Cemil Osmanoğlu, Pluralist Motifs in Theology Education, Istanbul: Dem Publications, 2021, 237 pages, ISBN: 9786054036981

Year 2026, Volume: 10 Issue: 1 , 126 - 136 , 31.03.2026

Hasan Hüseyin Mak

https://izlik.org/JA69ML92TC

Abstract

Cemil Osmanoğlu’s study titled Pluralist Motifs in Theology Education (2021) aims to determine the historical and current dynamics of theology education shaped between the madrasah heritage inherited from the Ottoman Empire to the Republic and the throes of modernization. While the author examines the structural tensions arising from the effort to reconcile the traditional and the modern in higher religious education, he concretizes the reflections of this situation today through a mixed-method field research in which quantitative and qualitative data are blended. This comprehensive research, conducted with the participation of 1,146 senior students from 15 state universities across Turkey, was carried out in three basic layers: the culture of criticism, intra-Islamic diversity, and interreligious pluralism. The primary findings of the study reveal that although students embrace concepts such as tolerance with a high level of awareness on a theoretical level, this attitude remains limited in terms of transforming into a genuine culture of negotiation and the ability to manage differences. It was specifically determined that the methodological differentiation between the disciplines of Basic Islamic Sciences and Philosophy and Religious Sciences has a decisive impact on the students' levels of inquiry. Nevertheless, despite its skillful classification of a vast amount of data, the work presents a ground for criticism by leaving the theoretical boundaries of the concept of pluralism ambiguous and by neglecting the principle of pedagogical continuity by confining it within the parenthesis of higher education. Consequently, the study emphasizes that the theology curriculum needs to be restructured in line with the expectations of an "open society" and contemporary philosophy of education. With its rich data set, the book serves as a strategic reference for researchers and decision-makers who wish to shape religious education policies.

Keywords

Theology education , pluralism , culture of criticism , open society , mixed method

جميل عثمان أوغلو، النقوش التعددية في تعليم الإلهيات، إسطنبول: منشورات دم، 2021، 237 صفحة، ردمك: 9786054036981.

https://izlik.org/JA69ML92TC

Abstract

تهدف دراسة جميل عثمان أوغلو المعنونة بـ "النقوش التعددية في تعليم الإلهيات" (2021) إلى تحديد الديناميكيات التاريخية والراهنة لتعليم الإلهيات، الذي تشكل بين ميراث المدارس الموروث من الدولة العثمانية إلى الجمهورية وبين آلام التحديث. وبينما يسلط الكاتب الضوء على التوترات الهيكلية الناشئة عن محاولة التوفيق بين التقليدي والحديث في التعليم الديني العالي؛ فإنه يجسد انعكاسات هذا الوضع في يومنا هذا من خلال بحث ميداني ذي تصميم مختلط يمتزج فيه البيانات الكمية والنوعية. يستند هذا البحث الشامل، الذي يشارك فيه 1146 من طلاب السنة الأخيرة في 15 جامعة حكومية، إلى ثلاث مستويات أساسية هي: ثقافة النقد، والتنوع داخل الإسلام، والتعددية بين الأديان. وتكشف النتائج الأساسية التي توصلت إليها الدراسة أن الطلاب يتبنون مفاهيم مثل التسامح بوعي عالٍ على المستوى النظري، إلا أن هذا الموقف يظل محدوداً في نقطة التحول إلى ثقافة تفاوض حقيقية والقدرة على إدارة الاختلافات. كما يتبيّن بشكل خاص أن التمايز المنهجي بين تخصصات العلوم الإسلامية الأساسية وتخصصات الفلسفة والعلوم الدينية له تأثير حاسم على مستويات التساؤل لدى الطلاب. ومع ذلك، وبالرغم من تصنيف العمل ببراعة لمجموعة هائلة من البيانات؛ فإنه يفتح باباً للنقد من حيث ترك الحدود النظرية لمفهوم التعددية غامضة، وإهمال مبدأ الاستمرارية التربوية من خلال حصره في إطار التعليم العالي. وفي الختام، تؤكد الدراسة على ضرورة إعادة صياغة مناهج الإلهيات بما يتماشى مع تطلعات "المجتمع المفتوح" وفلسفة التعليم المعاصرة. ويعد الكتاب، بما يمتلكه من مجموعة بيانات غنية، بمثابة مرجع استراتيجي للباحثين وصناع القرار الراغبين في تشكيل سياسات التعليم الديني.

Keywords

تعليم الإلهيات , التعددية , ثقافة النقد , المجتمع المفتوح , التصميم المختلط

İlahiyat Eğitiminde Çoğulcu Motifler

https://izlik.org/JA69ML92TC

Abstract

Cemil Osmanoğlu’nun İlahiyat Eğitiminde Çoğulcu Motifler (2021) başlıklı çalışması, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e tevarüs eden medrese mirası ile modernleşme sancıları arasında şekillenen ilahiyat eğitiminin tarihsel ve güncel dinamiklerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Yazar, yüksek din öğretiminin geleneksel ile moderni uzlaştırma çabasında ortaya çıkan yapısal gerilimleri mercek altına alırken; bu durumun günümüzdeki yansımalarını nicel ve nitel verilerin harmanlandığı karma desenli bir saha araştırmasıyla somutlaştırmaktadır. Türkiye genelindeki 15 devlet üniversitesinden 1146 son sınıf öğrencisinin katılımıyla gerçekleştirilen bu kapsamlı araştırma; eleştiri kültürü, İslam içi çeşitlilik ve dinler arası çoğulculuk olmak üzere üç temel katmanda yürütülmüştür. Çalışmanın ulaştığı temel bulgular, öğrencilerin hoşgörü gibi kavramları teorik düzlemde yüksek bir farkındalıkla benimsediklerini, ancak bu tutumun sahici bir müzakere kültürü ve farklılıkları yönetme becerisine dönüşme noktasında kısıtlı kaldığını ortaya koymaktadır. Özellikle Temel İslam Bilimleri ile Felsefe ve Din Bilimleri disiplinleri arasındaki metodolojik ayrışmanın, öğrencilerin sorgulama düzeyleri üzerinde belirleyici bir etkisi olduğu saptanmıştır. Bununla birlikte eser, devasa bir veri yığınını ustalıkla tasnif etmesine karşın; çoğulculuk kavramının kuramsal sınırlarını muğlak bırakması ve pedagojik süreklilik ilkesini yükseköğretim parantezine hapsederek ihmal etmesi yönüyle eleştiriye açık bir zemin sunmaktadır. Sonuç olarak çalışma, ilahiyat müfredatının "açık toplum" beklentileri ve çağdaş eğitim felsefesi doğrultusunda yeniden kurgulanması gerektiğini vurgulamaktadır. Sahip olduğu bu zengin veri setiyle kitap, din öğretimi politikalarını şekillendirmek isteyen araştırmacı ve karar alıcılar için stratejik bir başvuru kaynağı niteliği taşımaktadır.

Keywords

İlahiyat eğitimi , çoğulculuk , eleştiri kültürü , açık toplum , karma desen

References

• Osmanoğlu, Cemil. İlahiyat Eğitiminde Çoğulcu Motifler. İstanbul: Dem Yayınları, 1. Basım, 2021.