Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma

Number: 25 February 1, 2011
Fatih Çetin , H. Nejat Basım , Oğuz Aydoğan
TR EN

Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma

Abstract

Günümüzde insan faktörünün örgütsel bağlamdaki rolünün artmasıyla birlikte, çalışan ile örgüt arasındaki uyumun bir göstergesi olan örgütsel bağlılık kavramının giderek önem kazandığıgörülmektedir. Bununla birlikte, modern çağın ortaya çıkardığısürekli değişim ve belirsizlik ortamı, çalışan ile örgüt arasındaki uyumlu ilişkiyi etkileyerek, tükenmişlik kavramının bu süreçteki rolünün dikkate alınmasınıadeta zorunlu kılmaktadır. Bu doğrultuda çalışanların örgütsel bağlılık duygularıyla tükenmişlik duygularıarasındaki ilişkilerin ortaya çıkarılmasıve irdelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Allen ve Meyer 1990 tarafından ortaya konan örgütsel bağlılık boyutlarıile Maslach ve Jackson 1981 tarafından geliştirilen tükenmişlik boyutlarıarasındaki ilişkinin araştırılmasıamaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemi 13 ayrıilköğretim okulunda görevli ve yaşaralığı22 ile 64 arasında değişen toplam 349 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırmada örgütsel bağlılık ve tükenmişlik boyutlarıarasındaki ilişkilerin incelenmesi için anket yöntemi kullanılmışolup, Allen ve Meyer Örgütsel Bağlılık Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Envanteri ile elde edilen veriler SPSS 15.0 ve LISREL 8.30 istatistik programlarıkullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen bulgular, örgütsel bağlılık boyutlarıve tükenmişlik boyutlarıarasında çeşitli seviyelerde anlamlıilişkilerin olduğunu göstermiştir. Özellikle duygusal bağlılığın, tükenmişlik boyutlarından duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıhissi azalmasını; devam bağlılığının ise, duygusal tükenme, duyarsızlaşma ve kişisel başarıhissi azalmasınıyordadığıbelirlenmiştir. Diğer taraftan, normatif bağlılığın, tükenmişlik boyutlarından sadece duygusal tükenme boyutu üzerinde yordama becerisine sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Tüm bu bulgular tükenmişlik boyutlarının açıklanmasında örgütsel bağlılık değişkeninin önemli etkileri olduğunu göstermişve çalışma sonucunda elde edilen tüm bu bulgular ilgili yazında yapılan çeşitli çalışmalardaki bulgular ışığında tartışılmıştır.

Keywords

Tükenmişlik,Örgütsel Bağlılık,Öğretmen,Örgütsel Davranış,Regresyon Analizi

References

  1. Allen, N. J. & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, Vol. 63, 1-18.
  2. Bakker, A. B., Schaufeli, W. B., Demerouti, E., Janssen, P. M. P.,Van Der Hulst, R. & Brouwer, J. (2000). Using equity theory to examine the difference between burnout and depression. Anxiety, Stress and Coping, Vol. 13, 247-268.
  3. Basım H. N., & Şeşen, H. (2005). Çalışma yaşamında tükenmişlik: Sosyal hizmet uzmanları ile hemşireler üzerine karşılaştırmalı bir çalışma. Toplum ve Sosyal Hizmet, Vol. 16(2), 57-70.
  4. Basım H. N., & Şeşen, H. (2009). Tükenmişliğin örgüt içi girişimciliğe etkisi: Sağlık sektöründe bir araştırma. ODTÜ Gelişme Dergisi, Vol. 35 (Muhan Soysal Özel Sayısı), 41-57.
  5. Balay, R. (2000). Yönetici ve Öğretmenlerde Örgütsel Bağlılık. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  6. Becker, T., Billings, E., Eveleth, D. & Gilbert, N. (1996). Foci and bases of employee commitment: Implications for job performance. Academy of Management Journal, Vol. 39(2), 464-482.
  7. Carroll, J. F. X. & White, W. L. (1982). Theory building: Integrating and environmental factors within an ecological framework. In W. S. Paine (Ed.), Job Stress and Burnout: Research, Theory, and Intervention Perspectives (41-61). California: Sage Publications.
  8. Chuo, S. (2003). “The Relationship Between Organizational Commitment and Burnout” Yayımlanmamış Doktora Tezi, Alliant International University Los Angeles, Los Angeles.
  9. Cordes, C. L. & Dougherty T. W. (1993). A review and an integration of research on job burnout. The Academy of Management Review, Vol. 18(4), 621-656.
  10. Ergin, C. (1992). Doktor ve Hemşirelerde Tükenmişlik ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin Uyarlanması. İçinde R. Bayraktar ve İ. Dağ (Der.), VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları (143-154) Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
APA
Çetin, F., Basım, H. N., & Aydoğan, O. (2011). Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25, 61-70. https://izlik.org/JA95KY22GA
AMA
1.Çetin F, Basım HN, Aydoğan O. Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma. SUSBED. 2011;(25):61-70. https://izlik.org/JA95KY22GA
Chicago
Çetin, Fatih, H. Nejat Basım, and Oğuz Aydoğan. 2011. “Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 25: 61-70. https://izlik.org/JA95KY22GA.
EndNote
Çetin F, Basım HN, Aydoğan O (February 1, 2011) Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 25 61–70.
IEEE
[1]F. Çetin, H. N. Basım, and O. Aydoğan, “Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma”, SUSBED, no. 25, pp. 61–70, Feb. 2011, [Online]. Available: https://izlik.org/JA95KY22GA
ISNAD
Çetin, Fatih - Basım, H. Nejat - Aydoğan, Oğuz. “Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 25 (February 1, 2011): 61-70. https://izlik.org/JA95KY22GA.
JAMA
1.Çetin F, Basım HN, Aydoğan O. Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma. SUSBED. 2011;:61–70.
MLA
Çetin, Fatih, et al. “Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 25, Feb. 2011, pp. 61-70, https://izlik.org/JA95KY22GA.
Vancouver
1.Fatih Çetin, H. Nejat Basım, Oğuz Aydoğan. Örgütsel Bağlılığın Tükenmişlik İle İlişkisi: Öğretmenler Üzerine Bir Araştırma. SUSBED [Internet]. 2011 Feb. 1;(25):61-70. Available from: https://izlik.org/JA95KY22GA