Research Article

Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi ve Edim bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri ve Kültürel Anlam

Volume: 14 Number: 1 June 30, 2026
TR EN

Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi ve Edim bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri ve Kültürel Anlam

Abstract

Ölüm, güçlü duygular ve derin kültürel anlamlar barındıran evrensel bir olgudur. Türkiye’de bir bireyin vefatı saygıyla karşılanır ve bu saygının ifadesinde dil belirleyici bir rol oynar. Bu çalışma, iki büyük Türk gazetesinde yayımlanan 111 vefat ilanını tür çözümlemesi yöntemiyle inceleyerek bu metinlerin yapısal özelliklerini ve sosyokültürel işlevlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Analiz sonucunda, vefat ilanlarının yalnızca bir ölüm duyurusu olmadığı; dini inançlar, kültürel değerler ve toplumsal aidiyetlerin iç içe geçtiği çok katmanlı bir söylem yapısı sunduğu belirlenmiştir. Bu yapı, örtmeceler, merhuma doğrudan hitap eden ifadeler ve toplumsal kimliği vurgulayan unsurların yer aldığı 12 iletişimsel hamle aracılığıyla gerçekleşmektedir. Özellikle İslami değerlerin etkisiyle dolaylı anlatımın ve örtmecelerin yaygın olduğu görülmektedir. Bulgular, bu söylemin güçlü sosyo-dini normlara dayandığını göstermektedir. Çalışma ayrıca, taziye gibi söz eylemlerinin kültürlerarası farklılıklarını anlamanın, İngilizce dil öğretiminde öğrenenlerin pragmatik farkındalığını geliştirmede önemli katkılar sağlayabileceğini vurgulamaktadır. Edimbilimsel anlamın kültüre özgü türsel uzlaşımlar aracılığıyla nasıl kurulduğunu gösteren bu çalışma, ritüelleşmiş söylem araştırmalarına katkı sunarken, dil eğitiminde kültürel olarak biçimlenen edimbilimsel normlara yönelik farkındalığın önemine de dikkat çekmektedir.

Keywords

References

  1. Al-Ali, M. N. (2005). Communicating messages of solidarity, promotion and pride in death announcements genre in Jordanian newspapers. Discourse & Society, 16(1), 5–31. https://doi.org/10.1177/0957926505048228
  2. Al-Khatib, M. A., & Salem, Z. (2011). Obituary announcements in Jordanian and British newspapers: A cross-cultural overview. Acta Linguistica, 5, 80–96.
  3. Austin, J. L. (1962). How to do things with words. Clarendon Press.
  4. Bach, K., & Harnish, R. M. (1979). Communication and speech acts. Harvard University Press.
  5. Bhatia, V. K. (2014). Analysing genre: Language use in professional settings. Routledge.
  6. Creswell, J. W., & Plano Clark, V. L. (2018). Designing and conducting mixed methods research (3rd ed.). Sage.
  7. Ergin, M. (2010). Taking it to the grave: Gender, cultural capital, and ethnicity in Turkish death announcements. OMEGA—Journal of Death and Dying, 60(2), 175–197. https://doi.org/10.2190/OM.60.2.e
  8. Goffman, E. (1967). Interaction ritual: Essays on face-to-face behavior. Routledge.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

English As A Second Language, Language Studies (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

March 8, 2026

Acceptance Date

May 23, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 14 Number: 1

APA
Aksoyalp, Y., & Tıkız Ertürk, G. (2026). Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi ve Edim bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri ve Kültürel Anlam. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 398-413. https://doi.org/10.53586/susbid.1905320
AMA
1.Aksoyalp Y, Tıkız Ertürk G. Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi ve Edim bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri ve Kültürel Anlam. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;14(1):398-413. doi:10.53586/susbid.1905320
Chicago
Aksoyalp, Yasemin, and Gülşah Tıkız Ertürk. 2026. “Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi Ve Edim Bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri Ve Kültürel Anlam”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14 (1): 398-413. https://doi.org/10.53586/susbid.1905320.
EndNote
Aksoyalp Y, Tıkız Ertürk G (June 1, 2026) Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi ve Edim bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri ve Kültürel Anlam. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14 1 398–413.
IEEE
[1]Y. Aksoyalp and G. Tıkız Ertürk, “Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi ve Edim bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri ve Kültürel Anlam”, Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 14, no. 1, pp. 398–413, June 2026, doi: 10.53586/susbid.1905320.
ISNAD
Aksoyalp, Yasemin - Tıkız Ertürk, Gülşah. “Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi Ve Edim Bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri Ve Kültürel Anlam”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/1 (June 1, 2026): 398-413. https://doi.org/10.53586/susbid.1905320.
JAMA
1.Aksoyalp Y, Tıkız Ertürk G. Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi ve Edim bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri ve Kültürel Anlam. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;14:398–413.
MLA
Aksoyalp, Yasemin, and Gülşah Tıkız Ertürk. “Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi Ve Edim Bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri Ve Kültürel Anlam”. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, vol. 14, no. 1, June 2026, pp. 398-13, doi:10.53586/susbid.1905320.
Vancouver
1.Yasemin Aksoyalp, Gülşah Tıkız Ertürk. Türk Gazetelerinde Ölüm İlanı Söylemi ve Edim bilimsel Yeterlik: Tür, Söz Eylemleri ve Kültürel Anlam. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026 Jun. 1;14(1):398-413. doi:10.53586/susbid.1905320