İÇERİK ÜRETİCİSİ ÇOCUKLARIN DİJİTAL GELİRLERİNİN ÇOCUK MALLARI REJİMİNDEKİ HUKUKÎ NİTELİĞİ VE KORUNMASI

Öz

İçerik üreticisi çocukların dijital platformlardaki faaliyetlerinden elde ettikleri gelirler, çocuk malları rejimi bakımından kendine özgü nitelendirme ve koruma sorunları ortaya çıkarmaktadır. Çalışma, bu gelirlerin Türk Medenî Kanunu bakımından hangi rejime tâbi olduğunu ve nasıl korunacağını incelemektedir. Kişisel kazanç nitelendirmesinin, kazancın dayandığı sözleşme tipine değil, ekonomik değerin kaynağı ile çocuğun kişisel faaliyeti arasındaki doğrudan ve yeterli bağlantıya dayandırılması gerektiği ileri sürülmekte; aktif içerik üretimi, pasif görünürlük ve karma faaliyet hâlleri bu ölçüt çerçevesinde ayrı ayrı değerlendirilmektedir. Çalışmada ayrıca, kişisel kazanç niteliğinin tek başına fiilî korumayı sağlamadığı; hukukî yetki ile fiilî kontrol arasındaki ayrımın TMK m. 360–361 kapsamındaki koruyucu müdahaleyi ve TMK m. 361/III uyarınca dijital gelirlerle sınırlı yönetim kayyımlığını gündeme getirebileceği ortaya konulmaktadır. Yönetimin sona ermesi hâlinde TMK m. 362–363’teki devir, hesap ve sorumluluk hükümlerinin uygulanması, dijital gelirlerin geçmişe dönük tespiti ve ispatı bakımından güçlükler doğurmaktadır. Bu nedenle TMK m. 6’daki genel ispat kuralının, TMK m. 362’deki hesap verme yükümlülüğü ve tarafların ispata ilişkin bilgi ve belgelere erişim imkânları birlikte gözetilerek uygulanması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Son olarak, mevcut düzenlemelerin yetersiz kaldığı hâller bakımından özel bir ispat kuralına ilişkin de lege ferenda öneri sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İçerik üreticisi çocuk
• dijital gelir
• çocuk malları
• kişisel kazanç
• yönetim kayyımlığı
• ispat yükü.

The Legal Nature and Protection of Child Content Creators’ Digital Income under the Child Property Regime

Öz

Income generated by child content creators on digital platforms raises distinctive questions of classification and protection within the child property regime. This study examines the legal regime governing such income under the Turkish Civil Code and the mechanisms available for its protection. It argues that classification as personal earnings should depend not on the type of underlying contract, but on the source of the economic value and the existence of a direct and sufficient link between that value and the child’s personal activity. Active content creation, passive visibility, and mixed activities are assessed separately under this criterion. Classification as personal earnings alone does not ensure effective protection, since legal authority and factual control may diverge. This may require protective measures under Articles 360–361, including, where appropriate, the appointment of a curator limited to the management of digital income under Article 361(3). Upon termination of management, the application of Articles 362–363 may give rise to difficulties in retrospectively identifying and proving digital income. Accordingly, the burden-of-proof rule under Article 6 should be applied in conjunction with the duty to render accounts under Article 362, taking into account the parties’ respective ability to access the relevant information and evidence. Finally, a de lege ferenda special evidentiary rule is proposed for cases in which the existing framework proves insufficient.

Anahtar Kelimeler

• Child content creator
• digital income
• child property
• personal earnings
• management curatorship
• burden of proof.

Kaynakça

1. Affolter-Fringeli K and Vogel U, ‘Art. 307 ZGB’ in Hausheer H and Walter HP (eds), Die elterliche Sorge / der Kindesschutz, Art. 296–317 ZGB – Das Kindesvermögen, Art. 318–327 ZGB – Minderjährige unter Vormundschaft, Art. 327a–327c ZGB (Berner Kommentar, Stämpfli Verlag AG 2016)
2. Affolter-Fringeli K and Vogel U, ‘Art. 324/325 ZGB’ in Hausheer H and Walter HP (eds), Die elterliche Sorge / der Kindesschutz, Art. 296–317 ZGB – Das Kindesvermögen, Art. 318–327 ZGB – Minderjährige unter Vormundschaft, Art. 327a–327c ZGB (Berner Kommentar, Stämpfli Verlag AG 2016)
3. Aktaş Avcı P, ‘Çocuk Influencer’ların Haklarının Korunması’ in Bülent Kent, Münire Kevser Baş and Mahmut Samar (eds), İnternet Hukukunda Çocuğun Korunması ve Mahremiyeti (Adalet 2023)
4. Akyüz E, ‘Velayet ve Çocuğun Korunması’ in M Ünal, V Başpınar, HS Ozanoğlu and S Yılmaz (eds), Prof Dr Ali Naim İnan’a Armağan (Seçkin 2009) 111
5. Akyüz E, Çocuk Hukuku: Çocukların Hakları ve Korunması (10. Baskı, Pegem Akademi 2025)
6. Albayrak S, ‘Çocuğun Serbest Malları’ (2018) 26(2) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 443
7. Altunkaya M, ‘Çocuğun Mallarının Yönetimi ve Kullanma Hakkı’ in Prof. Dr. Fikret Eren’e Armağan (Yetkin Yayıncılık 2006)
8. Atasoy K, ‘Sosyal Medyada Gelir Elde Eden Çocuk Influencer’ların Malvarlığının ve Ekonomik Haklarının Korunması’ in Baki İlkay Engin and Zeynep Rana Demir (eds), Modern Dünyada Çocuk Hakları (On İki Levha 2025)

9. Baycur G and Karaca HS, ‘Reklamlardaki Ünlülerden Sosyal Medyadaki Fenomenlere: Influencer Pazarlamasına Bütüncül Bir Bakış’ (2022) 15(1) Pazarlama ve Pazarlama Araştırmaları Dergisi 271
10. Baygın C and Doğan M, ‘Çocuk Mallarının Yönetimi, Kullanılması ve Sarfı’ (2005) 9(1–2) Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi 379
11. Breitschmid P, ‘Art 323 ZGB’ in Geiser T and Fountoulakis C (eds), Basler Kommentar Zivilgesetzbuch I (7th edn, Helbing Lichtenhahn 2022)
12. Breitschmid P, ‘Art 324/325 ZGB’ in Geiser T and Fountoulakis C (eds), Basler Kommentar Zivilgesetzbuch I (7th edn, Helbing Lichtenhahn 2022)
13. Büchler A and Vetterli R, Ehe Partnerschaft Kinder: Eine Einführung in das Familienrecht der Schweiz (Stämpfli Verlag 2018)
14. Canarslan G, Çocuk Malları (Filiz Kitabevi 2024)
15. Canarslan G, ‘Velayet Altındaki Çocuğun, Mallarını Kendisinin Yönetmesi (Çocuğun Serbest Malları)’ (2025) Özel Sayı 3 Ombudsman Akademik 115
16. Çınar Ö, ‘Ana ve Babanın Çocuk Mallarını Kullanma Hakkı’ (2013) 71(1) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 1355
17. Dukul Öztürk A, ‘Dijital Medyada Kültürel İçerik Üreticiliğinin Ekonomik Sermayeye Dönüşümünde Patreon Modeli İncelemesi’ (2024) 6(1) Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi 1
18. Dural M, Öğüz T and Gümüş MA, Türk Özel Hukuku, Cilt III: Aile Hukuku (Filiz 2024)
19. Erdem M ve Makaracı Başak A, Aile Hukuku (Seçkin Yayıncılık 2024)
20. Erdönmez G, ‘Deliller’ in H Pekcanıtez, M Özekes, M Akkan, HT Korkmaz, C Simil and E Derenisa (eds), Pekcanıtez Usûl: Medenî Usûl Hukuku, Cilt III (16th edn, On İki Levha 2025)
21. Gökkaya V, ‘Ana ve Babanın Çocuk Malları Üzerindeki Kullanma Hakkı’ (2017) 30(133) Türkiye Barolar Birliği Dergisi 325
22. Gönül Koşar G, Çocuğun Kişilik Hakkının Anne Baba Tarafından Sosyal Medya Yoluyla İhlali ve Hukuki Korunma Yolları (On İki Levha Yayıncılık 2025)
23. Gözen Bozdoğan K and Bayramoğlu S, ‘Türkiye’de Sosyal Medya Fenomenlerinin ve Youtuber’ların Kazançlarının Vergilendirilmesine Dair Bir Değerlendirme’ (2022) 19(2) Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 825
24. Güvenç Ö, ‘Çocuk Mallarının Yönetimi’ in Ersin Erdoğan, Belkıs Vural Çelenk and Özgün Özyüksel (eds), Türk Hukukunda Çocuk (Yetkin Yayıncılık 2022)
25. İnan AN, ‘Özel (Medeni) Hukuk Bakımından Ana-Baba ile Çocuk İlişkileri ve Çocukların Ana-Babaya Karşı Korunması’ in Prof Dr Hamide Topçuoğlu’na Armağan (Ankara 1995) 17
26. Karatepe Kaya M, ‘Sosyal Medya Etkileyicileri Tarafından İnternet Aracılığıyla Yapılan Reklamlara İlişkin Hukuki Düzenlemelerin Değerlendirilmesi’ (2021) 70(3) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 667
27. Keskin AD, ‘Influencer Sözleşmesi’ (2022) 13(1) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 129
28. Kılıçoğlu A, Aile Hukuku (Turhan Kitabevi 2022)
29. Lardelli F and Vetter M, ‘Art. 8 ZGB’ in Geiser T and Fountoulakis C (eds), Zivilgesetzbuch I (Basler Kommentar, 7th edn, Helbing Lichtenhahn 2022)
30. Omuralieva N, Güneş Peschke S and Peschke L, ‘Anne ve Babanın Sosyal Medyada Çocukları ile İlgili Paylaşımlarına (Sharenting) İlişkin Hukuki Bir Değerlendirme’ (2024) 7(3) Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 861
31. Özen Çolak NB, ‘Ebeveynlerin Sosyal Medyada Çocukları Üzerinden Elde Ettikleri Kazancın Çocuk Malları Kapsamında İncelenmesi’ (2025) 61 Türkiye Adalet Akademisi Dergisi 531
32. Özer HD and Alpsoy FN, ‘Çocuk İşçiliğinin Yeni Görünümü: Kidfluencer’ (2024) 11(1) İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 241
33. Özdemir G, ‘Velinin Çocuğun Banka Hesabı Üzerindeki Kullanma ve Yönetim Hakkı’ (2021) 16(178) Terazi Hukuk Dergisi 1134
34. Özdemir H, ‘Çocuk Mallarının Yönetimi, Kullanılması, Harcanması ve Korunması’ (2013) 17(3) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 81
35. Öztan B, Aile Hukuku (6. Bası, Turhan Kitabevi 2015)
36. Serçemeli C, ‘Kidfluencer’lar ve Çocuk İşçiliği: İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Perspektifinden Nitel Bir Araştırma’ (2026) 29 Sosyal Güvence Dergisi 2172
37. Serozan R, ‘Çocuğun Kişi Varlığının Aile Hukuku Alanında Korunmasında Yetersizlikler’ in Prof Dr Kenan Tunçomağ’a Armağan (İstanbul 1997) 381
38. Sivrikaya E, ‘Çocukların Çalıştırılma Yasağı Kapsamında “Kidfluencer”ların Hukuki Durumu’ in Baki İlkay Engin and Zeynep Rana Demir (eds), Modern Dünyada Çocuk Hakları (On İki Levha 2025) 433
39. Tosun E and Deniz Ş, ‘YouTube’da Çocuğun Tüketim Odaklı Sömürüsü: Kidfluencerlar Üzerine Bir Araştırma’ (2023) 14(2) Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 595
40. Ünlü TT and Karakoç Keskin E, ‘“Bu Hesapta Çocuk Var!” Türk Televizyon Dizilerindeki Çocuk Oyuncuların Instagram Hesaplarının Kidfluencer Kavramı Bağlamında İncelenmesi’ (2023) 8(2) İNİF E-Dergi 275
41. Walter HP, ‘Art. 8 ZGB’ in Heinz Hausheer and Hans Peter Walter (eds), Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Einleitung und Personenrecht, Einleitung, Art. 1–9 ZGB (Berner Kommentar I/1, Stämpfli Verlag AG 2012)
42. Wolf S and Minnig Y, Familienrecht (Helbing Lichtenhahn 2021)
43. Yates C, ‘Influencing “Kidfluencing”: Protecting Children by Limiting the Right to Profit from “Sharenting”’ (2023) 25 Vanderbilt Journal of Entertainment & Technology Law 845
44. Yılmaz C, ‘Güncel Yargıtay Kararları Işığında Çocuk Mallarının Yönetimi: Çocuk Mallarının Korunması’ in Prof. Dr. Serap Helvacı’ya Armağan (On İki Levha Yayıncılık 2024)
45. Yılmaz S, Aile Hukuku (Yetkin Yayınları 2023)
46. Zorluoğlu Yılmaz A and Yıldırım Dindar A, ‘Influencer Sözleşmesi’ (2024) 73(1) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 477.