Özgürlüğün Sınırları: John Stuart Mill Perspektifinden Bireyin Hakları ve Toplumsal Sorumlulukları

Abstract

Düşünce tarihinde ele alınan temel sorunlardan biri de özgürlüktür. Özü itibariyle pratik bir fenomen olduğu için özgürlük, tarih boyunca vazgeçilmez bir talep olarak her kişisel eylemin ve edimin, her toplumsal hareketin gerisindeki temel saik olagelmiştir. Bu nedenle felsefi bir argüman olarak pek çok düşünür tarafından ele alınmış ve tartışılmıştır. Bu konuda en kapsamlı ve sistemli açıklamalardan birini yapan düşünürlerden biri de John Stuart Mill’dir. İngiliz düşüncesinde, güçlü bir özgürlük savunusuyla ortaya çıkan Mill, özgürlük düşüncesine yeni bir boyut kazandırmıştır. Özgürlüğü bireysel gelişimin ve toplumsal ilerlemenin vazgeçilmez bir unsuru olarak gören Mill, bu çerçevede zarar ilkesi’ni ortaya koyarak özgürlüğün sınırlarını belirlemeye çalışmıştır. Mill’e göre birey, başkalarına zarar vermediği sürece düşünce ve eylemlerinde özgür olmalıdır. Mill’in öz¬gürlüğe ilişkin kendi döneminde dile getirdiği görüşler, birey hakları ve toplumsal sorumlulukları açısından günümüzde hala önemini korumaktadır. Bununla birlikte, bu özgürlüğün toplumsal sorumluluklarla nasıl dengelenmesi gerektiği hala tartışmalı bir konu olarak karşımıza çıkmaktadır. Literatürde Mill’in özgürlük anlayışı genellikle bireysel haklar ve devlet müdahalesinin sınırlandırılması çerçevesinde incelenmiş, bireysel özgürlüğün toplumsal sorumluluklarla nasıl bütünleştirilebileceği konusu görece daha az ele alınmıştır. Bu çalışma, John Stuart Mill’in özgürlük anlayışını klasik liberal yorumlar ışığında analiz etmekte ve bireyin topluma karşı sorumluluklarının özgürlük ile nasıl dengelenebileceğini irdelemektedir. Analitik ve karşılaştırmalı yöntemler kullanılarak, Mill’in özgürlük teorisi çağdaş siyaset felsefesi ve etik bağlamında ele alınmış, zarar ilkesi ve bireysel özgürlük anlayışı klasik liberal yaklaşımlarla karşılaştırılmıştır. Çalışma, özgürlüğün yalnızca negatif özgürlük çerçevesinde değil, toplumsal sorumluluk perspektifiyle de değerlendirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Böylece, özgürlük teorisinin günümüz siyaset felsefesi ve etik anlayışları üzerindeki etkisini vurgulayarak, literatürdeki bireysel özgürlük eksenli yorumlara eleştirel bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir.

Keywords

• Siyaset Felsefesi
• John Stuart Mill
• Özgürlük
• Bireysel Haklar
• Toplumsal Sorumluluklar

İngilizce Makale Adı The Limits of Freedom: Individual Rights and Social Responsibilities from the Perspective of John Stuart Mill

Abstract

One of the fundamental issues addressed in the history of thought is freedom. As an inherently practical phenomenon, freedom has historically been an indispensable demand, serving as the driving force behind every individual action and deed, as well as every social movement. For this reason, it has been examined and debated by many philosophers as a philosophical argument. One of the thinkers who provided one of the most comprehensive and systematic explanations on this subject is John Stuart Mill. Emerging as a strong advocate of freedom in English thought, Mill introduced a new dimension to the concept of liberty. Mill, seeing freedom as an essential element of individual development and social progress, introduced the harm principle to define the boundaries of freedom. According to Mill, individuals should be free in their thoughts and actions as long as they do not harm others. Mill’s views on freedom, articulated in his time, remain significant today in terms of individual rights and social responsibilities. However, the question of how this freedom should be balanced with social responsibilities remains a subject of debate. In the literature, Mill’s understanding of freedom has generally been examined in the context of individual rights and the limitation of state intervention, while the integration of individual liberty with social responsibilities has received relatively less attention. This study analyzes John Stuart Mill’s concept of freedom in light of classical liberal interpretations and explores how an individual’s responsibilities to society can be balanced with freedom. Using analytical and comparative methods, the study examines Mill’s theory of liberty within the context of contemporary political philosophy and ethics, comparing the harm principle and the concept of individual freedom with classical liberal approaches. The study argues that freedom should not be considered solely within the framework of negative liberty but should also be evaluated from the perspective of social responsibility. In doing so, it aims to highlight the impact of Mill’s liberty theory on contemporary political philosophy and ethical thought, offering a critical perspective on the predominantly individual rights-centered interpretations in the literature.

Keywords

• Political Philosophy
• John Stuart Mill
• Freedom
• İndividual Rights
• Social Responsibilities

References

1. Ak, G. (2015). John Stuart Mill düşününde bireyin özgürlüğü. EUL Journal of Social Sciences (VI-I) LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 37-61.
2. Aydoğan, E. (2018). Hoşgörünün liberal yorumu: John Stuart Mill. Kaygı, (30), 83-91.
3. Arnhart, L. (2008). Platon’dan Rawls’a siyasi düşünce tarihi (A. K. Bayram, Çev.). Adres Yayınları.
4. Baradat, L. P. (2012). Siyasal ideolojiler (A. Aydın, Çev.). Siyasal Kitabevi.
5. Bentham, J. (2011). Yasamanın ilkeleri (B. Asal, Çev.). On İki Levha Yayınları.
6. Bentham, J. (2008). Ahlâk ve yasama ilkelerine giriş. AÜHFD, 57(4), 381-390.
7. Berlin, I. (1958). Two concepts of liberty. Clarendon Press.
8. Brink, D. O. (2013). Mill’s progressive principles. Oxford University Press.

9. Capaldi, N. (2011). John Stuart Mill (İ. H. Yılmaz, Çev.). T.İ.B. Yayınları.
10. Cevizci, A. (2014). Etik-Ahlak Felsefesi. Say Yayınları.
11. Crisp, R. (1997). Mill On Utilitarianism. Routledge.
12. Çetin, H. (2007). Çağdaş siyasal akımlar. Orion Kitabevi.
13. Devigne, R. (2006). Reforming liberalism: J. S. Mill’s use of ancient, religious, liberal, and romantic moralities. Yale University Press.
14. Habibi, D. (2001). John Stuart Mill and the Ethic of Human Growth. Kluwer Academic Publishing.
15. Heywood, A. (2016). Siyasî İdeolojiler (L. Köker, Çev.). BB101 Yayınları.
16. Gökberk, M. (1999). Felsefe Tarihi. Remzi Kitabevi.
17. Gray, J. (1983). Mill on liberty: A defence. Routledge.
18. Güntöre, S. Ö. (2004). John Stuart Mill’in ahlâk anlayışı. İlya Yayınları.
19. Mill, J. S. (1986). Faydacılık (N. Coşkunlar, Çev.). MEB Yayınları.
20. Mill, J. S. (2001). Utilitarianism. Kitchener: Batoche Books.
21. Mill, J. S. (2008). Özgürlük üzerine (T. Türk, Çev.). Oda Yayınları.
22. Mill, J. S. (2009). Autobiography. The Floating Press.
23. Mill, J. S. (2024). Temsili hükümet üzerine düşünceler (Ö. Orhan, Çev). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
24. Örs, H. B. (2008). 19. Yüzyıldan 20. Yüzyıla Modern Siyasal İdeolojiler. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
25. Ryan, A. (1998). John Stuart Mill and the theory of politics. Macmillan.
26. Ringen, S. (2010). Demokrasi neye yarar? Özgürlük ve ahlaki yönetim üzerine (N. Elhüseyni, Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
27. Rosen, F. (2003). Classical Utilitarianism from Hume to Mill. Routledge.
28. Schauer, F. (2002). İfade özgürlüğü (M. B. Seçilmişoğlu, Çev.). Liberal Düşünce Topluluğu.
29. Stephen, L. (1900). The English Utilitarians III. Duckworth.
30. Türkkan, E. (2003). Vizyon rekabeti. Liberte Yayınları.
31. Tüzen, M. A. (2014). John Stuart Mill’de demokrasinin meşruiyeti. Mavi Atlas GŞÜ Edebiyat Fakültesi Dergisi, 2, 40-53. Doi: 10.18795/ma.85481
32. Vergara, F. (2006). Liberalizmin felsefi temelleri (B. Arıbaş, Çev.). İletişim Yayınları.
33. Vincent, A. (2006). Modern politik ideolojiler (A. Tüfekçi, Çev.). Paradigma Yayıncılık.
34. Tannenbaum, D. G., ve Schultz, D. (2013). Siyasî düşünce tarihi-Filozoflar ve fikirleri (F. Demirci, Çev.). Adres Yayınları.
35. Yayla, A. (1992). Liberalizm. Turhan Kitabevi.
36. Yaylı, H., ve Çınar, E. (2012). Klasik liberalizmde “özgürlük” ve J. S. Mill’in yerel yönetimlere bakışı. Akademi Bakış Dergisi, 32, 1-19.