Research Article

Kur’an’da Vahiy Olgusu ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması

Volume: 10 Number: 2 October 30, 2026
EN AR TR

Kur’an’da Vahiy Olgusu ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması

Abstract

Bu çalışma, Kur’an’daki vahiy olgusu ile Kübra dizisinde yapay zekâ üzerinden kurgulanan vahiy temsilleri arasındaki ilişkiyi karşılaştırmalı olarak incelemeyi konu edinmektedir. Araştırmanın kap-samını, Kur’an’da vahyin mahiyeti, kullanım alanları ve temel özellikleri ile dizide yer alan yapay zekâ kaynaklı mesajların vahiy çağrışımları oluşturan yönleri meydana getirmektedir. Çalışmanın temel problemi, dijital çağda yapay zekâ temelli bilgi üretim süreçlerinin modern insanın vahiy, haki-kat ve otorite algısını nasıl etkilediğinin ortaya konulmasıdır. Araştırma, günümüzde dijital teknoloji-lerin dini düşünce ve algılar üzerindeki etkisinin giderek artması bakımından önem arz etmektedir. Çalışmanın amacı, ilahi vahiy ile yapay zekâ tarafından üretilen bilgi ve yönlendirmeler arasındaki benzerlik ve farklılıkları tespit ederek bu iki bilgi kaynağının epistemolojik sınırlarını belirlemektir. Araştırmada nitel yöntem kullanılmış; ilk aşamada Kur’an’da vahiy kavramı klasik ve modern tefsir literatürü çerçevesinde incelenmiş, ikinci aşamada ise dizinin tüm bölümleri analiz edilerek vahiy çağrışımı oluşturan sahne ve söylemler değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Kur’an’daki vahyin ilahi kaynaklı, mutlak güvenilirliğe sahip ve insanın dünya ile ahiret saadetini hedefleyen aşkın bir rehberlik sunduğunu göstermektedir. Buna karşılık dizideki yapay zekâ temsilleri, dijital veriler üze-rinden tahminde bulunan, manipülasyona açık, ahlaki ve metafizik alanlarda kesinlik sağlayamayan sınırlı bir otorite görünümündedir. Sonuç olarak dizide yer alan gizemli mesajların bazı yönlerden vahiy kavramını çağrıştırdığı görülse de kaynak, amaç, güvenilirlik ve işlev bakımından ilahi vahiy-den tamamen ayrıldığı; bu nedenle dijital teknolojiler aracılığıyla üretilen bilgilerin ilahi bilgiyle özdeşleştirilmemesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Keywords

Ethical Statement

Herhangi bir etik ihlali bulunmamaktadır.

References

  1. Aygün, Yunus. “Yeni Netflix Dizisi ‘Kübra’ Hakkında Bilmeniz Gerekenler”. ListeList (blog), 18 Ocak 2024. https://listelist.com/kubra-dizisi-konusu/
  2. Bıçakcı, Salih. “Algoritmik iktidar, Dijital Faşizm ve Instagram /Algorithmic Power, Digital Fascism and Instagram”. Fikir Turu (Ocak 2024). https://www.academia.edu/123775717/Algoritmik_iktidar_Dijital_Fa%C5%9Fizm_ve_Instagram_Algorithmic_Power_Digital_Fascism_and_Instagram
  3. Ceyhan, Mehmet Akif. “Allah - İnsan İletişimi Açısından Vahiy”. Kader 16/2 (Aralık 2018), 347-372. https://doi.org/10.18317/kaderdergi.455271
  4. Duman, M. Zeki. Vahiy Gerçeği. Ankara: Fecr Yayınevi, 1997.
  5. Ebû Naṣr el-Cevherî, Ebû Naṣr İsmail b. Ḥammâd el-Cevherî el-Fârâbî. Tâcü'l-luğa ve ṣıḥâḥu'l-ʿArabiyye. thk. Aḥmed ʿAbdulğafûr ʿAṭṭâr. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ʿİlm li’l-Melâyîn, 1407/1987.
  6. Ergen, Yunus. “Religious Digital Creatives in Türkiye: A Research on the Axis of Algorithmic Authority”. Türkiye İletişim Araştırmaları Dergisi 46 (Aralık 2024), 23-44. https://doi.org/10.17829/turcom.1488194
  7. Ezherî, Ebû Manṣûr Muḥammed b. Aḥmed b. el-Herevî el-. Tehẕîbü'l-luğa. thk. Muḥammed ʿAvḍ Mirʿab. 8 Cilt. Beyrut: Dâru İḥyâi’t-Turâs̱i’l-ʿArabî, 2001.
  8. Hafızoğlu, Yakup - Hafızoğlu, Ayşegül. “İlkel Putlardan Dijital Putlara: Yapay Zekâ Örneği”. İslam ve Yorum V. Malatya: İnönü Üniversitesi Yaynevi, 2021.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Tafsir

Journal Section

Research Article

Publication Date

October 30, 2026

Submission Date

June 9, 2026

Acceptance Date

October 23, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 10 Number: 2

APA
Sadan, H. (2026). Kur’an’da Vahiy Olgusu ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması. Tefsir Araştırmaları Dergisi, 10(2), 848-869. https://doi.org/10.31121/tader.1967291
AMA
1.Sadan H. Kur’an’da Vahiy Olgusu ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması. TADER. 2026;10(2):848-869. doi:10.31121/tader.1967291
Chicago
Sadan, Hamza. 2026. “Kur’an’da Vahiy Olgusu Ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması”. Tefsir Araştırmaları Dergisi 10 (2): 848-69. https://doi.org/10.31121/tader.1967291.
EndNote
Sadan H (October 1, 2026) Kur’an’da Vahiy Olgusu ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması. Tefsir Araştırmaları Dergisi 10 2 848–869.
IEEE
[1]H. Sadan, “Kur’an’da Vahiy Olgusu ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması”, TADER, vol. 10, no. 2, pp. 848–869, Oct. 2026, doi: 10.31121/tader.1967291.
ISNAD
Sadan, Hamza. “Kur’an’da Vahiy Olgusu Ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması”. Tefsir Araştırmaları Dergisi 10/2 (October 1, 2026): 848-869. https://doi.org/10.31121/tader.1967291.
JAMA
1.Sadan H. Kur’an’da Vahiy Olgusu ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması. TADER. 2026;10:848–869.
MLA
Sadan, Hamza. “Kur’an’da Vahiy Olgusu Ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması”. Tefsir Araştırmaları Dergisi, vol. 10, no. 2, Oct. 2026, pp. 848-69, doi:10.31121/tader.1967291.
Vancouver
1.Hamza Sadan. Kur’an’da Vahiy Olgusu ile Kübra Dizisindeki Yapay Zekâ Temsillerinin Karşılaştırılması. TADER. 2026 Oct. 1;10(2):848-69. doi:10.31121/tader.1967291