Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi

Sema Urnek; Bestami Kara

doi:10.52642/susbed.1468368

TR EN

Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, 6 Şubat 2023 tarihinde Türkiye'nin Kahramanmaraş ilinde meydana gelen ve geniş bir coğrafyayı etkileyen doğal afet sonrasında, Hatay ilinde depremi yaşayan bireylerde travma gelişip gelişmediğini, gelişen travmanın düzeyini ve travma yüklerinin hangi alt boyutlarda yoğunlaştığını ortaya koymaktır. Araştırmanın evrenini Türkiye’nin Hatay ilinde ikamet eden ve 6 Şubat depremini deneyimlemiş 18 yaş ve üzeri bireyler oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında tanımlayıcı sorular ile Tanhan ve Kayri (2013) tarafından geliştirilen 20 soruluk Deprem Sonrası Travma Düzeyini Belirleme Ölçeği (DSTDBÖ)’nden yararlanılmıştır. Veriler, çevrimiçi anket formu kullanılarak toplanmıştır. Araştırma 418 kişinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizinde IBM SPSS Statistics 25 programı kullanılmış ve veriler %95 güven aralığında, p<0,05 anlamlılık düzeyinde incelenmiştir. Araştırma bulgularında kadın katılımcıların ortalama puanları tüm alt boyutlarında erkek katılımcılara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Evli katılımcıların ortalama puanları duyuşsal yapı, bilişsel yapı ve uyku problemi alt boyutlarında bekâr katılımcılara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Daha önceden deprem deneyimi olmayan katılımcıların ortalama puanları deprem deneyimi olanlara göre davranışsal problem alt boyutunda anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Deprem deneyimi olmayan katılımcıların davranışsal problemlerde daha yüksek puanlar almış olması deprem deneyiminin travma belirtileri üzerindeki etkisini vurgularken, yaş ve eğitim düzeyinin de travma belirtilerini etkilediği saptanmıştır.

Keywords

Deprem Sonrası Travma Düzeyi, Doğal Afet, Hatay, Travma Sonrası Stres Bozukluğu

Examination of Post-Earthquake Trauma Symptoms in Hatay Province

Abstract

In this study, it is aimed to reveal whether trauma developed in individuals who experienced the earthquake in Hatay province after the natural disaster that occurred on February 6, 2023 in Kahramanmaraş province of Türkiye and affected a wide geography, the level of trauma that developed and in which sub-dimensions the trauma burdens were concentrated. The population of the research consists of individuals aged 18 and over who reside in Hatay province of Türkiye and experienced the February 6 earthquake. Descriptive questions and the 20-question Post-Earthquake Trauma Level Determination Scale (DSTDBÖ) developed by Tanhan and Kayri (2013) were used to collect data. Data was collected using an online survey form. The research was conducted with the participation of 418 people. IBM SPSS Statistics 25 program was used to analyze the data and the data were examined at a 95% confidence interval and a significance level of p<0.05. In the research findings, the average scores of female participants were found to be significantly higher than male participants in all sub-dimensions. The average scores of married participants were found to be significantly higher than single participants in the affective structure, cognitive structure and sleep problem subscales. The average scores of participants who had no previous earthquake experience were found to be significantly higher in the behavioral problem subscale than those with earthquake experience. The fact that participants without earthquake experience received higher scores in behavioral problems emphasizes the effect of earthquake experience on trauma symptoms, while it was determined that age and education level also affected trauma symptoms.

Keywords

Post-Earthquake Trauma Level, Natural Disaster, Hatay, Post-Traumatic Stress Disorder

Ethical Statement

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı beyan ederim.

References

Acharya Pandey, R., Chalise, P., Khadka, S., Chaulagain, B., Maharjan, B., Pandey, J., Nepal, J., & Pandey, C. (2023). Post-traumatic stress disorder and its associated factors among survivors of 2015 earthquake in Nepal. BMC Psychiatry, 23(1), 1-12. https://doi.org/10.1186/s12888-023-04836-3
American Psychiatric Association, DSM-5 Task Force. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5™ (5th ed.). American Psychiatric Publishing. https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425596, [Erişim: 10 Temmuz 2023].
Aslan, B., & Önal, Ö. (2024). Prevalence of probable post-traumatic stress disorder among survivors of the 2023 earthquakes in Türkiye. Eastern Mediterranean Health Journal, 30(9), 622-631. Doi: 10.26719/2024.30.9.622
Bal, F., & Akgül, Ö. (2023). Deprem kaygısı ölçeği geliştirme çalışması. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(139), 77-96. http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.68461
Baloğlu, M., Harris, M. B., & Karagözoğlu, C. (2005). Depremin Türk üniversite öğrencileri üzerindeki psikolojik etkileri. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 125-136.
Baran, L., & Işık, Z. (2023, Nisan 14-16). Hemşirelerin deprem kaygısının stres düzeyine etkisinin incelenmesi. [Kongre bölümü] Kayseri, Türkiye. https://aseshealth.com/kongre-kitaplari/
Bayram, A. (2024). 6 Şubat Kahramanmaraş depreminde kaç kişi hayatını kaybetti ve yaralandı? https://www.haberturk.com/6-subat-depreminde-kac-kisi-oldu-kac-yarali-vardi-6-subat-kahramanmaras-depreminde-kac-kisi-kayip-ve-hayatini-kaybetti-3659150/2, [Erişim: 10 Şubat 2024].
Cansel, N., & Ucuz, İ. (2022). Post-traumatic stress and associated factors among healthcare workers in the early stage following the 2020 Malatya-Elâzığ earthquake. Konuralp Medical Journal, 14(1), 81-91. https://doi.org/10.18521/ktd.1000636
Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2023, Kasım 15). Kahramanmaraş ve Hatay depremleri raporu. https://www.sbb.gov.tr/2023-kahramanmaras-ve-hatay-depremleri-raporu/
Dai, W., Chen, L., Lai, Z., Li, Y., Wang, J., & Liu, A. (2016). Prevalence of posttraumatic stress disorder among earthquake survivors: A systematic review and meta-analysis. BMC Psychiatry, 16(188), 1-11. https://doi.org/10.1186/s12888-016-0891-9

Demir, E., & Öter, E. G. (2023, March 14-16). Afet ve acil durumlarda toplumsal cinsiyet ve kadın sağlığına etkileri. [Konferans bölümü] Konya, Türkiye. https://as-proceeding.com/index.php/icsar/article/view/321/270
Demir, İ., & Bayramlar, K. (2023). Kahramanmaraş merkezli depremler sonrası psikolojik etkilere yönelik fizyoterapi ve rehabilitasyon yaklaşımları. Gevher Nesibe Journal Of Medical And Health Sciences, 8(4), 899-904. https://doi.org/10.5281/zenodo.10045559
Demirtaş, Z., Doğru, E., & Kılıç, M. F. (2023). 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinde okul yöneticisi ve öğretmenlerin yaşadığı travmalar. Eğitim Yansımaları, 7(2), 51-64.
Duruel, M., & Avşar Arık, I. (2023). Kırılganlık ve dirençlilik kesişiminde yaşlıların afet deneyimleri Hatay örneğinde 6 Şubat 2023 depremleri. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 103-120. https://doi.org/10.25272/j.2149-8385.2023.9.2.04
Eriksson, C. B., Kemp, H. V., Gorsuch, R., Hoke, S., & Foy, D. W. (2001). Trauma exposure and PTSD symptoms in international relief and development personnel. Journal of Traumatic Stress, 14(1), 205-212. https://doi.org/10.1023/A:1007804119319
Goenjian, A. K., Najarian, L. M., Pynoos, R. S., Steinberg, A. M., Manoukian, G., Tavosian, A., & Fairbanks, L. A. (1994). Posttraumatic stress disorder in elderly and younger adults after the 1988 earthquake in Armenia. American Journal Psychiatry, 151(6), 895-901.
Jin, Y., Zeng, P., An, J., & Xu, J. (2019). Negative life events and post-traumatic stress disorder symptoms: A moderated mediation model of only-child status and depressive symptoms. Public Health, 172(2019), 31-39. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2019.04.005
Karaarslan, İ., Yavuz, B., Özdemir, S., Çakar, S., & Tatlı, M. (2023). 6 Şubat Kahramanmaraş depremleri sonrası ilkokul öğretmenlerinin durumluk kaygı düzeylerinin incelenmesi. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 10(97), 1560-1564. https://doi.org/10.5281/zenodo.8200759
Karabacak Çelik, A. (2023). Deprem sonrası travma belirtileri, umut ve iyi oluş arasındaki ilişkinin incelenmesi. TRT Akademi, 8(18), 574-591. https://doi.org/10.37679/trta.1275268
Karasu, F., Polat, F., Ayar, D., Bakır, E., & Arpacı, R. (2024). Correlation between post-traumatic stress disorder and sleep hygiene in adults surviving the 2023 Kahramanmaraş earthquakes. Psychiatric Quarterly, 95(4), 697-710. https://doi.org/10.1007/s11126-024-10100-y
Kim, H. Y. (2013). Statistical notes for clinical researchers: Assessing normal distribution (2) using skewness and kurtosis. Restorative Dentistry & Endodontics, 38(1), 52-54.
Kokai, M., Fujii, S., Shinfuku, N., & Edwards, G. (2004). Natural disaster and mental health in Asia. Psychiatry and clinical neurosciences, 58(2), 110-116. https://doi.org/10.1111/j.1440-1819.2003.01203.x
Korucu, T. Ş., & Kaya, D. Ö. (2023). Yeniden yaşama sarılmak: deprem sonucu gelişen travma sonrası stres bozukluğu yönetiminde temel beden farkındalık terapisi. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 8(2), 755-761.
Köktürk, S. N., Esgin, Ö., Bulbul, A. S., & Sahin, E. (2025). Evaluation of post-traumatic stress disorder and food insecurity in earthquake survivors. Journal of Public Health, 1-9. https://doi.org/10.1007/s10389-025-02423-2
Kumar, M. S., Murhekar, M. V., Hutin, Y., Subramanian, T., Ramachandran, V., & Gupte, M. D. (2007). Prevalence of posttraumatic stress disorder in a coastal fishing village in Tamil Nadu, India, after the December 2004 tsunami. American Journal of Public Health, 97(1), 99-101. https://doi.org/10.2105/AJPH.2005.071167
Kurt, E., & Gülbahçe, A. (2019). Van depremini yaşayan öğrencilerin travma sonrası stres bozukluğu düzeylerinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(3), 957-972.
Lai, T. J., Chang, C. M., Connor, K. M., Lee, L. C., & Davidson, J. R. (2004). Full and partial PTSD among earthquake survivors in rural Taiwan. Journal of Psychiatric Research, 38(3), 313-322. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2003.08.005
Liang, Y., Cheng, J., Ruzek, J. I., & Liu, Z. (2019). Posttraumatic stress disorder following the 2008 Wenchuan earthquake: A 10-year systematic review among highly exposed populations in China. Journal of Affective Disorders, 243(2019), 327-339. https://doi.org/10.1016/j.jad.2018.09.047
McMillen, J. C., North, C. S., & Smith, E. M. (2000). What parts of PTSD are normal: Intrusion, avoidance, or arousal? Data from the Northridge, California, earthquake. Journal of Traumatic Stress, 13(1), 57-75. https://doi.org/10.1023/A:1007768830246
Neria, Y., Nandi, A., & Galea, S. (2008). Post-traumatic stress disorder following disasters: A systematic review. Psychological Medicine, 38(4), 467-480. https://doi.org/10.1017/S0033291707001353
Rossi, R., Socci, V., Pacitti, F., Carmassi, C., Rossi, A., Di Lorenzo, G., & Hyland, P. (2022). The Italian version of the international trauma questionnaire: Symptom and network structure of post-traumatic stress disorder and complex post-traumatic stress disorder in a sample of late adolescents exposed to a natural disaster. Frontiers in Psychiatry, 13(2022), 1-12. Doi: 10.3389/fpsyt.2022.859877
Seo, H., & Lee, O. (2020). Mediating role of post-traumatic stress disorder in post-traumatic growth in adults who experienced the 2017 Pohang earthquake. Journal of Affective Disorders, 263(2020), 246-251. https://doi.org/10.1016/j.jad.2019.11.162
Sharma, V., Levin, B. L., Rahill, G. J., Baldwin, J. A., Luitel, A., & Marhefka, S. L. (2021). Post-earthquake self-reported depressive symptoms and post-traumatic stress disorder and their correlates among college-youths in Kathmandu, Nepal. Psychiatric Quarterly, 92(4), 1595-1609. https://doi.org/10.1007/s11126-021-09928-5
Sönmez, M. O., Nazik, F., Pehlivan, E. (2017). Van depremi sonrası üniversite öğrencilerinde travma sonrası stres bozukluğu prevalansı. Uluslararası Hakemli Psikoloji ve Psikiyatri Araştırmaları Dergisi, 23(3), 957-972. Doi: 10.17360/UHPPD.2017.2.2
Tang, C. S. K. (2006). Positive and negative postdisaster psychological adjustment among adult survivors of the Southeast Asian earthquake–tsunami. Journal of Psychosomatic Research, 61(5), 699-705. https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2006.07.014
Tanhan, F., & Kayri, M. (2013). Deprem sonrası travma düzeyini belirleme ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 13(2), 1013-1025.
Taşçı, G. A., & Özsoy, F. (2021). Deprem travmasının erken dönem psikolojik etkileri ve olası risk faktörleri. Cukurova Medical Journal, 46(2), 488-494. https://doi.org/10.17826/cumj.841197
Tayhan, F., & Korkmaz, A. B. (2025). Assessment of the relationship between post-earthquake trauma levels, sleep disorders, dietary habits, and emotional eating in adults. International Journal of Environmental Health Research, 1-12. https://doi.org/10.1080/09603123.2025.2453974
Tedeschi, R. G., & Calhoun, L. G. (2004). Posttraumatic growth: conceptual foundations and empirical evidence. Psychological Inquiry, 15(1), 1-18. https://doi.org/10.1207/s15327965pli1501_01
Tüccar, E., & Yavuz, E. (2023). Kahramanmaraş Pazarcık depreminin (6 Şubat 2023) bireyler üzerindeki etkilerinin psikososyal yönden incelenmesi. Journal of Migration and Political Studies, 1(1), 54-77.
Uyar, B., Salman, C. B., Aydar, S., Batihan, G., Savga, K., Balikci, B., Baran, H., Cankaya Inan, E., Arslan, A., Gunes, M., Kaya, M. C., Bulut, M. (2023). Retrospective evaluation of post-traumatic stress disorder data of healthcare workers who received counseling from psychosocial support unit after the Kahramanmaraş earthquake. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, 14(4), 753-759. Doi: 10.18663/tjcl.1384085
Wang, L., Zhang, Y., Wang, W., Shi, Z., Shen, J., Li, M., & Xin, Y. (2009). Symptoms of posttraumatic stress disorder among adult survivors three months after the Sichuan earthquake in China. Journal of Traumatic Stress, 22(5), 444-450. https://doi.org/10.1002/jts.20439
Xu, J., & He, Y. (2012). Psychological health and coping strategy among survivors in the year following the 2008 Wenchuan earthquake. Psychiatry and Clinical Neurosciences, 66(3), 210-219. https://doi.org/10.1111/j.1440-1819.2012.02331.x
Xu, J., & Liao, Q. (2011). Prevalence and predictors of posttraumatic growth among adult survivors one year following 2008 Sichuan earthquake. Journal of Affective Disorders, 133(1-2), 274-280. https://doi.org/10.1016/j.jad.2011.03.034
Yayla, M. E., Gümüştakim, R. Ş., & Ayhan Başer, D. (2025). Quality of life and post‐traumatic stress disorder among elderly earthquake survivors: a focus on the February earthquake in Turkey. Psychogeriatrics, 25(1), 1-12. Doi: 10.1111/psyg.13201
Yazawa, A., Shiba, K., Okuzono, S. S., Hikichi, H., & Kawachi, I. (2023). Bidirectional associations between post-traumatic stress symptoms and sleep quality among older survivors of the 2011 Great East Japan earthquake and tsunami. Sleep, 46(6), 1-13. https://doi.org/10.1093/sleep/zsad106
Yıldız, S. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme sorunu: Nicel ve nitel paradigmalardan örnekleme kuramına bütüncül bir bakış. Kesit Akademi Dergisi, 3(11), 421-442.
Yıldız, C. D., & Öztürk, E. D. (2023). Eğitim ve çocuk özelinde Kahramanmaraş depremleri. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 6(12), 1649-1664. https://doi.org/10.26677/TR1010.2023.1337

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Development Studies (Other), Policy and Administration (Other)

Journal Section

Research Article

Authors

Sema Urnek ^*
0000-0002-9505-0777
Türkiye

Bestami Kara
0000-0002-0442-6776
Türkiye

Publication Date

April 30, 2025

Submission Date

April 15, 2024

Acceptance Date

March 18, 2025

Published in Issue

Year 2025 Number: 56

DOI

https://doi.org/10.52642/susbed.1468368

IZ

https://izlik.org/JA59DE57BT

APA

Urnek, S., & Kara, B. (2025). Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 56, 35-49. https://doi.org/10.52642/susbed.1468368

AMA

1.Urnek S, Kara B. Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi. SUSBED. 2025;(56):35-49. doi:10.52642/susbed.1468368

Chicago

Urnek, Sema, and Bestami Kara. 2025. “Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 56: 35-49. https://doi.org/10.52642/susbed.1468368.

EndNote

Urnek S, Kara B (April 1, 2025) Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 56 35–49.

IEEE

[1]S. Urnek and B. Kara, “Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi”, SUSBED, no. 56, pp. 35–49, Apr. 2025, doi: 10.52642/susbed.1468368.

ISNAD

Urnek, Sema - Kara, Bestami. “Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 56 (April 1, 2025): 35-49. https://doi.org/10.52642/susbed.1468368.

JAMA

1.Urnek S, Kara B. Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi. SUSBED. 2025;:35–49.

MLA

Urnek, Sema, and Bestami Kara. “Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 56, Apr. 2025, pp. 35-49, doi:10.52642/susbed.1468368.

Vancouver

1.Sema Urnek, Bestami Kara. Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi. SUSBED. 2025 Apr. 1;(56):35-49. doi:10.52642/susbed.1468368

24108 28027

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License

Deprem Sonrası Travma Belirtilerinin Hatay İli Özelinde İncelenmesi

Abstract

Keywords

Examination of Post-Earthquake Trauma Symptoms in Hatay Province

Abstract

Keywords

Ethical Statement

References

Details

Primary Language

Subjects

Journal Section

Authors

Publication Date

Submission Date

Acceptance Date

Published in Issue

DOI

IZ

Cite