Türk Hukuk Eğitiminin Yapay Zekâ Çağının Gereklerine Uygun Olarak Reformu

Öz

Yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı gelişim, hukuk mesleklerini ve hukuk eğitimini derinden etkilemektedir. Dijitalleşmeyle birlikte uyuşmazlıkların niteliği ve çözüm yöntemleri değişirken, hukukçulardan beklenen bilgi ve beceriler de yeniden şekillenmektedir. Bu dönüşüm, hukuk eğitiminde yalnızca yeni derslerin eklenmesini değil, müfredatın ve öğretim yöntemlerinin bütüncül biçimde yeniden ele alınmasını gerekli kılmaktadır. Bununla birlikte, hukukçu nosyonunun temelini oluşturan hukukun genel ilkeleri ve yorum yöntemleri, dijital çağda da vazgeçilmezliğini korumaktadır. Yapay zekâ destekli sistemlerin yaygınlaşması, kuralları uygulamakla sınırlı bir muhakeme anlayışının ötesine geçilmesini; yapay zekâ çıktılarının doğruluğunu denetleyebilen ve sorumlu kullanımını sağlayabilen daha kapsamlı bir muhakeme yeteneğini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, hukuk eğitiminin, temel hukuk ilkelerini merkeze alarak dijitalleşme ve yapay zekâya ilişkin bilgileri müfredata bütüncül biçimde entegre etmesi ve uygulamaya dayalı, öğrenci merkezli, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerini güçlendiren bir yapıda yeniden kurgulanması gereği incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Hukuk Eğitimi
• Hukuk Meslekleri
• Dijitalleşme
• Yapay Zeka
• Hukukun Temel İlkeleri

Reforming Turkish Legal Education in the Age of Artificial Intelligence

Öz

The rapid development of artificial intelligence technologies is profoundly affecting legal professions and legal education. As digitalisation transforms the nature of disputes as well as methods of dispute resolution, the knowledge and skills expected from lawyers are also being reshaped. This transformation requires not merely the addition of new courses, but a comprehensive reconsideration of both the content and methods of legal education. Nevertheless, the general principles of law and methods of legal interpretation, which constitute the core of legal reasoning, remain indispensable in the digital age. The increasing use of AI-supported systems necessitates a form of legal reasoning that goes beyond the mechanical application of rules and enables lawyers to critically assess AI outputs and ensure their responsible use. In this context, the article examines the need to redesign legal education by integrating digitalisation and artificial intelligence into the curriculum in a holistic manner, while keeping fundamental legal principles at its centre and strengthening practice-oriented, student-centred approaches as well as alternative dispute resolution methods.

Anahtar Kelimeler

• Legal Education
• Legal Professions
• Digitization
• Artificial Intelligence
• Fundamental Principles of Law

Kaynakça

1. Akıl A, ‘Hukukun Genel İlkeleri ve Hukukun Gelişimine Etkisi’ (2003) 7(3–4) Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 385
2. Akyol M, ‘Türkiye’de Hukuk Eğitiminin Sorunları ve Çağdaş Gelişmeler Karşısındaki Durumu’ (2021) 1(42) Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 89
3. Alvarado-Vélez J, ‘AI in legal studies: navigating the prospects and hurdles for law faculty in higher education’ (2025) 8 Revista Científica Multidisciplinaria SAPIENTIAE 621
4. American Bar Association Commission on the Future of Legal Education, ‘Principles for Legal Education and Licensure in the 21st Century: Commentary’ (2020) accessed 16 November 2025
5. American Bar Association, 2025 AI Task Force Year 2 Report on the Impact of AI on the Practice of Law (ABA Center for Innovation 2025) accessed 21 December 2025
6. Atasoy A, Akçay P and Kıyak E, ‘Hukuk Fakültelerinde Öğretim Sürecinin Yeniden Yapılandırılması ve Bir Ders Programı Önerisi’ (2020) 1 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 213
7. Baig K, ‘Comparative Analysis of Legal Education Models in Leading UK and US Law Schools: Lessons and Policy Directions for Reforming Legal Education in Pakistan’ (2025) 3(4) Social Science Review Archives https://doi.org/10.70670/sra.v3i4.1238 1413
8. Başözen A and İyiler M, ‘Türk Hukuk Eğitiminde Klinik Eğitimin Bir Türü Olarak Yeni Bir Uygulama: “Lisans Aşamasında Öğrenci Stajı”’ (2010) 11 Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 1481.

9. Begum R, ‘Legal Practice and Digitalization’ (2025) Social Science Review Archives 1812
10. Biggs J, ‘Constructive Alignment in University Teaching’ (2014) 1 HERDSA Review of Higher Education 5
11. Bilionis LD and Hamilton NW, ‘Professional Identity Formation as Theory and as Practice for the Education of a Lawyer’ (forthcoming 74 Journal of Legal Education (2025), University of St Thomas (Minnesota) Legal Studies Research Paper No 25-08, SSRN) accessed 1 March 2026
12. Binford WWH, ‘Envisioning a Twenty-First Century Legal Education’ (2013) 43 Washington University Journal of Law & Policy 157
13. Bingöl Schrijer B, ‘Yapay Zekâ Teknolojileri ve Hukuk Eğitiminin Geleceği: Akademik Özgürlükler, İnsani Beceriler ve Yaratıcılık Temelli Hukuk Eğitimi Modeli’ (Yapay Zekâ ve Hukuk Sempozyumu, Gaziantep, 10–11 May 2024) 5–34
14. Boztepe C, ‘Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları: Fırsatlar, Sınırlılıklar ve Etik Tartışmalar’ (2025) 9(1) Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi 98
15. Çekin MS, Yapay Zekâ Teknolojilerinin Hukuki İşlem Teorisine Etkileri (On İki Levha Yayıncılık 2021)
16. Dahmen S, Stolzenburg J and Nielsen L, ‘Juristenausbildung: Fachkräftemangel vor programmiert’ (2024) AnwBl 220
17. Daniel L, ‘How Smart Lawyers Make Dumb AI Mistakes— And How To Avoid Them’ (Forbes, 26 February 2025) accessed 16 November 2025
18. Dietrich JH, Eikel IM, Völker AC and Volland M, ‘Legal Tech und KI in der juristischen Ausbildung’ (2025) 47 JURA – Juristische Ausbildung 726
19. Eder S, ‘Transformation der juristischen Ausbildung im Zeitalter von KI: Innovation durch Hackathons’ (KIR 2025) accessed 15 November 2025
20. Erdem FH and Azarkan E, ‘Avrupa Birliği’ne Tam Üyelik Sürecindeki Türkiye’de Hukuk Eğitimi: Sorunlar ve Çözüm Önerileri’ (2021) 26 Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1
21. Erdem FH, ‘Türkiye’de Hukuk Eğitimi: Çözüm Arayışları, Sorunlar Ve Öneriler’ (2021) 13(1) Şarkiyat 302
22. Ergül E, Avrupa Yapay Zekâ Hukuku (Adalet Yayınevi 2025)
23. Fornasier MO, ‘Legal Education in the 21st Century and the Artificial Intelligence’ (2021) 19(31) Revista Opinião Jurídica 1
24. Gözler K, ‘Yorum İlkeleri’ in Anayasa Hukukunda Yorum ve Norm Somutlaşması (Kamu Hukukçuları Platformu 2012) 17
25. Gözler K, ‘Küreselleşme Sürecinde Hukuk Eğitimi’ (2008) 6(69) Legal Hukuk Dergisi 3021
26. Helvacı S and Topuz M, Geçmişten Günümüze Özdeyişlerle Hukukun Kadim İlkeleri (Şerhli–İçtihatlı) (3rd edn, Seçkin 2025)
27. Kasneci E and others, ‘ChatGPT for Good? On Opportunities and Challenges of Large Language Models for Education’ (2023) 103 Learning and Individual Differences 102274 accessed 6 February 2026
28. Kavak Y, Seferoğlu SS, Atalay Kabasakal K, Şen Z and Uludağ G, ‘Eğitim Alanındaki Değişimler ve Hukuk Öğretimi: Bologna Süreci’ne Dayalı Örnek İnceleme’ (2015) 5(1) Yükseköğretim ve Bilim Dergisi / Journal of Higher Education and Science 104 accessed 7 February 2026
29. Keleş NÖ and Sezgin F, ‘Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi’nin Dinamik Yetenekler Bağlamında Değerlendirilmesi’ (2024) 38(1) Yaşadıkça Eğitim Dergisi 217
30. Kharitonova Y and Sannikova L, ‘Digital Transformation Of Legal Education’ (2022) 15 Medicine, Law & Society 47
31. Kimbrough JL, ‘Developing Lawyering Skills in the Age of Artificial Intelligence: A Framework for Legal Education’ (2025) 29(1) Journal of Technology Law & Policy 31
32. Koç O, ‘Sosyal Bilimler Eğitiminde Yapay Zekâ’ (2024) 8(3) International Journal of Social and Humanities Sciences 51
33. Konferenz der Justizministerinnen und Justizminister (JuMiKo), ‘Beschluss der 95. Frühjahrskonferenz zur Zukunft der volljuristischen Ausbildung’ (5-6 June 2024) accessed 15 November 2025
34. Koytak E, ‘Hukuk Eğitimi: Öğrencilerin Görüş ve Deneyimleri’ (İLKE Vakfı Araştırma Raporu 15/2024, 2024) accessed 20 November 2025
35. Krook J, ‘A Brief History of Legal Education: A Battle Between Law as a Science and Law as a Liberal Art’ (2017) 17 Legal History 30
36. Lorber P, ‘Generative AI, Law Schools and Assessment: Where Next?’ (2025) 59(3) The Law Teacher 372
37. Mak E, ‘The T-Shaped Lawyer and Beyond: Rethinking legal professionalism and legal education for contemporary societies’ (2017) (Working Paper)
38. Mielke B, ‘Law goes digital: Lehrkonzepte zur Digitalisierung – vom Grundstudium bis zum Referendariat’ in Mareike Schmidt and Hans-Heinrich Trute (eds), Lehre der Digitalisierung in der Rechtswissenschaft (Nomos 2023)
39. Möslein F and Hartmann B, ‘Künstliche Intelligenz in rechtswissenschaftlichem Studium und juristischer Praxis’ (2025) 47 JURA – Juristische Ausbildung 1271
40. Muratoğlu T, ‘Almanya Federal Cumhuriyeti’nde Hukuk Mesleklerine Giriş Şart ve Usulleri’ (2021) 48 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 21
41. Mutlu AE, ‘Hukuk Eğitimi ve Hukukçuluk: Kanada Örneği’ (2024) 9(1) İnönü Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 145
42. Neubert CW, ‘Jurastudium: Wissen oder Werte?’ (Anwaltsblatt, 23 September 2025) accessed 13 November 2025
43. Onoja OJ, ‘An Assessment of Judicial Training in the Era of Digitalization’ (2024) 5(2) Law and Social Justice Review 14
44. Öktem N, ‘Ronald Dworkin ve Hukuk Felsefesi’ (2011) 27(1) Anayasa Yargısı 1
45. Ryan F and McFaul H, ‘Innovative Technologies in UK Legal Education’ in Emma Jones and Fiona Cownie (eds), Key Directions in Legal Education: National and International Perspectives (Routledge 2020) 67 1
46. Schäfke Werner, Mayoral Juan and Hvidt Martine, ‘Socialisation to interdisciplinary legal education: An empirical assessment’ (2018) 52 The Law Teacher 273
47. Schäfke-Zell W and Asmussen IH, ‘Drei Wege, die juristische Ausbildung an ein digitalisiertes Berufsfeld anzupassen’ in Mareike Schmidt and Hans-Heinrich Trute (eds), Lehre der Digitalisierung in der Rechtswissenschaft (Nomos 2023)
48. Selçuk S, Kurt Konca N and Kaya S, ‘AI-driven civil litigation: Navigating the right to a fair trial’ (2025) 57 Computer Law & Security Review 106136, 2
49. Spektor A and Yuan S, ‘Digitalisierung in der Juristenausbildung’ (2020) NJW 1043
50. Susskind R and Susskind D, The Future of the Professions: How Technology Will Transform the Work of Human Experts (Oxford University Press 2022)
51. Susskind R, Tomorrow’s Lawyers: An Introduction to Your Future (3rd edn, Oxford University Press 2023)
52. Şimşek AA and Aygün, MY ‘İnsan Hakları Temelli Hukuk Kliniği Modeli: Yasama Kliniği Uygulaması’ (2020) 10(1) Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi 27
53. Taştan FG, ‘Hukuk Fakültesi Kontenjanları ve Tercih Eğilimleri (2025 YKS)’ (2025) accessed 17 November 2025
54. TC Strateji ve Bütçe Başkanlığı, ‘On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028): Adalet Hizmetlerinde Etkinlik – Özel İhtisas Komisyonu Raporu’ (Ankara 2023) accessed 17 November 2025
55. Uşaklıoğlu AY, Dijital Hukuk (Seçkin Yayıncılık 2022)
56. Uyumaz A and Erdoğan K, Karşılaştırmalı Hukukta ve Türk Hukukunda Hukuk Eğitimi ve Hukuk Kliniği’(2015) 64(2) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 459
57. Vargas-Murillo AR et al., ‘The Integration of Digital Technologies in Legal Education: A Systematic Review of Trends and Challenges’ (2024) IEEE 4th International Conference on Advanced Learning Technologies on Education & Research
58. Vučić F, ‘Changes in Legal Education in the Digital Society of Artificial Intelligence’ (2023) International Conference on Digital Transformation in Education and Artificial Intelligence Application