Hitit İnancında Farklı Kurban ve Sunu Türleri

Hitit toplumunda, inanç, hayatın her alanında etkili olup, ona yön vermekteydi. Hititler, var olan düzenin devam etmesi ya da kaotik bir ortamdan korunma yolunun, doğa üstü güçlerin/tanrıların koyduğu kurallara uyulması ile ilgili olduğunu düşünürlerdi. Bu sebepten dolayı, kutsal saydıkları varlıklarla daima iletişim halinde olmaları gerekirdi. Kutsal ile insan arasındaki ilişkide, insanın birinci görevi taptığı varlığa saygıda kusur etmemek ve iyi bir hizmetkâr olmaktı. Tanraı/ların görevi ise, insanların birtakım ihtiyaçlarını karşılamak ve onları korumaktı. İki taraf arasındaki bu bağlantıda, kurban ve sununun rolü büyüktü. Tanrılara takdim edilen kurban/sunular, sözü edilen ilişkide bir nevi tutkal görevi yapmaktaydı. Kurban, kanlı ve kansız olarak iki gruba ayrılırdı. Kanlı kurban kategorisinde, hayvanlar ve nadiren insan yer alırdı. Tahıl, bal, süt, şarap, bira ve ekmek gibi gıda maddelerinin yanında silah, heykel vb. objeler de, kansız kurban grubuna dahil olanlardı. Kurban sunumları farklı amaçlara yönelik gerçekleştirilirdi. Dinler tarihçileri ve antropologlar, kurban ritüelleri ile ilgili farklı teoriler üretmişler ve bunları: hediye kurbanı örneğin adak, şükür, ilk mahsul kurbanı , komünyon kutsal ziyafet ve günah çıkarma kefaret, arınma vs. olarak farklı kategorilere ayırmışlardır.Hitit arşivlerinden çıkan belgelerden, kurban ritüellerinin büyük bir ciddiyetle belli bir program çerçevesinde uygulandığı anlaşılmaktadır. Yine aynı şekilde kurbanın zamanı ve mekânı da rastgele belirlenemezdi. Sunumu yapılacak hayvan, madde ya da nesneler de amaca göre seçilirdi.Bu çalışmada, kurbanın, Hitit inancındaki fonksiyonu ve önemi anlatılmak istenmiştir. Ayrıca, farklı kurban ve sunu türlerinden örnekler vermek ve bunların hangi durumlarda uygulandıklarını görmek de, bu çalışmanın amaçları arasındadır. Çalışmada, Hitit filolojik belgelerden bazı örnekler sunulmuş ve yorumlanmaya çalışılmıştır.

In the Hittite society, belief influenced and dominated every aspect of daily life. Hittites believed that the means of maintaining the existing system or preventing a chaotic environment depended on complying with the rules imposed by their supernatural powers/gods. In view of this, it was necessary for them to be in constant communication with the existences they classified as sacred. In the relationship between the gods and humans, the main duty of the individual was showing great respect, and being a good servant to the existence he worshipped. On the other hand, in return the god/gods would meet certain needs of the people and protect them. Offerings played a major role in the relationship between both sides. The sacrifices/offerings presented to the gods acted as a kind of bond in this relationship. Sacrifices were divided into two groups, blood sacrifices and bloodless offerings. In the category of blood sacrifices there were animal and occasionally humans. In addition to food substances including grains, honey, wine, beer and bread vegetation and libations , objects such as weapons, statues etc. were also included in the bloodless group of sacrifices. The offering of sacrifices was carried out for different purposes. Historians of religions and anthropologists generated various theories regarding the offering rituals and divided these into different categories: Gift offerings for example votive, gratitude, firstfruit offerings , communion sacrifices/offerings sacred meal , and guilt offerings expiation, purification etc. It appears from documents obtained from Hittite archives that the sacrifice rituals were performed with great devotion and in the framework of a certain program. Similarly, the time or place of the sacrifice was not determined randomly. The animal, substance or object to be offered was selected in accordance with the purposes mentioned. In this study, the objective was to explain the function and importance of sacrifice in the Hittite belief. In addition, providing examples of the sacrifices and offerings, and understanding in which situations these were performed were among the aims of this study. In the study, certain examples were given from the Hittite written sources, and an attempt was made to interpret these documents