Doğal Afet ve Kriz Yönetiminde Sosyal Medyanın Etkisi: Kahramanmaraş Merkezli Deprem Felaketi Üzerine Bir İnceleme

Natural disasters are events that occur largely or completely beyond human control, often causing fear, anxiety, and chaos in society. Natural disasters are important not only for themselves, but also for the social, physical, and economic consequences they create. During times of natural disasters, the concept of crisis management is frequently brought up. The most important aspect of this process is to take necessary precautions before a disaster occurs, in order to minimize the damage caused by the disaster. Especially in today's world where the internet and technology are an essential part of life, new techniques are being developed in the field of disaster and crisis management. Recently, social media has played an important role in crises caused by natural disasters and in crisis management. In this article, social media posts and news content shared on social media platforms were analyzed using the content analysis method, following the earthquake disaster that deeply affected 11 provinces, centering around Pazarcık district of Kahramanmaraş. National and international texts on media and ethics were also examined. The evaluations made showed that social media tools function effectively in disaster and crisis processes. At the same time, it was determined that communication strategies for disaster and crisis, together with the social sharing platform Twitter, were effective based on research results. In addition, the content analysis results also support that social media plays a complementary role in the process of establishing "effective communication" in disaster and crisis communication, and guides citizens accordingly.

Doğal afetler, büyük oranda veya tamamen insan kontrolü dışında gelişerek genellikle toplumda endişe, korku ve kargaşa yaratan hadiselerdir. Doğal afetler, kendisinden ziyade ortaya çıkarttığı sosyal, fiziksel ve ekonomik sonuçları ile önem kazanmaktadır. Doğal afetlerin yaşandığı dönemlerde kriz yönetimi kavramı da sıklıkla gündeme gelmektedir. Bu süreçte esas olan afet öncesinde gerekli önlemlerin alınmış olması ve bunun neticesinde de afet kaynaklı zararların en aza indirgenmesidir. Özellikle internet ve teknolojinin hayatın vazgeçilmez bir parçası olduğu günümüzde afet ve kriz yönetiminde yeni teknikler geliştirilmektedir. Sosyal medya ise son zamanlarda afet kaynaklı krizlerde ve kriz yönetiminde önemli rol oynamaktadır. Yapılan çalışmada 06.02.2023 tarihinde Kahramanmaraş merkezli gerçekleşen 7.7 ve 7.6 büyüklüğündeki iki deprem sonrasında Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD)’nın Twitter kullanım pratiklerinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesi merkez olmak üzere 11 ili derinden etkileyen deprem felaketi sonrasında sosyal medya platformlarında yapılan paylaşımlar ve haber içerikleri ile medya ve etik konularında düzenlenen AFAD‟ın Twitter paylaşımlarındaki ulusal ve uluslararası metinler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Elde edilen değerlendirmeler sonucunda afet ve kriz süreçlerinde sosyal medya araçlarının etkin bir şekilde işlev gördüğü gözlemlenmiştir. Aynı zamanda afet ve kriz iletişim stratejilerinin, sosyal paylaşım platformu olan Twitter ile birlikte işlerlik kazandığı araştırma sonuçları neticesinde tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra elde edilen içeriksel sonuçlar da afet ve kriz iletişiminde sosyal medyanın ‘‘etkili iletişim’’ kurma sürecinde tamamlayıcı bir rol üstlendiğini ve bu doğrultuda vatandaşlara yol gösterici olduğunu desteklemektedir.