (Miras Hukuku).
10. ARNET, Ruth: “Art. 641a N. 1-3”, in: CHK - Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Sachenrecht Art. 641-977 ZGB – Art. 1-61 SchlT ZGB, hrsg von Ruth Arnet, Ruth/Breitschmid, Peter/Jungo, Alexandra, 4. Aufl., Zürich 2023.
11. AYAN, Mehmet: Miras Hukuku, 9. baskı, Ankara 2016.
12. AYAN DURHAN, Elif: “Miras Ortaklığında Birlikte Hareket Etme İlkesinden Doğan Sakıncaları Gidermeye Yönelik Hukuki Yollar”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fa-kültesi Dergisi, C. 26, S. 2, 2022, s. 207-231.
13. AYDOĞDU, Murat/MERAL, Oğuzhan Ö.: “Sahipsiz Köpeklerin Popülasyonunun Kontrol Altına Alınması ve Buna İlişkin Hukuki Altyapının Oluşturulması”, Dokuz Eylül Üniversi-tesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Durmuş Tezcan’a Armağan, C. 21, Özel S., 2019, s. 2129-2159.
14. BAHN, Theresa: “Das Tier im Familien- und Erbrecht”, Tier- und Artenschutz in Recht und Praxis, 2/2018-A, s. 63-78.
15. BAŞPINAR, Sena: “Mirasın Açılması ve Geçmesi”, iç. Medeni Hu-kuk-III, Miras Hukuku, ed. İkizler, M./Tüzüner, Ö., Anka-ra 2025, s. 477-504.
16. BAYGIN, Cem: “Tenkis Davalarında Mirasbırakanın Tasarruf Ni-sabının Hesaplanması”, Erzincan Üniversitesi Hukuk Fa-kültesi Dergisi, C. XII, S. 3-4, 2008, s. 137-179, (Tasarruf Ni-sabının Hesaplanması).
17. BAYGIN, Cem: “Türk Miras Hukukunda Alacaklıların Korunma-sı”, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2005, (Alacaklıların Korun-ması).
18. BAYGIN, Cem/NAR, Ahmet: Medeni Hukuk Dersleri-I, Başlangıç Hükümleri ve Kişiler Hukuku, 7. baskı, Ankara 2025.
19. BELGE ÇETİN, A. Merve: Vasiyet (Belirli Mal Bırakma), Ankara 2022.
20. BİLGETEKİN, N. Tuğçe: “Ölüme Bağlı Tasarruflarda Yükleme ve Özellikle Yüklemenin Sui Generis Niteliğinin Değerlendi-rilmesi”, Prof. Dr. Feyzi Necmeddin Feyzioğlu’nın Anısına Armağan, İstanbul 2020, s. 67-117.
21. CUMALIOĞLU, Emre: “Medeni Hukukta Hayvan Hakları ve Hayvanlar Üzerindeki Hak”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 19, Özel S., 2017, s. 573-610.
22. ÇABRİ, Sezer: Miras Hukuku Şerhi, C. I, İstanbul 2018.
23. ÇABRİ, Sezer: Miras Hukuku Şerhi, C. II, İstanbul 2020.
24. ÇABRİ, Sezer: Miras Hukuku Şerhi, C. III, İstanbul 2023.
25. ÇAĞLAYAN AYGÜN, Gözde: “Miras Bırakanın Tasarruf Özgür-lüğü: Saklı Paylı Mirasçılar”, iç. Medeni Hukuk-III, Miras Hukuku, ed. İkizler, M./Tüzüner, Ö., Ankara 2025, s. 151-162.
26. ÇELEBİ, Özgün: “Kişi ve Eşya Ayrımı Bağlamında Hayvanların Hukuki Statüsü”, İstanbul Hukuk Mecmuası, C. 76, S. 2, 2018, s. 559-622.
27. ÇİLENTİ KONURALP, Ayşen/KONURALP, O. Emre: “Türk Hu-kukunda Hayvanların Korun(ma)ması”, Çankaya Üniver-sitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 6, S. 1, 2021, s. 77-92.
28. DEMİRBOĞA, D. Ali: “Temel Kavramlar”, iç. Medeni Hukuk-III, Miras Hukuku, ed. İkizler, M./Tüzüner, Ö., Ankara 2025, s. 65-87.
29. DEMİRSATAN, Barış: “Boşanmada Ev Hayvanlarının Hukuki Durumu”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XXIV, S. 3, 2020, s. 137-161.
30. DURAL, Mustafa/ÖĞÜZ, Tufan: Türk Özel Hukuku, C. II, Kişiler Hukuku, 20. baskı, İstanbul 2019.
31. DURAL, Mustafa/ÖZ, Turgut: Türk Özel Hukuku, C. IV, Miras Hukuku, 21. bası, İstanbul 2024.
32. DURU, Buse: “Hayvan Hakları Bakışıyla Boşanma: Yeni Bir Çö-züm Yolu Olarak Hayvan Velayeti”, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XXII, S. 1, 2025, s. 215-258.
33. EASON, L. Morgan: “A Bone to Pick: Applying a Best Interest of the Family Standard in Pet Custody Disputes”, South Da-kota Law Review, C. 62, S. 1, 2017, s. 79-104.
34. EREN, Fikret/YÜCER AKTÜRK, İpek: Türk Miras Hukuku, 6. baskı, Ankara 2024.
35. GRAHAM-SIEGENTHALER, Barbara: “Art. 641a N. 1-48, Art. 651a N. 1-50”, in: Berner Kommentar, Kommentar zum schweizerischen Privatrecht, Zivilgesetzbuch, Das Sachen-recht, Das Eigentum-Allgemeine Bestimmungen-Art. 641-654a ZGB, hrsg von Regina E. Aebi-Müller, Christoph Müller, Bern 2022.
36. GÜRPINAR, Damla: “Sokak Hayvanlarının Dramlarına Bir Çö-züm Olarak Hayvanların Sahiplenilmesi”, iç. Hayvanlar ve Hukuk, Ed. Batı, M./İnci, Zekiye Ö., Ankara 2023, s. 263-304.
37. GÜRSOY, K. Tahir: “Ölüme Bağlı Tasarruflarda Şart ve Mükellefi-yetler, Kısım I”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. X, S. 1-4, 1953, s. 457-541.
38. HATEMİ, Hüseyin: Miras Hukuku, 10. bası, İstanbul 2022.
39. HRUBESCH-MILLAUER, Stephanie: “Art. 482 N. 1-12”, in: CHK-Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Erbrecht Art. 457-640 ZGB, hrsg von Arnet, Ruth/Breitschmid, Pe-ter/Jungo, Alexandra, 4. Aufl., Zürich 2023.
40. İKİZLER, Metin: “Miras Bırakanın Tasarruf Özgürlüğü: Tasarruf Edilebilir Kısmın Hesabı”, iç. Medeni Hukuk-III, Miras Hukuku, ed. İkizler, M./Tüzüner, Ö., Ankara 2025, s. 163-200.
41. İKİZLER, Metin/KURBAN, Yasin: Eski ve Yeni Vakıflar Hukuku, 3. Baskı, Ankara 2025.
42. İMRE, Zahit/ERMAN, Hasan: Miras Hukuku, 17. baskı, İstanbul 2024.
43. İNAN, A. Naim/ERTAŞ, Şeref/ALBAŞ, Hakan: Miras Hukuku, 12. bası, Ankara 2024.
44. KAYAALP, Abdullah E.: “Hayvanın Hukuki Konumu ve Hayvan Hakkının Tanımlanması”, Prof. Dr. O. Gökhan Antalya’ya Meslekte 50. Yıl Armağanı, C. III, İstanbul 2025, s. 2249-2281.
45. KERMAN, Evrim: “Hayvanlar Ölüme Bağlı Tasarrufların Lehtarı Olabilir Mi? İsviçre Örneği”, iç. Hayvanlar ve Hukuk, ed. Batı, M./Özen İnci, Z.Ö, Ankara 2023, s. 447-460.
46. KOCAR, Serra: “Karşılaştırmalı Olarak Miras Hukukunda Birlikte Hareket İlkesi ve Her Bir Mirasçının Tek Başına Hareket Edebilirliğinin Özellikle İvedilik Hali Bakımından İncelen-mesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 27, S. 1, 2025, s.445-480.
47. KOCAYUSUFPAŞAOĞLU, Necip: Miras Hukuku, 4. tıpkı bası, İstanbul 2024.
48. KOÇHİSARLIOĞLU, Cengiz/SÖĞÜTLÜ ERİŞGİN, Özlem: “Hayvanın Hukuki Konumu”, Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, C. 8, Özel S., 2013, s. 1691-1723.
49. KÖKSAL, Mehmet: “’Hayvan’ Kavramının Hukuktaki Olan ve Olması Gereken Yeri”, iç. Hayvanlar ve Hukuk, Ed. Batı, M/İnci Z. Ö., Ankara 2023, s. 95-112.
50. KÖYBAŞI, Serkan: “Yeni Bir Anayasal Hak Öznesi Olarak Hay-van”, Anayasa Hukuku Dergisi, C. 7, S. 13, 2018, s. 103-156. KURTBAŞ, Serap: Tenkise Esas Alınan Tereke, Ankara 2017.
51. KYMLICKA, Will: “Social Membership: Animal Law beyond the Property/Personhood Impasse”, The Dalhousie Law Jour-nal, Vol. 40, Iss. 1, 2017, s. 123-155.
52. NAR, Ahmet: Türk Miras Hukukunda Tenkis, İstanbul 2016.
53. NART, Serdar: “Ev ve Süs Hayvanlarının Konuttan Tahliye Edil-mesi”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 22, S. 1, 2020, s. 123-170, (Ev ve Süs Hayvanları).
54. NART, Serdar: “Karşılaştırmalı Hukukta Hayvanların Hukuki Niteliği”, iç. Hayvanlar ve Hukuk, Ed. Batı, M./İnci, Zekiye Ö., Ankara 2023, s. 361-394, (Karşılaştırmalı Hukukta Hayvanlar).
55. OBERGFELL, Eva I.: “Tiere als Mitgeschöpfe im Zivilrecht”, Rechtwissenschaft, Heft 3, 2016, s. 388-415.
56. OĞUZMAN, M. Kemal/SELİÇİ, Özer/OKTAY-ÖZDEMİR, Saibe: Eşya Hukuku, 26. baskı, İstanbul 2024.
57. OZANEMRE YAYLA, H. Tolunay: “Ön Vasiyet (Mirasçı Lehine Vasiyet) Kavramı, Ön Vasiyetin Unsurları ve Özellikleri”, Ankara Barosu Dergisi, C. 75, S. 2, 2017, s. 99-144.
58. ÖZCAN, Zeynep: “Yasal Mirasçılar ve Zümre Sistemi”, iç. Medeni Hukuk-III, Miras Hukuku, ed. İkizler, M./Tüzüner, Ö., Ankara 2025, s. 91-119.
59. ÖZEN İNCİ, Zekiye: “Güncel Gelişmeler Işığında Türkiye’de Hayvanların Ceza Hukuku Bakımından Korunması”, İs-tanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 5, S. 1, 2019, s. 1-24.
60. ÖZSUNAY, Ergun: Medenî Hukukumuzda Tüzel Kişiler, 5. bası, İstanbul 1982.
61. ÖZTAN, Bilge: Miras Hukuku, 13. bası, Ankara 2023.
62. PARDO, Michelle C.: “Legal Personhood for Animals: Has Science Made Its Case?”, Animals, Vol. 13, Iss. 14, 2023, 2339 vd.
63. SARI, Suat: Uygulamalı Miras Hukuku, 11. baskı, İstanbul 2024.
64. SEROZAN, Rona/ENGİN, B. İlkay: Miras Hukuku, 9. baskı, An-kara 2024.
65. SIMMONS, Schyler P.: “What is the Next Step for Companion Pets in The Legal System? The Answer May Lie with The Historical Development of The Legal Rights for Minors”, Texas A&M Law Review, Vol.1, Iss. 1, 2013, s. 253-285.
66. SOLMAZ, Meryem: “Uygulamadan Örneklerle Eski ve Yeni Va-kıflarda Amaç Değişikliği”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 73, S. 4, 2024, s. 2877-2923.
67. STUDHALTER, Philipp: “Art. 482 N. 1-24”, in: OFK- Orell Füssli Kommentar, ZGB Kommentar, Schweizerisches Zivilge-setzbuch, hrsg von Kostkiewicz, Jolanta Kren/ Wolf, Step-han/ Amstutz, Marc/ Fankhauser, Roland, 4. Aufl., Zürich 2021.
68. SUNGURBEY, İsmet: Hayvan Hakları, Bir İnsanlık Kitabı, İstan-bul 1992.
69. TATAR, D. Buket: “Hayvanların Korunmasına Dair Görüşlere Eleştirel Bir Bakış”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XX, S. 3, 2016, s. 297-329.
70. TUHAN BOZ, Reyhan: “Koşul ve Yüklemeler, İkameli Tasarruf-lar”, iç. Medeni Hukuk-III, Miras Hukuku, ed. İkizler, M./Tüzüner, Ö., Ankara 2025, s. 375-395.
71. TUNCER KAZANCI, İdil: “Hayvanların Hukuki Niteliği Çerçeve-sinde Ev Hayvanlarının Haczedilemezliği”, iç. Hayvanlar ve Hukuk, Ed. Batı, M./İnci, Zekiye Ö., Ankara 2023, s. 487-510.
72. UYUMAZ, Alper: “Bir Hukuk Sorunsalı Olarak Güncel Gelişmeler Işığında Türkiye’de Hayvan Hakları”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 20, S. 3, 2016, s. 133-184.
73. ÜSTÜN, Çağatay/KUZGUN, İmge: “Hayvan Hakları İçin Yeni Bir Umut ‘İnsan Olmayan Kişi’ Kavramı”, Fasikül Hukuk Dergisi, C. 5, S. 47, 2013, s. 13-21.
74. WEIMAR, Peter: “Art. 482 N. 1-120”, in: Berner Kommentar, Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Bd. III/1/1/1, Das Erb-recht, Art. 457-516 ZGB, hrsg von Hausheer, Heinz/ Wal-ter, Hans Peter, Bern 2009. WOLF, Stephan: “Art. 641a N. 1-7”, in: OFK- Orell Füssli Kom-mentar, ZGB Kommentar, Schweizerisches Zivilgesetz-buch, hrsg von Kostkiewicz, Jolanta Kren/ Wolf, Stephan/ Amstutz, Marc/ Fankhauser, Roland, 4. Aufl., Zürich 2021.
75. YAZICI ÇAKMAK, A. N. Merve: “Miras Ortaklığı”, iç. Medeni Hukuk-III, Miras Hukuku, ed. İkizler, M./Tüzüner, Ö., Ankara 2025, s. 611-631.
76. YAZICI, A. N. Merve: Miras Ortaklığının Paylaşmadan Önceki Durumu, Ankara 2018.
77. YILDIRIM, Abdulkerim: Türk Hukukunda Ölüme Bağlı Tasarruf-larda Şart ve Mükellefiyetler, Ankara 2004.
78. YILDIRIM, M. Fadıl: Türk Miras Hukuku, Ankara 2025.
79. YILMAZ, Halil: “Hayvan Haklarına Bakış”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 62, 2006, s. 212-229.
80. ZENGİN ÖZKÜÇÜKPARLAK, Burcu: “Ölüme Bağlı Tasarruflar-da Yükleme ve Yüklemenin Tenfizine İlişkin Sorunlar”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 26, S. 1, 2024, s. 513-556.