Orta Çağ İngiltere’sinde Başarısız Bir Kadın Veraseti Örneği: İmparatoriçe Matilda Neden Kraliçe Olamadı?

King Henry I of England had lost his only legitimate son and legal heir to the throne in the tragic accident of the White Ship in 1120. Having lost his queen two years before, Henry needed a legitimate heir to succeed him and preserve the unity of the Anglo-Norman state on the continent and island, but his only remaining legitimate child was his daughter Matilda. The uncertainty of the succession raised the prospect of some of Henry's illegitimate children and the nephews. Moreover, the continental alliance forming around William Clito, the legitimate son of his brother Robert, whom he had held in captivity for twenty years, threatened both the Normandy lands and the English throne. In an extraordinary move, Henry declared his daughter Matilda, widowed after the death of his son-in-law Heinrich V, as his rightful heir. Although the Anglo-Norman nobles accepted Matilda's succession, after Henry's death, it was Henry's nephew Stephen, not Matilda, who succeeded to the throne of England. With Stephen as king, the uprising of Matilda and the nobles loyal to her plunged England into civil war. This study aims to analyze the reasons behind Matilda's failure to ascend the throne of England. Matilda's throne candidate as a woman despite the absence of Anglo-Saxon and Norman succession tradition, Stephen's ascension to the throne after Henry's death, and Matilda's attitude during the civil war are analyzed with the help of contemporary sources, and an answer to the question of why Matilda could not become queen is sought.

İngiltere Kralı I. Henry 1120 yılında yaşanan trajik Beyaz Gemi kazasıyla tek meşru erkek çocuğunu ve tahtın yasal varisini kaybetmişti. Kazadan iki sene önce kraliçesini de kaybetmiş olan Henry’nin, kendisinden sonra tahta çıkarak Anglo-Norman devletinin kıta ve adadaki birliğini koruyacak yasal bir varise ihtiyacı vardı; fakat kalan tek meşru çocuğu kızı Matilda’ydı. Verasetin belirsizliği, Henry’nin gayrimeşru çocuklarından bazılarının ve yeğenlerinin taht adaylığını gündeme getiriyordu. Üstelik yirmi senedir esaret altında tuttuğu abisi Robert’ın meşru çocuğu William Clito etrafında şekillenen kıta ittifakı hem Normandiya topraklarını hem de İngiliz tahtını tehdit ediyordu. Henry sıra dışı bir hamle yaparak damadı V. Heinrich’in ölümünden sonra dul kalan kızı Matilda’yı yasal varisi ilan etmişti. Anglo-Norman soyluları Matilda’nın varis olmasını kabul etmişlerse de Henry’nin ölümünün ardından İngiltere tahtına Matilda değil, Henry’nin yeğeni Stephen oturmuştu. Stephen’ın kral olmasıyla birlikte Matilda ve ona bağlı soyluların ayaklanması İngiltere’yi iç savaşa sürükledi. Bu çalışma Matilda’nın İngiltere tahtına çıkamamasının ardında yatan nedenleri incelemeyi amaçlamaktadır. Anglosakson ve Norman veraset geleneğinde bulunmamasına rağmen bir kadın olarak Matilda’nın varis yapılması, Henry’nin ölümünün ardından Stephen’ın tahta çıkması ve iç savaş sırasında Matilda’nın tutumu çağdaş kaynaklar yardımıyla incelenmiş; Matilda’nın neden kraliçe olamadığı sorusuna cevap aranmıştır.