DER VERGLEICH EINIGER METAPHYSISCHER BEGRIFFE ZWISCHEN MEWLÂ NA DSHCELÂ LEDDIN RÛMI UND G. W. F. HEGEL

In this study, the religious philosophies of Mevlana who was the biggest sofi and religious philosopher in the East and Hegel who was the biggest idealistic and religious philosopher in the West during their times were compared in terms of some metaphysics concepts. These concepts are religion, apocalypse, miracle, fate, predestiny and destiny, love, unity of being and death. Although these two philosophers accepted that the roots of the religions are the same. According to Mevlana, universal religion is Islam but according to Hegel it is Christianity. Their underestandings on the Love are founded with these religions. The basic of being is not tangible but spiritual. That is, love is the God. According to them, it cannot be mentioned with the God and universe dualism. However, we can call Mevlana as being unique universe but we can call hegel as being spritualist panteist. Both of them accepted the belief that the death is not the end of life and being nonexistence, but new life and reaching the God. Although the two philosophers have same ideas they have different ideas on these issues as well. If we evaluate the issues in terms of their times we can say that Mevlana’s ideas affected the Hegel’s philosophy

Bu çalışmada, Doğu’nun en büyük mutasavvıf ve din filozoflarından birisi olan Mevlana C.Rumi ile Batı’nın idealizm ve uzlaşıfelsefesinin zirvesindeki en büyük din filozofu G.W.F.Hegel’de bazımetafizik kavramların felsefi olarak karşılaştırılmasıyapılmaktadır. Bu kavramlar; Din, Vahiy, Mucize, Takdir, Kaza-Kader, Aşk, Varlığın Birliği ve Ölüm’dür. Her iki düşünür, dinlerin kaynağının aynıolduğunu kabul etmelerine rağmen, Mevlana’ya göre, evrensel din İslam, Hegel’e göre Hıristiyanlıktır. Onların aşk anlayışlarıbu dinler üzerine kurulmuşolup varlığın temeli maddi değil, ruhidir, yani aşk olan Tanrı’dır. Onlara göre, Tanrı-âlem dualizminden bahsedilemez. Ancak bu birlikte, Mevlana’yıVahdet-i Vücutçu, Hegel’i de ruhçu panteist olarak adlandırabiliriz. Her ikisine göre, ölüm bir son, yok oluşdeğil, yeni bir hayattır, yani Tanrı’ya kavuşmadır. Ancak her iki düşünür zikredilen konularda bazınoktalarda birleşseler de ayrıldıklarıyerler de vardır. Yaşadıklarıçağitibariyle değerlendirecek olursak Mevlana’nın –Hegel’in belirttiği üzere- Hegel’e etkisi olmuştur diyebiliriz.