Türkiye Ekonomisinin Büyüme Performansı Üzerinde Finansal Krizlerin Etkisi: 2001, 2008 ve 2018 Krizlerinin Analizi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, 1995Q3-2025Q2 dönemi için gelişmekte olan ve kırılgan bir yapıya sahip Türkiye ekonomisinin büyüme performansına finansal krizlerin (2001, 2008 ve 2018) etkisini incelemek amacıyla Vektör Otoregresif (VAR) modelini kullanarak ampirik bir analiz gerçekleştirmektir. Çalışma, ekonomik büyüme ile Gayrisafi Sabit Sermaye Oluşumu arasındaki bağlantıyı, söz konusu kriz yıllarını temsil eden kukla değişkenler çerçevesinde değerlendirmektedir. Johansen eşbütünleşme testi, değişkenler arasında uzun dönemli bir denge ilişkisi olduğunu ortaya koyarak, ekonomik büyümenin içsel mekanizmalar çerçevesinde hareket ettiğini göstermektedir. Etki-tepki analizleri, krizlerin büyüme üzerindeki etkisinin kısa vadeli ve geçici olduğunu, yatırımların büyümeyi desteklediğini ancak bu etkinin kalıcı olmadığını ortaya koymuştur. Varyans ayrıştırma sonuçları, büyümedeki değişimlerin büyük kısmının kendi geçmiş değerlerinden kaynaklandığını ve dışsal krizlerin etkisinin sınırlı kaldığını göstermektedir. Granger nedensellik testleri de yalnızca 2001 krizinin büyüme üzerinde anlamlı bir nedensel etkisi olduğunu ortaya koyarken, 2008 ve 2018 krizlerinin doğrudan bir etkisi tespit edilememiştir. Genel olarak, bulgular Türkiye ekonomisinin büyüme performansının büyük ölçüde kendi içsel dinamikleri ve yatırımlar tarafından şekillendiğini, dışsal krizlerin etkisinin ise sınırlı ve geçici olduğunu göstermektedir. Bu durum, ekonomik istikrarı sağlamak için politika yapıcıların içsel büyüme mekanizmalarını ve yatırımları desteklemeye öncelik vermesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Keywords

• Finansal Krizler
• Ekonomik Büyüme
• 2001 Krizi
• 2008 Krizi
• 2018 Krizi
• VAR analizi

The Impact of Financial Crises on the Growth Performance of the Turkish Economy: An Analysis of the 2001, 2008, and 2018 Crises

Abstract

The aim of this study is to conduct an empirical analysis using the Vector Autoregressive (VAR) model to examine the impact of financial crises (2001, 2008, and 2018) on the growth performance of Türkiye, an emerging economy with a fragile structure, over the period 1995Q3–2025Q2. The study evaluates the relationship between economic growth and Gross Fixed Capital Formation within the framework of dummy variables representing the aforementioned crisis years. The Johansen cointegration test indicates the existence of a long-term equilibrium relationship among the variables, suggesting that economic growth is largely governed by internal mechanisms. Impulse-response analyses reveal that the effects of crises on growth are short-lived and temporary, while investments support growth, albeit with non-persistent effects. Variance decomposition results show that most of the variation in growth originates from its own past values, and the impact of external crises remains limited. Granger causality tests further indicate that only the 2001 crisis has a statistically significant causal effect on growth, whereas the 2008 and 2018 crises do not exhibit direct effects. Overall, the findings suggest that Türkiye’s growth performance is predominantly shaped by internal dynamics and investments, while the influence of external crises is limited and transitory. These results highlight the importance of prioritizing the reinforcement of internal growth mechanisms and investment support to maintain economic stability.

Keywords

• Financial Crises
• Economic Growth
• 2001 Crisis
• 2008 Crisis
• 2018 Crisis
• VAR Analysis.

References

1. Afşar, B., & Erkoç, Y. (2018). 2008 küresel krizinin Türkiye ekonomisine etkileri “Konya organize sanayi bölgesi örneği”. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 31–48.
2. Babych, Y. (2011). Financial crises and economic growth- A long run perspective (No. 003-11).
3. Barra, C., & Zotti, R. (2022). Financial stability and local economic development: The experience of Italian labour market areas. Empirical Economics, 62(4), 1951–1979.
4. Boyd, J. H., De Nicoló, G., & Smith, B. D. (2004). Crises in competitive versus monopolistic banking systems. Proceedings, Federal Reserve Bank of Cleveland, 487–509.
5. Cecchetti, S., Kholer, M., & Upper, C. (2009). Financial crises and economic activity (NBER Working Paper No. 15379). National Bureau for Economic Research.
6. Coombs, W. T. (2014). State of crisis communication: Evidence and the bleeding edge. Research Journal of the Institute for Public Relations, 1(1), 1-12.
7. Erkök, B., & Konak, A. (2024). Analysis of the effects of the economic crises and pandemic on foreign trade in 1994-2022 with RALS-LM structural break unit root test method: The case of Türkiye. Fiscaoeconomia, 8(1), 326-341. https://doi.org/10.25295/fsecon.1381933
8. Furceri, D., & Mourougane, A. (2009). The effect of financial crises on potential output: New empirical evidence from OECD countries. OECD Economic Department Working Papers, (699), 1.

9. Gupta, P., Mishra, D., & Sahay, R. (2007). Behavior of output during currency crises. Journal of International Economics, 72(2), 428-450.
10. Hamdaoui, M., Mtiraoui, A., Aroussi, Z., & Smida, M. (2025). Understanding the dynamics of financial and economic crises: A comprehensive analysis. Cogent Social Sciences, 11(1), 2454740.
11. Hutchison, M. (2001). A cure or worse than the disease? Currency crises and the output costs of IMF- supported stabilization programs (NBER Working Paper No. 8305).
12. Ito, H. (2004, Ağustos). Is financial openness a bad thing? An analysis on the correlation between financial liberalization and the output performance of crisis-hit economies (UC Santa Cruz International Economics Working Paper No. 04-23). Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=621801
13. Kapp, D., & Vega, M. (2014). Real output costs of financial crises: A loss distribution approach. Cuadernos de Economía, 37(103), 13-28. https://doi.org/10.1016/j.cesjef.2012.12.001
14. Kol, E. N., & Karaçor, Z. (2012). 2001 güçlü ekonomiye geçiş programı ve istihdam üzerine etkileri. Maliye Dergisi, (162), 379-395.
15. Kouki, M., Belhadj, R., & Chikhaoui, M. (2017). Impact of financial crisis on GDP growth: The case of developed and emerging countries. International Journal of Economics and Financial Issues, 7(6), 212-221.
16. Kroszner, R., Laeven, L., & Klingebiel, D. (2007). Banking crises, financial dependence, and growth. Journal of Financial Economics, 84(1), 187-228.
17. Kurtoğlu, B., & Durusu-Çiftçi, D. (2024). Identifying the nexus between financial stability and economic growth: The role of stability indicators. Journal of Financial Economic Policy, 16(2), 226–246.
18. Kuzu, M., & Kocaoğlu, F. (2023). Seçmen davranışlarına ekonomik ve finansal kriz kaynaklı enflasyonist şokların etkisinin ekonomik oylama teorisi çerçevesinde incelenmesi: 2018-2022 Türkiye örneği. Politik Ekonomik Kuram, 7(2), 252–295.
19. Madeira, C. (2024). The impact of financial crises on industrial growth: Lessons from the last 40 years. Available at SSRN 4941050.
20. Mishkin, F. S. (2015). The economics of money, banking, and financial markets (10th ed.). Pearson
21. Miynat, M., Kömürcüler, E., & Uğur, A. (2010). Bir küresel dışsal maliyet örneği olarak finansal istikrarsızlıklarla mücadele yöntemleri. Maliye Dergisi, 159, 119-136.
22. OECD. (2009). Economic outlook. OECD Publishing.
23. Ouerghi, F. (2013). Global financial crisis: Did exchange rate politics help emerging countries to be more resilient? International Journal of Economics and Financial Issues, 3(4), 949-963.
24. Öztürk, S. (2010). Küresel finansal kriz ve Türkiye ekonomisine etkileri. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 377–397.
25. Prabha, A. P. (2008). Output loss and recovery from banking and currency crises: Estimation issues. Available at SSRN 1320730.
26. Reinhart, C. M., & Rogoff, K. S. (2009). This time is different: Eight centuries of financial folly. Princeton University Press.
27. Sezal, L. (2020). 2018 Ağustos krizinin Türk bankacılık sektörüne etkisi. Journal of Economics and Research, 1(1), 17-32.
28. Sheida, T., & Taggert, J. B. (2015). Output recovery after currency crises. Comparative Economic Studies, 57(1), 75-102.
29. Stiglitz, J., Ocampo, J. A., Spiegel, S., Ffrench-Davis, R., & Nayyar, D. (2006). Stability with growth: Macroeconomics, liberalization and development. OUP Oxford.
30. Şen, A. F., & Taşdelen, H. (2019). Haberde söylem üretimi: 2018 döviz kuru krizinin haber medyasındaki yansımaları. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (31), 254-275.
31. Şimşek, H. A. (2008). Küreselleşme sürecinde finansal krizler ve maliye politikaları: Teorik bir değerlendirme. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 183-208.
32. TCMB (2019). Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Finansal istikrar raporu. Tekman, N. (2024). Finansal istikrarın ve ekonomik özgürlüklerin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: Yeni nicel modellerle gelişmekte olan ülkelerden elde edilen kanıtlar. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 21(4), 231-254.
33. Tong, H., & Wei, S. J. (2008). Real effects of the subprime mortgage crisis: Is it a demand or a finance shock? (No. w14205). National Bureau of Economic Research.
34. Türk Dil Kurumu. (2025). Türk Dil Kurumu sözlüğü. https://www.tdk.gov.tr
35. Ullah, S., Ullah, A., & Zaman, M. (2024). Nexus of governance, macroeconomic conditions, and financial stability of banks: A comparison of developed and emerging countries. Financial Innovation, 10(1), 30.
36. Uygur, E. (2001). Krizden krize Türkiye: 2000 kasım ve 2001 şubat krizleri (Discussion Paper No. 2001/1)
37. World Bank. (2022). World Development Report 2022. World Bank Publications.
38. Yulfajar, A., Noor, G. M., & Putranto, R. S. (2025). The impact of financial market instability on economic growth and long-term investment. Advances in Economics & Financial Studies, 3(1), 43–55.