AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR

Number: 35 February 1, 2016
Hakan Özden
TR EN

AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR

Abstract

Bu çalışma, Amerikan dış politika karar verme sürecini ve altında yatan ilgili unsurları, bu süreçte Amerika’nın kimi zaman kenarda kalmayı, kimi zamansa harekete geçmeyi tercih ettiği kırılma noktaları oluşturan belirli olayları ele alarak aydınlatmaktadır. A.B.D, Amerikan dış politikasının, Amerika kıtası devletlerinin içişlerine Avrupa devletleri tarafından müdahalede bulunulmamasına ilişkin tutumuna atıfta bulunan Monroe Doktrini’nin oluşturulmasının ardından, daha temkinli bir politika izleme yoluna gitmiştir. Buna karşılık, Amerika da, Avrupa kıtasında yer alan her türlü olay karşısında tarafsız bir tutum sergileyeceğinin ve bölgede ortaya çıkan hiçbir karışıklık ya da savaşa müdahalede bulunmayacağının altını çizmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma Amerikan yalnızlık politikasının en temel adımı olarak Monroe Doktrini’ni esas almaktadır. Ardından, Birinci Dünya Savaşı ile başlayarak – ki burada Amerika sınırı geçip eylem içine girmişti – çeşitli olayları ele alıp Amerika’nın karar verme sürecinde ve politikalarında yaşanan değişimleri ve bunların altında yatan temel unsurları incelemektedir. İkinci bir hadise olarak, Japonya’nın yayılmacı tutumu ve Amerikan donanmasına saldırısının sonucunda yaşanan Pearl Harbor olayı ile A.B.D, dış politikasında tarafsız bir tutum sergilemeyi bırakmış ve İkinci Dünya Savaşı’na girmiştir. Diğer taraftan, Amerika ve Sovyetler Birliği arasında tırmanmakta olan ve neredeyse tarafları bir nükleer savaşın eşiğine getiren gerginliğin, Soğuk Savaş ile sonlanması fakat peşinden bir dizi krizi birlikte getirmesi belirtilmektedir. Bu krizlerden biri de, üçüncü bir olay olarak ele alınan, Amerika’nın temkinli tutumunu ve yalnızlık politikasını bir kenara bırakıp eylem içine girdiği Vietnam Savaşı’dır. Bununla beraber, ABD’nin belirli bir süre boyunca dışarıda yaşanmakta olan gelişmelere karşı daha uzak bir tutum sergilemesiyle son bulan Vietnam Savaşı’nın doğurduğu tüm olumsuz sonuçlara rağmen, Saddam Hüseyin döneminde baş gösteren Irak krizi, Amerika’nın bu tutumunu sona erdirmiş ve Irak’a karşı iki askeri müdahale düzenlenmiştir. Bu çalışma, ABD’nin, El-Kaide saldırılarına karşı askeri operasyon içine girdiği bir diğer problem olarak Afganistan sorununa da değinmektedir. Tüm bu tarihsel olaylar haricinde, Rusya ve Amerika arasındaki gerilimin artmasına neden olan Kırım konusu da, güncel bir olay olarak değerlendirilmektedir. Kırım sorunu, henüz Amerikan dış politika tutumunda bir değişiklik yaratıp eylem içine girmesine yol açmamış, daha ziyade ABD’nin Rusya’ya uygulamış olduğu ekonomik yaptırımlar ile sınırlı kalmıştır.

Keywords

Amerikan dış politikası,yalnızcılık,karar alma

References

  1. Anderson, C. A. & Bushman, B. J. (2002). Human Aggression. Annual Review of Psychology, Vol. 53, No. 1, 27-51.
  2. Boyle, P. G., (1972). The Roots of Isolationism: A Case Study. Journal of American Studies, Vol. 6, No. 1, 41 – 50.
  3. Christie, D. J., Wagner, R. V., & Winter, D. A. (Eds.). (2001). Peace, Conflict, and Violence: Peace Psychology for the 21st Century. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall.
  4. Fensterwald, B. (1958). The Anatomy of American “Isolationism” and Expansionism. The Journal of Conflict Resolution, Vol. 2, No. 2, 111 – 139.
  5. Fordham, B. O. (2008). Economic Interests and Public Support for American Global Activities. International Organization, Vol. 62, No. 1, 163 – 182.
  6. James, W. (1906). The Moral Equivalent of War. Retrieved from http://www.constitution.org/wj/meow.htm
  7. Johnson, D. P. & Tierney, D. (2011). The Rubicon Theory of War: How the Path to Conflict Reaches the Point of No Return. International Security, Vol. 36, No. 1, 7-40.
  8. Lavine, H. (2010). A Sketch of Political Psychology. In Howard Levine (ed.), Political Psychology, Volume I: Theoretical Approaches. Los Angeles, CA: Sage. Retrieved from http://www.sagepub.com/upm-data/33601_Lavine.pdf
  9. Levy, J. S. (2003). Political Psychology and Foreign Policy. In David O. Sears, Leonie Huddy, & Robert Jervis (Eds.), Oxford Handbook of Political Psychology (pp. 433–476). New York: Oxford University Press.
  10. Oliveira, A. (2007). Decision-Making Theories and Models: A Discussion of Rational and Psychological Decision-Making Theories and Models: The Search for a Cultural-Ethical Decision-Making Model. EJBO Electronic Journal of Business Ethics and Organization Studies, Vol. 12, No. 2, 12-17.
APA
Özden, H. (2016). AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 35, 219-224. https://izlik.org/JA65AU65DC
AMA
1.Özden H. AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR. SUSBED. 2016;(35):219-224. https://izlik.org/JA65AU65DC
Chicago
Özden, Hakan. 2016. “AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, nos. 35: 219-24. https://izlik.org/JA65AU65DC.
EndNote
Özden H (February 1, 2016) AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 35 219–224.
IEEE
[1]H. Özden, “AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR”, SUSBED, no. 35, pp. 219–224, Feb. 2016, [Online]. Available: https://izlik.org/JA65AU65DC
ISNAD
Özden, Hakan. “AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 35 (February 1, 2016): 219-224. https://izlik.org/JA65AU65DC.
JAMA
1.Özden H. AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR. SUSBED. 2016;:219–224.
MLA
Özden, Hakan. “AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, no. 35, Feb. 2016, pp. 219-24, https://izlik.org/JA65AU65DC.
Vancouver
1.Hakan Özden. AMERİKAN DIŞ POLİTİKA ÖNCELİKLERİ VE EYLEME ZORLAYAN KOŞULLAR. SUSBED [Internet]. 2016 Feb. 1;(35):219-24. Available from: https://izlik.org/JA65AU65DC