The Constitutional Court's Decision to Annul Article 187 of the TCC the Developments Following This Decision, and the Evaluation of the Provision that the Registry of a Woman Married Following This Decision be Transferred to Her Husband's Registry

Öz

The second paragraph of Article 10 of the Constitutional, titled "Equality Before the Law," states, "Women and men have equal rights. The State is obligated to ensure that this equality is implemented in practice." This provision not only regulates equality between women and men; it also imposes obligations on the State to ensure this equality in social, cultural, and political spheres. While this provision is present, other legal sources also contain provisions contrary to the principle of equality. Chief among these was Article 187 of the Turkish Civil Code, titled "Woman's Surname." While the husband and wife enter into the marriage union with their own first and last names, this provision, which obligates the wife to abandon her previous surname and use her husband's surname upon the marriage contract, violated Article 10 of the Constitution. The Constitutional Court's annulment decision repealed the relevant provision, but the legislature failed to enact a new legal regulation on this matter, creating legal gap. Following this development, an application was made to annul the regulation regarding the transfer of a married woman's registry record to her husband's household.

Anahtar Kelimeler

• Woman's Surname
• Equality
• Turkish Civil Code of Article 187
• Legal gap
• Marriage Register.

Anayasa Mahkemesi’nin TMK. m. 187’yi İptal Kararı Sonrasındaki Gelişmeler ile Bu Kararın Ardından Evlenen Kadının Kütüğünün Eşinin Kütüğüne Taşınması Hükümlerinin Değerlendirilmesi

Öz

Anayasa’nın “Kanun Önünde Eşitlik” kenar başlıklı 10. maddesinin 2. fıkrasında “Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.” şeklinde düzenleme yer almaktadır. İlgili hüküm sadece kadın erkek arasındaki eşitliği düzenlememekte; bu eşitliğin sosyal, kültürel ve siyasal alanda sağlanması için Devlete de yükümlülük getirmektedir. Düzenleme bu şekilde olmakla birlikte diğer yasal kaynaklarda eşitlik ilkesine aykırı düzenlemeler de yer almaktadır. Bunların en başında da “Kadının Soyadı” kenar başlıklı TMK. m. 187 gelmekteydi. Zira evlilik birliği kurulurken kadın ve erkek eş kendi ad ve soyadları ile bu akde katılırlarken; evlilik akdi gerçekleştiğinde kadın eşin o zamana kadar kullandığı soyadından vazgeçerek eşinin soyadını kullanması zorunluluğunu getiren bu hüküm AY. m. 10’a aykırıydı. Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı ile, ilgili hüküm mülga olmuştur ancak Kanun koyucu bu konuda yeni bir yasal düzenleme yapmadığı için kanun boşluğu ortaya çıkmıştır. Bu gelişmeden sonra evlenen kadının kütük kaydının kocasının hanesine taşınmasına ilişkin düzenlemenin de iptali için başvurulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kadının Soyadı
• Eşitlik
• TMK. m. 187
• kanun boşluğu
• Evlenme Kütüğü
• Aile Kütüğü

Kaynakça

1. Abik Y, Kadının Soyadı ve Buna Bağlı Olarak Çocuğun Soyadı, (Seçkin 2009)
2. Acabey B, ‘Türk Hukukunda Aile Adı (Eşlerin ve Çocukların Soyadı)’ (2017) 19/Özel Sayı, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Prof. Dr. Şeref Ertaş’a Armağan 493-512
3. Aebi-Müller R E, ‘Das neue Familiennamensrecht - eine erste Übersicht’ (2012) 108 Schweizerische Juristen-Zeitung 449-457
4. Akipek Öcal Ş, ‘Kişisel Durum Sicillerinde Kadının Evlenme ve Boşanma Hallerinde Durumu’ Süheyla Suzan Gökalp Alıca ve Necdet Basa (Eds), II. Uluslararası Kadın ve Hukuk Sempozyumu Cilt-1 (Türkiye Barolar Birliği Yayınları 2019)
5. Akkayan Yıldırım A, Evlilik Dışı Çocuğun Soyadı ve 02.07.2009 Tarih 2005/114 E. 2009/105 K. Sayılı Anayasa Mahkemesi Kararının Bu Bağlamda Değerlendirilmesi, (2010) Prof. Dr. Rona SEROZAN’a Armağan C. I (XII Levha Yayıncılık 2010).
6. Akipek J.ve Akıntürk T. ve Ateş D, Kişiler Hukuku (Beta 2024)
7. Aktaş Avcı P, Kişisel Durum Sicilleri, Özlem Tüzüner ve Metin İkizler (Eds) Medeni Hukuk – I (Başlangıç Hükümleri Kişiler Hukuku) (Adalet 2024)
8. Arpacı A, Kişiler Hukuku (Gerçek Kişiler) (Beta 2000)

9. Atasoy H, ‘Evli Kadının Soyadı Sorunu “Anayasal” Mı? “Bireysel” Mi?’ (2015) 5 Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi 131-170
10. Ateş Z G, ‘2023’den Günümüze Anayasa Mahkemesinin Türk Medeni Kanunu’nda İptal Ettiği Hükümlerin Değerlendirilmesi’ Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (2024) 19 (2) 675- 724
11. Ayan S, ‘Anayasa Mahkemesi Kararları ve Çocuklar İle Kadının Soyadına İlişkin Değişiklik Tasarısı Taslağı Işığında Soyadının İlk Kez Edinilmesi, Kendiliğinden Değişmesi ve Değiştirilmesi’ (2012) 16 (4) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 19-90
12. Baş S ve Baş S, ‘Anayasa Mahkemesinin TMK m. 187 Hükmüne İlişkin İptal Kararından Sonra Evlenen Kadının Soyadı’ (2024) 4 (2) Kırıkkale Hukuk Mecmuası 493-526
13. Baş S ve Baş S, Evlenme ve Boşanmanın Kadının Kişisel Durum Sicillerine Etkisi: Medeni Hukuk ve Anayasal Bakış Açısıyla Bir İnceleme, Hasan Tahsin Keçeligil ve Atilla Kasap (Eds), Aile, Kadın ve Çocuk Hukuku: Aile Yılı Perspektifinden Bir Değerlendirme (Yetkin 2025)
14. Başoğlu B, ‘Soybağının Çocuğun Soyadına Etkisi’ (2017) 8 (1) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 351-378
15. Baygın C, Soybağı Hukuku (XII Levha 2010)
16. Baygın C, ‘Kan Bağına Dayanan Soybağı’ (2002) 6 (1-4) Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, 255-284
17. Baygın C ve Nar A, Medeni Hukuk Dersleri-I Başlangıç Hükümleri ve Gerçek Kişiler Hukuku (Yetkin 2025)
18. Breitschmid P ve Rumo-Jungo A, Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Bd. 3, Personen und Familienrecht inkl. Kindes- und Erwachsenenschutz (Art. 1-456 ZGB) (Schulthess Verlag 2012) 449-457.
19. Birinci-Uzun T, ‘Aile Soyadı Çıkmazı’ (2016) 4 Ankara Barosu Dergisi 97-137
20. Ceylan E, ‘Yeni Türk Medeni Kanunu’na Göre Kadının Hukuki Durumu’ (2016) 2 (1) İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 75-125
21. Çakırca S İ, ‘Evli Kadının Soyadına İlişkin Güncel Gelişmelerin Değerlendirilmesi’ (2012) LXX/2 İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 145-164
22. Çelt D Ö, ‘TMK m. 187’nin İptali Kararının Çocuğun Soyadına Olası Etkileri ve Olması Gereken Hukuk Bağlamında Bir Öneri’ (2023) 13 (2) Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1065-1095
23. Durak Y ve Ayan N ‘Anayasa Mahkemesinin Türk Medeni Kanunu’nun 187. Maddesini İptal Etmesi Çerçevesinde Kadın ve Çocuğun Soyadının Değerlendirilmesi’ Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (2023) 8 (2) 359- 388
24. Dural M ve Öğüz T, Türk Özel Hukuku Cilt II Kişiler Hukuku (Filiz 2024)
25. Duran G, ‘Anayasa Mahkemesinin TMK md. 187 Hükmünü İptali ve Sonrası’ (2025) 2 (2) Medeni Hukuk Dergisi 226-253
26. Dursun E, Türk Medeni Hukukunda Kadın ve Çocuğun Soyadı (On iki Levha 2018)
27. Efedayıoğlu, K K, ‘Evli Kadının Soyadı Problemi’ (2019) 4 Ankara Barosu Dergisi 1-36
28. Erbek Odabaşı, Ö, ‘Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay Kararları Çerçevesinde Evli Kadının Soyadı’(2017) 19 (1) Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 43-109
29. Erdoğan İ, “Şahsiyeti İncitici Soyadı Meselesi” Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (1998) 6 (1-2) 705-712
30. Erdoğan İ ve Keskin D, Medeni Hukuk, Başlangıç Hükümleri Kişiler Hukuku (Adalet 2025)
31. Erdoğan K, ‘Türk, İsviçre ve Alman Hukukunda Çocuğun Soyadı’ (2024) 6 (2) Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3 – 95
32. Erol C, Medeni Kanunda Kadın Erkek Eşitliği İlkesinin Değerlendirilmesi, Medeni Kanun’un 40. Yılı (AÜHFY, No 408 1977)
33. Geiser T, Das neue Namensrecht. (Universität St. Gallen 2012)
34. Gernhuber J ve Coester-Waltjen D, Familienrecht (C.H.Beck 2019)
35. Gezder Ü ve Holmlund M. ‘Evlenen ve Boşanan Kadının Soyadı Meselesi’ (2021) VI (10) İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 233-247
36. Gören Z, Türk-Alman-İsviçre Hukukuna Göre Farklı Cinslerin Eşit Haklara Sahip Olması, (Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Döner Sermaye İşletmesi Yayınları 1998)
37. Göztepe, E, Anayasa Mahkemesi Kararlarının İç Uyumu ve Aile Hukukuna Etkisi Sorunu: Soyadı ve Aile Konutuna İlişkin Anayasa Mahkemesi Kararlarının Analizi, Hanife Doğrusöz Koşut, Hatice Selin Pürselim, Özlem Karaman Coşgun, Sibel Özel (Edt) Özel Hukukun Güncel Sorunları ve Anayasa’nın Özel Hukuka Etkileri C.1 (On İki Levha 2024)
38. Güler Z, Türk Hukuku’nda Kadının Soyadına İlişkin Gelişmeler Çerçevesinde Çocuğun Soyadı (On iki Levha Yayınları 2019)
39. Güler Özer Z, ‘Anayasa Mahkemesinin TMK m. 187’nin İptaline İlişkin Kararının Analizi ve Düzenleme Önerisi’ (2023) 14(55) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 523-556
40. Güven K, İsviçre Medeni Kanunu’ndaki Son Gelişmeler (Savaş 2023)
41. Hausheer H, Reusser R ve Geiser T, Berner Kommentar Band II: Das Familienrecht. 1. Abteilung: Das Eherecht. 2. Teilband: Die Wirkung der Ehe im allgemeinen. Art. 159-180 ZGB (Stämpfli 1999)
42. Hatemi H, Kişiler Hukuku (On iki Levha 2021)
43. Hatemi H, Aile Hukuku (On iki Levha 2023)
44. Havutçu A ve Kalkancı Y, ‘Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Kararları Işığında Kadının Soyadı’ (2020) 2 İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 135-180
45. Helvacı S, Gerçek Kişiler ( Legal 2023)
46. Helvacı S, ‘Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ve Anayasa Mahkemesinin Kararları Işığında Evli Kadının Soyadı’ (2015) 35 (1) Public and Private International Law Bulletin 157-169
47. Helvacı S, Türk ve İsviçre Hukuklarında Kişilik Hakkını Koruyucu Davalar (Beta 2001)
48. Helvacı S. ve Kocabaş G. ‘Fransız, Alman, İsviçre ve Türk Hukuklarında Kadının Soyadı’ (2015) 21(2) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi Prof. Dr. Mehmet Âkif Aydın’a Armağan 615-644
49. Işıntan P, ‘Anayasa Mahkemesinin 8.12.2011 Tarihli Kararı Işığında Türk Hukukunda Velayet Hakkı Kendisine Verilmiş Kadının Çocuğun Soyadını Seçme Hakkı Mevcut Mudur?’ (2012) 11 (1) Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 265-279
50. İnce N, ‘Son Yargı Kararları Işığında Kadının Soyadı’ (2017) 3 (2) International Journal of Political Studies 37-58
51. Karakaş F T, Kişiye Sıkı Sıkıya Bağlı Haklar (Turhan 2015).
52. Karaman E, ‘Türk Hukukunda Evli Kadının Soyadı’ Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (2017) 5 (49) 42- 66
53. Kılıçoğlu Yılmaz K, ‘Kadının Bitmeyen Soyadı Sorunu’ (2014) 4 Ankara Barosu Dergisi 579-592
54. Kırkbeşoğlu N, Soybağı Alanında Biyoetik ve Hukuk Sorunları (Vedat 2006)
55. Moroğlu N, Kadının Soyadı (Beta Yayınları 1999)
56. Moroğlu N, ‘Kadına Yönelik Şiddetin Önlenmesi 6284 Sayılı Yasa ve İstanbul Sözleşmesi’ (2012) 99 Türkiye Barolar Birliği Dergisi 357-380.
57. Mortaş S, ‘Evlenen Kadın ile Velayeti Kadına Bırakılan Çocuğun Soyadının Belirlenmesinde “Kocanın Soyadı’ Parametresi’ (2016) 20 (2) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 311-369
58. Oğuzman K ve Seliçi Ö ve Oktay Özdemir S, Kişiler Hukuku (Gerçek ve Tüzel Kişiler) (Filiz 2024).
59. Oktay-Özdemir S, ‘Soyadı ile İlgili İsviçre Medeni Kanunu’nda 2013 Yılında Yürürlüğe Giren Değişiklikler ile Türk Hukukundaki Durumun Karşılaştırılması’ (2016) 22 (3) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Cevdet Yavuz’a Armağan 2017-2032
60. Öcal Apaydın B, ‘Son Yargı Kararları Işığında Kadının Soyadı Meselesi Çözüme Kavuşturulmuş Mudur?’ (2015) 6 (2) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 425-458
61. Öktem Çevik S, ‘Çocuğun Anne ve/veya Babası Haricindeki Kişilerin Nüfus Siciline Kaydedilmesinden Doğan Sorunların Değerlendirilmesi’ (2016) 22 (3) Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi – Özel Sayı: Prof. Dr. Cevdet Yavuz’a Armağan 2105-2130
62. Özcan Z, ‘İstanbul Sözleşmesinin Feshedilmesinin Hukuki Boyutu’ (2022) 1(1) Uluslararası Hukuk ve Diplomasi Topluluğu Dergisi 14-26
63. Özcan Z, § 9. Soybağının Kurulması: Genel Hükümler ve Tanıma, Özlem Tüzüner ve Metin İkizler (Eds) Medeni Hukuk – I (Başlangıç Hükümleri Kişiler Hukuku) (Adalet 2024)
64. Özdamar D, ‘5490 Sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun Türk Medeni Kanunu’ndaki İlkeler Işığında Değerlendirilmesi’ Prof. Dr. Fırat Öztan’a Armağan, C. II (Turhan 2010)
65. Özen B, ‘Soyadının Soybağı Yoluyla Kazanılması ve Bu Yolla Kazanılan Soyadında Değişiklik Yapılması’ (2010) 16 (3-4) Marmara Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi 171-194
66. Öztan B, ‘Evlilik Birliğinin Sona Ermesi Halinde Kadının Soyadı Sorunu’ Prof. Dr. Hüseyin Cahit Oğuzoğlu’na Armağan (1972) 421-439
67. Reyhani Yüksel S, ‘Türk Medeni Kanunu Bakımından Kadın-Erkek Eşitliği’ (2014) XVIII (2) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 175-200
68. Rumo-Jungo A, ‘Das neue Namensrecht – ein Diskussionsbeitrag’ (2001) Zeitschrift für Vormund schaftswesen 167-178
69. Schlumpf M. ve Christian Fraefel C, Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Personen und Familienrecht, Art. 1-456 ZGB (Schulthess Juristische Medien AG 2023)
70. Şahin M, ‘Anayasa Mahkemesinin İptal Kararı Ardından Türk Hukukunda Evli Kadının ve Çocuğun Soyadı’ (2024) 170 Türkiye Barolar Birliği Dergisi 1-38
71. Şimşek M, ‘Aile Birliğinin ve Kişilik Hakkının Korunması Bağlamında Evlenen Kadının Soyadı’ Yasama Dergisi (2023) 9- 116
72. Tacir H, ‘Evli Kadının Kendi Soyadını Kullanması Konusunda Anayasa Mahkemesinin Yaklaşımının Temel Hak ve Özgürlükler Bakımından Değerlendirilmesi’ (2017) 5 (1) Kadir Has Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. Prof. Dr. Mustafa Dural Anısına Özel Sayı-I 49-70
73. Uluğ Ö M, ‘Soyadım Kimliğimdir, Evlenince Kaybolmamalıdır: Hegemonik Erkeklik ile Medeni Kanun’un 187. Maddesi Arasındaki İlişkiye Eleştirel Bir Bakış’ (2015) 7 (2) Fe Dergisi 48-58
74. Ünal Özkorkut N, ‘Kadının Vazgeçilebilir Kişilik Hakkı: Soyadı Kadının Soyadı Üzerindeki Hakkının Türkiye’deki Tarihsel Gelişimi’ I. Türk Hukuk Tarihi Kongresi Bildirileri (On İki Levha 2014) 21-30
75. Yılmaz M, ‘Evli Kadının Soyadı’ (2012) 3 (10) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 129-151
76. Yılmaz S ve Çavuşoğlu G F, “Soyadı Üzerine Güncel Hukuki Sorunlar” (2020) XXIV (1) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3-30
77. Yünlü S, Soybağının Hükümleri, Genel Hükümler ve Velayet, Özlem Tüzüner ve Metin İkizler (Eds), Medeni Hukuk – II (Aile Hukuku) (Adalet 2024)
78. İnternet Kaynakları
79. e.t.: 10.09.2025
80. e.t.: 11.09.2025
81. https://www.ihd.org.tr/kadinlara-kar-her-tlayrimcilin-lenmesuluslararasi-slees/> e.t.: 16.09.2025
82. e.t.:24.10.2025
83. e.t.: 25.10.2025
84. e.t.: 16.09.2025
86. AYM. T. 2.7.2009, E. 2005/114, K. 2009/105 e.t.: 25.10.2025
87. AYM. T. 29.09.1998 E. 1997/61 K. 1998/59 e.t.: 24.10.2025
88. AYM. 10.03.2011 E.2009/85, K.2011/49 (RG 21.10.2011, S. 28091) e.t.: 24.10.2025
89. AYM. T. 22/02/2023 E.2022/155 K. 2023/38 e.t.: 24.10.2025
90. RG 22.05.1997; S 22996
91. RG. 02.07.1934, S 2741; Kabul T 01.06.1924
92. RG. S. 28091 T.21.10.2011 e.t.: 25.10. 2025
93. RG. S. 24937 T.15.11.2002 e.t.: 25.10. 2025
94. RG 07.11.1985 S.18921
95. RG. 09.05.2020 S. 31122 e.t.: 25.10.2025
96. YHGK T.2014/2-889 E.2015/2011 K.30.09.2015 e.t.: 24.10.2025
97. (e.t.: 24.10.2025)
98. YHGK, T. 30.09.2015, E. 2014/2-889, K. 2015/2011 e.t.: 21.10.2025
99. e.t.: 25.10.2025
100. e.t.: 25.10.2025
101. e.t.: 25.10.2025