Yasaklar, Tecritler ve Tercihler Arasında Başörtülü Kimlikler: Yalnız Değilsiniz ve Sonsuza Yürümek Filmleri Üzerinden Bir Analiz

Kültürel ve toplumsal bir araç olması bakımından sinema filmleri sosyoloji araştırmaları için oldukça zengin veriler içeren bir kaynak durumundadır. Sinemanın toplumsal yapıdan beslendiği tarafına odaklanan çalışmalar ve toplumsal travmaları konu edinen çok sayıda sinema filmi mevcuttur. Başörtüsü tartışması/sorunu Türkiye tarihinde travmatik sonuçlara yol açmış uygulamalar listesinin en üst sıralarında yer almaktadır. Dolayısıyla sinemasal anlatım için gerçekçi veriler sunan bu olgunun sinema diliyle ele alınması sinema-toplum ilişkisi ekseninde önem arz etmektedir. Mesut Uçakan imzalı Yalnız Değilsiniz (1990) ve Sonsuza Yürümek (1991) filmleri, başörtülü kimlikler üzerinden üniversitelerde var olan başörtüsü yasağına ve toplumdaki başörtüsü algısına odaklanarak travmatik bir deneyimi konu edinmeleri bakımından sosyolojik açıdan incelenmeyi gerektiren eserlerdir. Filmlerin toplumsal içeriğini mercek altına alarak hermeneutik bakış açısıyla anlama ve yorumlamaya dayalı bir okuma yapmaya imkan sunan teşhise yönelik film eleştirisini (diagnostic critique) izlek edinen bu çalışmada Türkiye’de yaşanan başörtüsü sorununun Türk Sinemasına nasıl yansıdığı iki örnek film üzerinden tartışılacaktır. Bu bağlamda öncelikle filmlerin yönetmeni Mesut Uçakan’ın anlam dünyasını ve meselesini anlayabilmek için sinema anlayışına, içinde bulunduğu ekole kısaca değinilecek, daha sonra iki filmin kısaca özetine yer verilecek, akabinde filmlerde başörtüsünün hangi temalar üzerinden ele alındığı teşhise yönelik film eleştirisi yaklaşımıyla analiz edilecektir.