Legislative Immunity and Judicial Activism

Öz

In this study, legislative immunity will be discussed in the context of judicial activism, and Article 14 of our Constitution, which is one of the exceptions to the legislative immunity mentioned in the 2nd paragraph of Article 83 of our Constitution, will be considered. An attempt will be made to reach a conclusion by focusing on the opinions/justifications of the Constitutional Court, the members who voted against it, the Chief Public Prosecutor’s Office of the Supreme Court of Appeals, the 3rd Criminal Chamber of the Supreme Court of Appeals and the Presidency of the Supreme Court of Appeals. Our study is limited to the issue of whether those convicted of crimes in Article 14 of the Constitution can benefit from legislative immunity, which is one of the two exceptions to legislative immunity, provided that the investigation has started before the election. First of all, court decisions regarding the subject will be emphasized, and then the controversial issues will be analyzed. The resolution of the different opinions between the Constitutional Court and the Supreme Court is primarily in their own hands and then at the discretion of the Parliament. If they cannot solve the problem themselves, the problem can be solved either with by a new constitution, or by constitutional amendment or partly by law. Otherwise, the rule of law, trust in the judiciary, the reliability of the high courts, and the negativities that ignoring will bring to the judiciary will weaken the system, our country will be damaged, and the judiciary will not gain anything from this. By strengthening the weak aspects of our judiciary, the judicial institution will be strengthened and problems will be solved more easily.

Anahtar Kelimeler

• Legislative immunity
• judicial activism
• terrorist crimes.

YASAMA DOKUNULMAZLIĞI VE YARGISAL AKTİVİZM

Öz

Bu çalışmada, yasama dokunulmazlığı, yargısal aktivizm bağlamında ele alınacak, Anayasamızın 83’üncü maddesinin 2’nci fıkrasında geçen yasama dokunulmazlığının istisnalarından biri olan Anayasamızın 14’üncü maddesi mütalaa edilecektir. Anayasa Mahkemesi, karşı oy yazan üyeleri, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Yargıtay 3. Ceza Dairesi ve Yargıtay Başkanlığı’nın görüşleri/gerekçeleri üzerinde durulacak bir sonuca ulaşılmaya çalışılacaktır. Çalışmamız, yasama dokunulmazlığının iki istisnasından biri olan, seçimden önce soruşturmasına başlanmış olması şartıyla Anayasa’nın 14’üncü maddesindeki suçlardan mahkûm olanların yasama dokunulmazlığından yararlanıp-yararlanamayacağı konusu ile sınırlıdır. Öncelikle konu ile ilgili olarak mahkeme kararları üzerinde durulacak, daha sonra tartışma konuları analiz edilecektir. Anayasa Mahkemesi ile Yargıtay arasındaki farklı görüşün çözümlemesi, öncelikle kendi ellerinde daha sonra Meclis’in takdirindedir. Kendileri çözemediği takdirde, ya yeni bir anayasa veya anayasa değişikliği veya kısmen kanunla sorun çözülebilir. Aksi halde hukuk devleti, yargıya güven, yüksek mahkemelerin güvenirliliği, yok saymanın yargıya getireceği olumsuzluklar sistemi zaafa uğratacak, ülkemiz zarar görecek ve bundan yargının da kazancı olmayacaktır. Yargımızın zayıf taraflarının tahkim edilmesi ile yargı kurumu güçlenecek, sorunlar daha rahat çözülebilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Yasama dokunulmazlığı
• yargısal aktivizm
• terör suçları.

Kaynakça

1. Atay EE, İdare Hukuku, Seçkin, Ankara 2018.
2. Anayasa Mahkemesi: Bireysel Başvuru Seçme Kararlar, 2012-2013, Ankara 2015, AYM Yayınları.
3. Anayasa Mahkemesi: Bireysel Başvuru Seçme Kararlar, 2014, Ankara 2015, AYM Yayınları.
4. Anayasa Mahkemesi: Bireysel Başvuru Seçme Kararlar, 2015, Ankara 2016, AYM Yayınları.
5. Anayasa Mahkemesi: Bireysel Başvuru Seçme Kararlar, 2016/1, Ankara 2017, AYM Yayınları.
6. Anayasa Mahkemesi: Bireysel Başvuru Seçme Kararlar, 2018/1, Ankara 2019, AYM Yayınları.
7. Anayasa Mahkemesi: Yıllık Rapor 2017, AYM Yayınları, Ankara, 2018.
8. Anayasa Mahkemesi: Yıllık Rapor 2018, AYM Yayınları, Ankara, 2019.

9. Doehring K, Genel Devlet Kuramı, Çeviren Ahmet Mumcu, İkinci Baskı, İnkılap Yayınevi, İstanbul 2002.
10. Fendoğlu HT, Anayasa Hukuku, 11. B., Yetkin, Ankara, Ekim-2023.
11. Feyzioğlu T, Kanunların Anayasaya Uygunluğunun Kazai Murakabesi, Yabancı Memleketlerde-Türkiye’de, Ankara 1951, AÜSBFY, ss.1+384.
12. Günday M, İdare Hukuku Dersleri, 6. Baskı, İmaj Yayınevi, Ankara, 2002.
13. Gökcan HT, “Bireysel Başvuruda İkincillik İlkesi ve Denetim Yetkisinin Sınırları Sorunu”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Mart-Nisan 2018, Yıl 30, Sy. 135, s. 9-76.
14. Hirschl R, Towards Juristocracy, The Origins and Consequences of the New Constitutionalism, Harvard University Press, Printed in U.S, 2004, ss. 1+286.
15. Kaboğlu İÖ, Anayasa Yargısı, Demokrasi Kavramının Dönüşümü Üzerine, İmge Kitabevi, İstanbul, 1994.
16. Keser H, “Başkanlık Sistemi”, Yeni Türkiye, Mart-Nisan 2013, Yıl 9, Sayı 51.
17. Kelsen H, General Theory of Law and State, Translated By Anders Wedberg, Cambridge, Massachusetts, USA, Third Printing, The 20th Century Legal Philosophy Series, Harvard Universty Press, 1949, ss. xxxiii+516.
18. Köker L, “Seçim Sistemleri ve Siyasi Çoğulculuk: Demokratik Meşruluk Açısından Bir Değerlendire”, 55 Makale, s. 1071 vd.
19. Onar E, ”Türkiye’de Kanunların Anayasaya Uygunluğunun Yargısal Denetimi Alanında Öncüler”, Anayasa Hukuku İncelemeleri-1, AYM Yayını, Ankara 2006, s. 1-40.
20. Özbudun E, ”Yasama Sorumsuzluğu ve Yasama Dokunulmazlığı: Hukuki Mahiyetleri ve Farkları”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı 59, 2005, ss. 109-115.
21. Türkiye Büyük Millet Meclisi: ABD Kongresinde Yasama, Denetim ve Bütçe Süreçleri, Ankara, 2019, ss. XVII-318.
22. Turhan M, ”Anayasa Yargısının Demokratik Hukuk Devletindeki İşlevi ve Meşruluğu”, Anayasa Hukuku İncelemeleri-1, AYM Yayını, Ankara 2006, s. 41-70.
23. Turhan M, “Anayasanın Hak Temelli Yorumu ve Anayasa Yargısı”, AÜSBFD, C. 62, Sy 3, Prof. Dr. Yavuz Sabuncuya Armağan, Temmuz-Eylül 2007.
24. Venice Commission, “Report on the Scope and Lifting of Pariamentary Immunities”, Adopted by the Venice Commission at its 98th plenary session (Venice, 21-22 March 2014),
25. Yüksel S, “Avrupa Konseyi Sistemi İçinde Bireysel Başvuru Yolu”, Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Armağanlar Dizisi, (Prof. Dr. Hasan Tahsin Fendoğlu Armağanı, Karasu-Güller vs eds), Yetkin Yayınları, Ankara, 2023, ss. 77-87.
26. Zengin MA, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Ekseninde Yargısal Aktivizm Doktrini, Adalet Yayınevi, 2014, s. XIV-264.
27. Anayasa Mahkemesi E 2021/33, K 2021/23, 31.03.2021.
28. Anayasa Mahkemesi E 1963/16, K1963/83, 8.4.1963.
29. C.K. (GK), B. No. 2014/19685, 15.3.2018.
30. Ayhan Bilgen (GK), B. No. 2017/5974, 21.12.2017.
31. Erdem Gül ve Can Dündar (GK), B. No. 2015/18567, KT: 25.2.2016; RG. 10.03.2016/29649; Bireysel Başvuru, 2016, s. 785 vd.;
32. Ersin Basın ve Yayıncılık San. ve Tic. Ltd. Şti. ve diğerleri başvurusu (Özgür Gündem Gazetesi), BV Tarihi. Başvuru 26/9/2016, Başvuru Numarası: 2016/54096, Karar Tarihi: 30/6/2021.
33. Gülser Yıldırım (2) [GK], B. No: 2016/40170, 16/11/2017, R.G. Tarih ve Sayı: 5/10/2022 – 31974,
34. Kadri Enis Berberoğlu, B. No. 2017/27793, 18.7.2018.
35. Kadri Enis Berberoğlu (3),
36. Leyla Güven Başvurusu, No. 2018/26689, Karar Tarihi: 7/4/2022, R.G. Tarih ve Sayı: 5/10/2022 – 31974.
37. Mustafa Ali Balbay, 2012/1272, 4.12.2013 (Bireysel Başvuru, 2012-2013, s. 253 vd). (Resmi Gazete, 13 Aralık 2013/28850).
38. Metin Bayyar ve Halkın Kurtuluş Partisi (GK), 2014/15220, 4.6.2015.
39. Mehmet Mercan, 2013/2001, 16.5.2013.
40. Murat Hikmet Çakmakçı, B. No. 2016/35094, 15.2.2017.
41. Mustafa Hamarat [GK], B. No: 2015/19496, 17/1/2019,
42. Nurullah Efe ve Halkın Kurtuluşu Partisi, B. No. 2017/20127, 7. 6. 2017.
43. Ömer Faruk Gergerlioğlu [GK], B. No: 2019/10634, 1/7/2021,
44. Sebahat Tuncel, 2012/1051, 20.2.2014.
45. Selahattin Demirtaş (GK), B. No. 2016/25189, 21.12.2017.
46. Sencer Başat ve diğerleri [GK], B. No: 2013/7800, 18.06.2014.
47. Abd Federal Yüksek Mahkeme Kararları
48. Coleman v. Miller, 307 U.S. 433 (1939).
49. Colegrove v. Green, 328 U.S. 549 (1946).
50. Goldwater v. Carter, 444 U.S. 996 (1979).
51. INS v. Chadha, 462 U.S. 919 (1983).
52. Overruled by Baker v. Carr]. Baker v. Carr, 369 U.S. 186 (1962).
53. Powell v. McCormack, 395 U.S. 486 (1969).
54. Luther v. Borden, 48 U.S. 1 (1849).
55. Marbury v. Madison, 5 U.S. (1 Cranch) 137 (1803).
56. Nixon v. United States, 506 U.S. 224 (1993).
57. (ET: 20.12.2023.
58. (ET: 20.12.2023).
59. (ET:1.11.2014).
61. (ET: 1.11. 2014).
62. (ET: 1.11.2014).
63. (ET: 1.12.2014).
64. (ET: 10.12.2023).
65. (1.12.2014).
66. (ET:1.12.2014).
67. (ET: 27.11.2023).
68. (ET:1.12.2014).
69. (ET: 10.11.2023).
70. Michael ET, Judicial Power, the “Political Question Doctrine,” and Foreign Relations, 17 UCLA Law Review 1135-1179, (1970), (ET: 01.12.2023).
71. Göksu, Hasan Tuna, Ronald Dworkin’in Adalet Kuramında Temel Kavramlar: Haklar, İlkeler ve İdeal Yargıç Herkül, (ET: 20.12.2023(.
72. Metin, Sevtap, Ronald Dworkin’in Hukuk Teorisinde Yorum Yaklaşımı, (ET: 20.12.2023).
73. Dworkin, “Siyasal Anayasanın Ahlaki Temelleri”, Anayasa Yargısı, C. 28, (2011). www.anayasa.gov.tr (ET: 10.12.2023).
74. Ran Hirschl, Towards Juristocracy, The Origins and Consequences of the New Constitutionalism, (Harvard University Press, Printed in U.S.A, 2004) ss. 1+286; Bursalı, Osman Safa, “Ran Hirschl Towards Juristocracy: The Origins and Consequences of the New Constitutionalism, Kitap Değerlendirmesi”, ET 26.12.2023.
75. Venice Commission, “Report on the Scope and Lifting of Pariamentary Immunities”, Adopted by the Venice Commission at its 98th plenary session (Venice, 21-22 March 2014), ET 20.10.2014.
76. Kafkaris v. Cyprus, Application no. 21906/04, 12 February 2008, § 141, ET 15.12.2023.
77. Case Of Lindon, Otchakovsky-Laurens And July V. France, Applications nos. 21279/02 and 36448/02 and, 22 October 2007.
78. The Sunday Times v. The United Kingdom, 26 April 1979, Application No. 6538/74; Case of Groppera Radio AG and others v Switzerland, 28 March 1990.