Research Article

Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi

Volume: 21 Number: 41 December 30, 2023
TR EN

Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi

Abstract

Cumhuriyet dönemi bilim ve düşünce hayatımızın önemli isimlerinden Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken’in (1901-1974) çok üretken (velûd/polimat) bir düşünür olduğu bilinmektedir. O, başta sosyoloji ve felsefe olmak üzere sosyal bilimlerin birçok alanında çok sayıda eser kaleme almıştır. Öğrencisi Necati Öner’in (1927-2019) “onun hayatının bir günü ya okuyarak, ya yazarak ya de ders anlatarak geçerdi” dediği Ülken, çalışkan bir akademisyen olmasının yanı sıra ürettiği özgün, orijinal ve nitelikli eserlerle alana oldukça önemli katkılar sağlamıştır. Eserlerin korunması, çoğaltılması ve tercüme edilmesinde şanslı bir dönemde olsak da yakın döneme ait bir düşünürün eserlerinin tam bir listesinin yapılmaması bir eksiklik olarak görülmektedir. Böylesi bir değerimiz olan Ülken’in çalışmalarının bir biyografisinin ortaya çıkarılması daha o hayattayken öğrencisi Öner’in çabasıyla başlamış, hocasının yönlendirmesiyle binden fazla çalışmayı kaydetmiş, ancak o zamanki teknolojik durum daha fazla araştırma yapmayı ve kaynaklara ulaşmayı zorlaştırdığından çalışma yarım kalmıştır. Günümüzde biyografi çalışması yapmak, dijitalleşme ve bilgisayar olanakları sayesinde geçmişe nazaran daha kolaylaşmıştır. Ülken üzerine yapılan özel çalışmalar ve lisansüstü tezler de biyografi denemeleri yapılmaya çalışıldığı görülmektedir. Biz de bu çalışmamızda Ülken’in kısa bir hayat hikayesini verdikten sonra ulaşabildiğimiz eserlerinden hareketle bir biyografi yapmayı deneyeceğiz. Bu çalışma ile onun eserlerinin büyük bir kısmının, tahminen yüzde doksanının künyesinin belirlendiğini düşünüyoruz. Yapılacak diğer çalışmalarla bu eksikliğin giderileceğini, böylece Ülken’in hayatı ve çalışmaları hakkında bütünlüklü bir portrenin çıkacağını umut ediyoruz. Bu çalışma neticesinde Ülken’in, 5’i yabancı dilde 62 telif eseri ve 10 tercüme eseri olmak üzere toplam 77 kitabı dışında, 55 dergide, tespit edebildiğimiz kadarıyla 750’nin üzerinde makalesi yayınlamıştır. Bu rakam, 600’ü aşan gazete yazılarını da ilave edince 1400’ü geçmektedir. Daha sonraki çalışmalarla düşünce tarihimizi en önemli isimlerinden hatta Batı filozofları ile kıyaslanarak filozof unvanı hak edecek ender düşünürlerimizden birinin daha iyi tanınmasını sağlayacak bu çalışmanın faydalı olmasını umut ediyoruz.

Keywords

References

  1. Aksoy, Ceyda, Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken Bibliyografyası, Lisans Bitirme Tezi, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyoloji Kürsüsü, İstanbul, 1973.
  2. Balakbabalar, Muhsin, “Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c. 20, sy. 1, Ankara, 1972, s. v-xxii.
  3. Demir, Aynelhayat, Hilmi Ziya Ülken’in Hayatı, Eserleri ve Görüşleri (1934-1951), Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı, İstanbul, 2019.
  4. Erdem, Hasan Haluk, “Hilmi Ziya Ülken’in Kendi Kaleminden Hayatı ve Eserleri”, Türk Yurdu (Hilmi Ziya Ülken’e Armağan), c. 22, sy. 174, Ankara, Şubat 2002, s. 7-11.
  5. Günergun, Feza, “Doktor Kimyager Mehmed Ziya Ülken: Sir William Ramsay’ın Türk Öğrencisi”, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, c. 6, sy. 2, İstanbul, 2005, s. 79-116.
  6. Özberki, Ayşe Rahşan, Hilmi Ziya’s Life and Thought from 1928 to 1960 -In Relation to the Political and Religious Development in the Republic of Turkey, Yüksek Lisans Tezi, Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 1986.
  7. Pepeyi, Haluk Nihat, Türk Destanına Giriş, İstanbul: Ülkü Kitabevi, 1934.
  8. Sanay, Eyyüp, Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken’in Fikirlerinin Gelişimi, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, Ankara, 1976.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Turkish Language and Literature (Other)

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 30, 2023

Submission Date

April 17, 2023

Acceptance Date

December 20, 2023

Published in Issue

Year 2023 Volume: 21 Number: 41

APA
Vural, M. (2023). Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 21(41), 51-131. https://doi.org/10.55842/talid.1284362
AMA
1.Vural M. Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi. TALID. 2023;21(41):51-131. doi:10.55842/talid.1284362
Chicago
Vural, Mehmet. 2023. “Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 21 (41): 51-131. https://doi.org/10.55842/talid.1284362.
EndNote
Vural M (December 1, 2023) Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 21 41 51–131.
IEEE
[1]M. Vural, “Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi”, TALID, vol. 21, no. 41, pp. 51–131, Dec. 2023, doi: 10.55842/talid.1284362.
ISNAD
Vural, Mehmet. “Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi 21/41 (December 1, 2023): 51-131. https://doi.org/10.55842/talid.1284362.
JAMA
1.Vural M. Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi. TALID. 2023;21:51–131.
MLA
Vural, Mehmet. “Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi”. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, vol. 21, no. 41, Dec. 2023, pp. 51-131, doi:10.55842/talid.1284362.
Vancouver
1.Mehmet Vural. Ord. Prof. Hilmi Ziya Ülken: Bir Biyografik Monografi Denemesi. TALID. 2023 Dec. 1;21(41):51-131. doi:10.55842/talid.1284362

Cited By