BİTKİ ISLAHlNDAKİ BAŞARI VE ARTIRILMIŞ ÖRTÜCÜ GEN ETKİSİ İLE DE NOVO VARYASYONUNDAN SAĞLANAN GENETİK ÇEŞİTLİLİK
Öz
Yaygın yetiştirilen bitki türlerindeki ıslah programları birçok özellik yönünden geliştirilmiş ana babaların kullanımını sınırlamaktadır. İyi x iyi melezlerinin kullanımından sağlanan genetik ilerleme yüksek olarak görünmektedir ve her bir ıslah döngüsünün azalan genetik çeşitliliğe yol açacağı beklentisine rağmen gelişmeler bu dar genetik taban içinde bile ıslah çalışmalarına devam edilmesi için yeterince cesaret vericidir. Böyle iyi düzenlenmiş ıslah programları, gen havuzuna dahil edilen yeni genetik çeşitliliği kademeli olarak sınırlandırmıştır.
Bu ıslah yaklaşımı bir genetik farklılaşmaya (genetic gap) yol açmış geliştirilen ve geliştirilmemiş arzulanan gen frekansında büyük bir farklılık oluşmuş ve elit gen havuzundaki genetik çeşitlilikte daralmalar söz konusu olmuştur. Aynı zamanda birçok türdeki uzun süreli seleksiyon uygulamaları ve bitki ıslahı programlarındaki yeterli sayıdaki bulgulara dayalı olarak (seleksiyon için) genomun daha önce varsayılan daha esnek ve işletilebilir olduğu gözükmektedir. Burada pedigri seleksiyon yöntemi esas alınarak dar bir gen havuzuna rağmen arpada (Hordeum vulgare L.) birçok özellik yönünden önemli genetik ilerlemelerin sağlandığı bir durum saptama çalışması rapor edilmiştir. Bu durumda, genel olarak kabul gören bir uygulamaya ihtiyaç duyarız ki seleksiyonun elit gen havuzlarına dayalı olması durumunda varyasyon neredeyse yalnızca orijinal ana babalardan sağlanır.
Moleküler ve geleneksel genetik analizleri De Novo varyasyonu ortaya çıkaracak bir çok mekanizma olduğunu göstermiştir. Örneğin gen çoğaltımları (amplifikasyonları) ve yer değiştirebilir (transposable) öğeler gibi. Buna bağlı olarak, yeni oluşturulan varyasyonun bir önemli katkı yaptığı şeklindeki kuramı ileri sürebiliriz. Ayrıca geniş kabul gördüğünden öte gen etkileşimleri (interaksiyon) ve örtücü gen etkisinin (epistasi) daha önemli olduğunu ileri sürmek isteriz ve bu orijinal çeşitlilikten kaynaklandığı kadar De Novo kaynaklı çeşitlilikten de ortaya çıkmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akkaya, M.S., A.B. Bhagwat, and P.B. Cregan. 1992. Length polymorphisms of simple sequence repeat DNA in soybean. Genetics 132:1131-1139.
- Allard, R.W. 1960. Principles of plant breeding. John Wiley & Sons New York.
- Bhattacharyya, M., C. Martin, and A. Smith. 1993. The importance of starch biosyntheses in the wrinkled seed shape character of peas studied by Mendel. Plant Mol. Biol. 22.525-531.
- Brink, R.A. 1973. Paramutation. Annu. Rev. Genet. 7:129-152.
- Brovvn, J., and V. Sundaresen. 1991. A recombination hotspot in the maize Al intragenic region. Theor. Appl. Genet. 81:185-188.
- Burr, B. 1994. Some concepts and new methods for molecular mapping in plants. p. 1-7. in R.L. Phillips and I.K. Vasil (ed.) DNA-based markers in plants. Kluvver Academic Publishers, Dordrecht, the Netherlands.
- Cedar, H. 1988. DNA methylation and gene activity. Celi 53:3-4.
- Chandler, V.L. 1995. A review of paramutation at b: An allellic interaction that causes heritable changes in transcription. p. 109-118. in K. Oono and F. Takaiwa (ed.) Modification of gene expression and non-Mendelian inheritance. Natl. Inst. Agrobiol. Resources, Tsukuba, Japan.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
1 Haziran 2001
Gönderilme Tarihi
22 Temmuz 2014
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2001 Cilt: 10 Sayı: 1-2