Some Examples of Sufi Interpretations from the Tafsīr al-Tustarī

Abstract

Kur’ân’ı, Allah’ın vahyini daha iyi, daha derinden anlamak, onu hissetmek, onunla hemhal olmak amacıyla Tefsir kitapları yazılmıştır. Bunların dirayet (akla dayanan), rivayet (nakle dayanan) türleri yanında bir de işârî olanları vardır. Bunlara tasavvufî tefsir denir. Bir kudsi hadiste kendisine nafilelerle yaklaşan kulunu Allah’ın sevdiği, böylece onun “..işiten kulağı, gören gözü, tutan eli…” olduğu belirtilir. Bu tür kimselerin kalblerine, O’nun zikri ve fikri sırasında nice derin mânâlar doğar ki, onları tefsir kitaplarında bulmak mümkün olmaz. Onlar bu noktaya yine Kur’an’ın ışığında gelmişlerdir. İşte Hak dostlarından bir kısmı içlerine doğan ince manaların bazılarını söylemiş veya yazmışlardır. Ayrıca Kur’an’da az da olsa öyle ayetler var ki, zahir anlamları kapalıdır veya kelime kelime tercümeleri insana fazla bir şey söylemez. Bu tür metinlerde ve bazı müteşabih ayetlerde zihnin tıkandığı durumlarda tasavvufi tefsir imdada yetişir ve zengin ufuklar açar.

Keywords

• TASAVVUF
• TÜSTERÎ
• işari tefsir

Tüsterî Tefsirinden Bazı Tasavvufî Yorum Örnekleri

Öz

Kur’ân’ı, Allah’ın vahyini daha iyi, daha derinden anlamak, onu hissetmek, onunla hemhal olmak amacıyla Tefsir kitapları yazılmıştır. Bunların dirayet (akla dayanan), rivayet (nakle dayanan) türleri yanında bir de işârî olanları vardır. Bunlara tasavvufî tefsir denir. Bir kudsi hadiste kendisine nafilelerle yaklaşan kulunu Allah’ın sevdiği, böylece onun “..işiten kulağı, gören gözü, tutan eli…” olduğu belirtilir. Bu tür kimselerin kalblerine, O’nun zikri ve fikri sırasında nice derin mânâlar doğar ki, onları tefsir kitaplarında bulmak mümkün olmaz. Onlar bu noktaya yine Kur’an’ın ışığında gelmişlerdir. İşte Hak dostlarından bir kısmı içlerine doğan ince manaların bazılarını söylemiş veya yazmışlardır. Ayrıca Kur’an’da az da olsa öyle ayetler var ki, zahir anlamları kapalıdır veya kelime kelime tercümeleri insana fazla bir şey söylemez. Bu tür metinlerde ve bazı müteşabih ayetlerde zihnin tıkandığı durumlarda tasavvufi tefsir imdada yetişir ve zengin ufuklar açar.

Anahtar Kelimeler

• TÜSTERÎ
• TASAVVUF
• işari tefsir

References

1. İbn ‘Arabî, Muhyyiddin. Mişkâtü’l-Envâr (Nurlar Hazînesi). 2. Baskı. Çev. Mehmet Demirci. İstanbul: İz Yayıncılık, 1994. Tüsterî, Sehl b. Abdullah. Kur’an-ı Kerim’in İlk Tasavvufi Tefsiri: Tüsterî Tefsiri. Çev. Ömer Güngören, Mahmut Ulucan. İstanbul: Nefes Yayınları, 2022.