ALMAN HUKUKUNDAKİ GELİŞMELER IŞIĞINDA TÜRK HUKUKUNDA EVLENME YAŞI VE SIĞINMACI ÇOCUKLARIN EVLİLİĞİNİN TANINMASI MESELESİ

Abstract

Erken yaşta evlilikler günümüzde hem ulusal hukuk sistemlerinde hem de uluslararası insan hakları hukukunda önemli bir tartışma konusu oluşturmaktadır. Özellikle göç hareketlerinin yoğunlaştığı devletlerde farklı hukuk sistemlerine göre kurulmuş evliliklerin tanınması meselesi milletlerarası özel hukuk bakımından ciddi sorunlar doğurmaktadır. Türkiye’de geçici koruma statüsünde bulunan yabancı nüfusun artmasıyla birlikte yabancı hukuka göre geçerli bir şekilde kurulmuş çocuk evliliklerinin Türk hukukunda nasıl değerlendirileceği sorusu daha da önem kazanmıştır. Türk hukukunda evlenme ehliyeti bakımından uygulanacak hukuk, 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 13. maddesi uyarınca tarafların millî hukukudur. Bununla birlikte MÖHUK m. 5 kapsamında yabancı hukukun uygulanması Türk kamu düzenine açıkça aykırı sonuçlar doğuruyorsa bu hukuk uygulanmaz. Ancak kamu düzeni müdahalesi milletlerarası özel hukukta istisnai bir araç olarak kabul edildiğinden dar yorumlanması gerekmektedir. Bu çalışma, yabancı ülkelerde yapılmış çocuk evliliklerinin Türk hukukunda tanınması sorununu milletlerarası özel hukuk kuralları, Türk Medeni Kanunu hükümleri ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde incelemektedir. Ayrıca Alman hukukunda yapılan düzenlemeler karşılaştırmalı hukuk perspektifinden ele alınarak Türk hukukunda mevcut düzenlemelerin yeterliliği değerlendirilmiştir. Çalışmada Türk hukukunda erken yaşta evliliklerin hukuki niteliğine ilişkin belirsizliklerin bulunduğu ve yabancı hukuk uyarınca yapılmış çocuk evliliklerinin tanınması konusunda açık yasal düzenlemelere ihtiyaç duyulduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

• Çocuk Evlilikleri
• Evlenme Yaşı
• Evliliğin Hükümsüzlüğü
• Çocuğun Menfaati
• Kamu Düzeni

THE ISSUE OF THE MARRIAGE AGE IN TURKISH LAW AND THE RECOGNITION OF MARRIAGES INVOLVING REFUGEE CHILDREN IN LIGHT OF DEVELOPMENTS IN GERMAN LAW

Abstract

Child marriages are currently a major topic of debate both within na-tional legal systems and in international human rights law. In particular, in countries experiencing intense migration flows, the issue of recognising mar-riages contracted under different legal systems gives rise to serious problems in the field of private international law. With the increase in the foreign popu-lation holding temporary protection status in Türkiye, the question of how child marriages validly established under foreign law are to be assessed under Turkish law has become even more pressing. marriages are currently a signifi-cant topic of debate both in national legal systems and in international human rights law. Particularly in states experiencing intense migration, the recogni-tion of marriages established under different legal systems raises serious issues in terms of international private law. With the increase in the foreign popula-tion under temporary protection status in Türkiye, the question of how child marriages established under foreign laws will be assessed under Turkish law has become even more important. The applicable law regarding the capacity to marry under Turkish law is the national law of the parties, in accordance with Article 13 of Law No. 5718 on International Private Law and Procedural Law. However, if the ap-plication of foreign law under Article 5 of the MÖHUK clearly conflicts with Turkish public policy, that law shall not be applied. However, since public policy intervention is considered an exceptional tool in international private law, it must be interpreted narrowly. This study examines the issue of the recognition of child marriages performed in foreign countries under Turkish law within the framework of international private law rules, the provisions of the Turkish Civil Code, and the case law of the Court of Cassation. Furthermore, the regulations in Ger-man law are addressed from a comparative law perspective, and the adequa-cy of the existing regulations in Turkish law is evaluated. The study concludes that there are uncertainties regarding the legal nature of early marriages in Turkish law and that clear legal regulations are needed regarding the recogni-tion of child marriages performed under foreign law.

Keywords

• Child Marriage
• Marriageable Age
• Invalidity of Marriage
• Best Interest of The Child
• Public Policy

References

1. AÇIKGÖZ, Aslı: Dar Anlamda Vesayeti Gerektiren Hâller ve Vesayet Altına Almanın İşlem Ehliyeti Bakımından Sonuçları, İstanbul 2017. AKINTÜRK, Turgut/ATEŞ KARAMAN, Derya: Türk Medenî Hukuku, Aile Hukuku, C. II. İstanbul 2020.
2. ANDREA, Marianne: ”Flüchtlinge und Kinderehen”, NZFam 2016, s. 923-929. ANTOMO, Jennifer: “Kinderehengesetz in Karlsruhe – verfassungswidrig, aber nur ein bisschen”, NJW 2023, s.1474-1477.
3. ANTOMO, Jennifer: “Was bleibt übrig vom EGBGB? Stand und Perspekti-ven des familienrechtlich relevanten IPR im EGBGB“ FamRZ 2025, s. 1-15.
4. ARIKAN, Elif Naz: Kadına Karşı Şiddetin Bir Görünümü Olarak Femisid, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2023. AYAR, Ahmet: “Türk Medenî Kanunu'nda Düzenlenen Evlenme Ehliyetine Eleştirel Bir Bakış”, KHASHFD, C. 13, Sa. 1, Haziran 2025, s. 137-146.
5. BUDZIKIEWICZ, Christine/COESTER-WALTJEN, Dagmar/LILIAN, Gössl/HEIDERHOFF, Bettina/MICHAELS, Ralf/YASSARI, Nadjma: ”Das Gesetz zum Schutz Minderjähriger bei Auslandsehen”, FamRZ 2024, s. 908-918.
6. CAMERON, Lisa/CONTRERAS SUAREZ, Diana/WIECZKIEWICZ, Susa: “Child marriage: using the Indonesian family life survey to exam-ine the lives of women and men who married at an early age” Volume 21, (2023), s. 725– 756.
7. CEYLAN, Ebru: "Türk Ve İsviçre Hukukunda Evliliğin Şartları İle İlgili Değerlendirmeler”, İKÜHFD, C: 20, Sa. 1, Ocak 2021, s. 7-45. COESTER, Michael: “Kinderehen in Deutschland”, FamRZ 2017, s. 77-80.
8. DOĞRUEL, Fulya: “Ekren Yaşta Evliliklerin Kadınlar Üzerindeki Bedensel, Duygusal ve Sosyal Etkileri“, Gaziantep University Journal of Soci-al Sciences, 22 (4) 2023, s. 1094-1112.

9. DOĞU, Hakkı Mert: "Evliliğin Yokluğu", YÜHFD, C. XVIII, Sa. 2, 2021, s. 875-890.
10. COESTER-WALTIEN, Dagmar: “Die „Kinderehen“-Entscheidung des Bundesverfassungsgerichts: Welche Schlussfolgerungen ergeben sich für das internationale Eheschließungsrecht?“, RabelsZ 87 2023, s. 766-785.
11. ERDEM, Mehmet/MAKARACI BAŞAK, Aslı: Aile Hukuku, 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
12. ERDEM, Mustafa Ruhan: "Zorla Evlilik Ayrı Bir Suç Olarak Düzenlenmeli Mi? Almanya Örneği, Zorla Evlendirme İle Mücadele Kanunu”, Fasikül, Şubat 2019, Sa. 111, s. 415-427.
13. ERLÜLE, Fulya: “Erken Yaşta Evlilikle Mücadele Kapsamında Ergin Olmayanlarla Evliliğin Bir Süresiz Geçersizlik (Mutlak Butlan ) Se-bebi Olarak Düzenlendiği İsviçre Medeni Kanunu'nun Revizyonu-na Yönelik Ön Tasar”ı, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C. 28, Sa. 2, Aralık 2022, s.1003-1028.
14. ERULKAR, Annabel: “Early Marriage, Marital Relations and Intimate Partner Violence in Ethiopia”, International Perspectives on Sexual and Reproductive Health, Volume 39, Isseu 1, 2013, s. 6-13.
15. GENÇCAN, Ömer Uğur: Kadın hukuku, Ankara 2020.
16. HANCI, Özge: Çocuk Yaşta, Erken ve Zorla Evlilikler,Çocuk İstismarı ve İhmaline Çok Bilimli Bakış Açısı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2014, s. 97-131.
17. KALEM, Seda: Kadın Yoksulluğu ve Adalete Erişim, Sıgı Verileri Işığında Türkiye’deki Durum, Kadınların ve Kız Çocuklarının Adalete Erişimi: Türkiye Örneğinde Teorik ve Uygulamalı Bir İnceleme (Editör: Gülriz Uygur, F. İrem Çağlar Gürgey, Nazime Beysan), On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2024, s. 93-128
18. KARACAN, Olcay/KOÇAKGÖL, Muhammet: Dworkin’de Hukukun Bütünlüğü ve Kız Çocuklarının Erken Yaşta Evlendirilmesi So-runu, Kadınların ve Kız Çocuklarının Adalete Erişimi: Türkiye Örneğinde Teorik ve Uygulamalı Bir İnceleme (Editör: Gülriz Uy-gur, F. İrem Çağlar Gürgey, Nazime Beysan), On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2024, s. 165-180.
19. KESKİN, Dilşad:“Küçük Yaşta Evlenmenin Müeyyidesi”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, XV (4), 2011, s. 65-83.
20. KÖSESOY, Elif: Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi Çerçevesinde Çocuğun İhmal ve İstismardan Korunma Hakkı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2020.
21. MAJER, Christian F: “Kinderehen nach der Entscheidung des Bundesver-fassungsgerichts”, NZFam 2024, s. 145- 149
22. MAJER, Christian F: ”Das Gesetz zur Bekämpfung von Kinderehen” NZFam 2017, s. 537-541.
23. MARTINEK, Monique Marylou: Minderjährigenehen im nationalen und internationalen Familienrecht, Duncker § Humblot, Berlin 2023.
24. MARTINY, Dieter: Die ausländische Frühehe und der Schutz der Ehe nach Art. 6 abs. 1 GG, in Die Frühehe im Recht (Hrsg.: Nadjma Yassari/ Ralf Michaels), Mohr Siebeck, Tübingen 2021, s. 169-189.
25. MCCLEARY-SILLS, Jennifer/HANMER, Lucia/PARSONS, Jen-nifer/KLUGMAN, Jeni: “Child Marriage: A Critical Barrier to Girls’ Schooling and Gender Equality in Education”, The Review of Faith & International Affairs Volume 13, 2015 - Issue 3, s. 69-80.
26. MEMİŞ KARTAL, Pınar: Çocukların Cinsel Sömürüsü Üzerine Düşüncel-er,Toplumsal Cinsiyet ve Hukuk C. 1(Editör Zeynep Özel Üskül Engin), On İki Levha Yayıncılık, İstanbul 2019, s. 241-271.
27. MICHAELS, RALF: “Internationales Privatrecht und Globaler Süden“, IPRax 2025, s. 377-387.
28. ÖCAL APAYDIN, Bahar/MAVİŞ, Volkan: ”The Unacceptable Spectre of Under-Aged Forced Marriage in Turkey” University Of Bologna Law Review , C.5, Sa.1, s. 28-58. REUSS, Phillipp, M.: “Unwirksamkeit von Kinderehen”, FF 2023, s. 199-201.
29. REUSS, Phillipp, M.:” Das Verbot von „Kinderehen“ – die deutsche Regelung aus rechtsvergleichender Sicht”, FamRZ 2019, s. 1-10.
30. REVA, Zeynep: Toplumsal Cinsiyet Temelli Ayrımcılığın Gizli Kalmış Yasası: Zoraki Evlilikler, Toplumsal Cinsiyet ve Hukuk (Editör: Doğan Kara, Hazal Tolu Yılmaz, Zeynep Özlem Üskül Engin) I On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2024, s. 465-514.
31. ROHE, Mathias: “Die rechtliche Behandlung von Minderjährigenehen in Deutschland”, StAZ 2018, s. 73-80
32. SCHEIWE, Kirsten: “Between Autonomy and Dependency: Minors’ Rights to Decide on Matters of Sexuality, Reproduction, Marriage, and Parenthood. Problems and the State of Debate – An Introduction”, International Journal of Law, Policy and the Family, Vol. 18, No. 3, 2004, s. 262-282.
33. SCHÜLLER, Heribert: Die Verblüffende Aufhebung des Vorausstrauungs-verbots und ihre Auswirkungen”, NJW 2008, s.2745-2749.
34. SCHWAB, Dieter: “ Die Verbotene Kinderehe” FamRZ 2017, s. 1369-1374
35. SCHWARZ, Andreas B: Aile Hukuku 1, Çeviren Bülent Davran, İsmail Akgün Matbaası, B. 2, İstanbul 1946.
36. SUNGURTEKİN ÖZKAN, Meral: “Erken Yaşta Evliliklerin Önlenmesi Konusunda Yargının Üstlenebileceği Rol”, Journal of Yasar Uni-versity, 8 (Özel Sayı), 2013, s. 2177-2188.
37. SÜTTERLIN-WAACK, Sabine: “Das Gesetz zur Bekämpfung von Kinder-ehen”, FF 2017, s. 473-477.
38. TEKİNAY, Selahattin Sulhi: Türk Aile Hukuku, İstanbul 1982.
39. TÜZÜNER, Özlem: “Onaltı Yaşını Doldurmuş Kişinin Evlenmesine İzin Verilmesi”, İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (11), 2012, s. 7-29
40. ULUSU KARATAŞ, Ayşe Elif: “Geçici Koruma Altındaki Suriye Vatan-daşlarının Çocuk Yaşta Evliliklerinin Mukayesli Hukuka ve Türk Hukukuna Göre Geçerliliği“, İstanbul Hukuk Mecmuası, C. 78, Sa. 1, s. 21-41. USTA, Sevgi: Çocuk Hakları ve Velayet, İstanbul 2012.
41. VARDAR HAMAMCIOĞLU, Gülşah: “Yürürlükten Kaldırılması Gereken Bir Hüküm Olarak Olağanüstü Durumlarda ve Pek Önemli Bir Sebeple Evlenmeye İzin Verilmesi (TMK m. 124/II)”, İnönü Üni-versitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 12, Sa. 1, s. 85–99.
42. VELİDEDEOĞLU, Hıfzı Veldet: Türk Medenî Hukuku, C. II, Aile Hukuku, İstanbul 1965.
43. VIELLECHNER, Lars: “Die Anwendbarkeit der Grundrechte im Internati-onalen Privatrecht: Zur Methodik der Entscheidung des Bundes-verfassungsgerichts über die Kinderehe“, RabelsZ 87 2023, s. 748-765.
44. WARNER, Elizabeth: “Behind the Wedding Veil: Child Marriage as a Form of Trafficking in Girls”, Journal of Gender, Social Policy & the Law, Vol. 12, No. 2, 2004, s. 233-271.
45. WIEDEMANN, Denise: Die Frühehe in Lateinamerika, in Die Frühehe im Recht (Hrsg.: Nadjma Yassari/ Ralf Michaels), Mohr Siebeck, Tü-bingen 2021, s. 315-364.
46. YASSARI, Nadjma/MICHAELS, Ralf: Die Frühehe im Rechtsvergleich: Praxis. Sachrecht, Kollisionsrecht in Die Frühehe im Recht (Hrsg.: Nadjma Yassari/ Ralf Michaels), Mohr Siebeck, Tübingen 2021, s. 18-97.
47. YILDIRIM, Abdülkerim: Türk Aile Hukuku, Savaş Yayınları, Ankara 2014.
48. YÜKSEL, Sera Reyhani: Yargıtay Kararları ile Zenginleştirilmiş Aile Hukuku Meseleleri, Aristo Yayınevi, İstanbul 2023.