Yapay Zekâ ve Sosyal Medyadaki Paradigma Kayması: Bibliyometrik Bir Analiz

Yapay zekâ teknolojilerinin sosyal medya platformlarına entegrasyonu, dijital iletişim ağlarında köklü bir sosyoteknik dönüşüm yaratmıştır. Başlangıçta yalnızca bir algoritmik veri işleme aracı olarak kavramsallaştırılan bu sistemler, otonom algoritmalar aracılığıyla bilgi akışını yöneten dinamik ekosistemlere evrilmiştir. Bu çalışmanın amacı, 2016-2025 yılları arasında yapay zekâ ve sosyal medya kesişiminde üretilen akademik literatürün entelektüel, sosyal ve kavramsal ağlarını bibliyometrik yöntemlerle haritalandırarak yaşanan paradigma kaymasını incelemektir. Araştırma kapsamında Scopus veritabanından elde edilen ve filtrelenen 1468 hakemli makale, Bibliometrix yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, bilhassa 2022 yılı sonrasında büyük dil modellerinin ve üretken yapay zekâ teknolojilerinin etkisiyle literatürde üstel büyüme evresine geçildiğini göstermektedir. Ülkelerarası iş birliği ağlarında ABD ve Çin'in en baskın bilgi üretim merkezleri olarak öne çıktığı saptanmıştır. Tematik evrim ve faktöriyel analiz haritaları kavramsal inşada belirgin bir yapısal dönüşümü kanıtlamaktadır. Makine öğrenmesi ve veri madenciliği gibi teknik odaklı temalar, yerini otonom dil modelleri, deepfake ve dezenformasyon ekosistemi gibi sosyolojik alt temalara bırakmıştır. Bütüncül bulgular, yapay zekânın sosyal ağlarda pasif bir analiz aracı olmaktan çıkarak, toplumun gerçeklik algısını ve bilgi güvenliğini doğrudan şekillendiren otonom bir sosyoteknik faile dönüştüğünü ortaya koymaktadır. Çalışma, algoritmik sistemlerin tetiklediği toplumsal krizleri bibliyometrik ağlar üzerinden sistematize ederek literatüre stratejik bir çerçeve sunmaktadır.

The integration of artificial intelligence (AI) into social media has triggered a radical sociotechnical transformation, fundamentally altering the flow of information. The central issue in this research is that these systems, which initially served as simple data-processing tools, have evolved into autonomous structures that directly shape society’s perception of reality and of information security. The aim of this study is to examine this structural shift by mapping the academic literature on AI and social media published between 2016 and 2025. As part of the study, 1,468 peer-reviewed articles were retrieved from the Scopus database, filtered, and analyzed using Bibliometrix software. The findings indicate that the literature has grown exponentially since 2022, particularly due to the influence of large language models, and that the United States and China are the dominant producers. Furthermore, the focus of research has shifted from technical themes, such as machine learning, to sociological issues, including autonomous systems, deepfakes, and disinformation. This study, which demonstrates that artificial intelligence has transformed from a passive tool into an active agent, provides literature with a strategic guide to making visible the social crises caused by algorithmic systems.