Research Article

Gediz Havzasında ürün deseninin çok amaçlı doğrusal programlama yaklaşımı ile optimizasyonu

Volume: 31 Number: 2 December 19, 2025
TR EN

Gediz Havzasında ürün deseninin çok amaçlı doğrusal programlama yaklaşımı ile optimizasyonu

Abstract

Amaç: Küresel nüfusun hızla artması ve iklim değişikliğinin yarattığı belirsizliklerle birlikte, ürün ekim stratejilerinin optimize edilmesi kritik bir mesele haline gelmiştir. Sınırlı arazi ve su kaynakları dahilinde çalışırken gıda güvenliğini sağlamanın yanında kaynakların korunmasını ekonomik uygulanabilirlikle dengeleyen verimli ve sürdürülebilir ekim modellerinin geliştirilmesi, tarımın geleceği için çok önemlidir. Bu çalışmada, su kullanımını en aza indirmek ve tarımsal geliri en üst düzeye çıkarmak gibi çatışan hedeflerle ekim modellerini optimize etmek için çok amaçlı bir doğrusal programlama modeli kullanılmıştır. Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Modeldeki başlıca kısıtlar, model aracılığıyla elde edilen gelirin mevcut duruma eşit veya daha yüksek, su kullanımının mevcut duruma eşit veya daha düşük olmasını ve ürün ekim alanlarının maksimum %10 değişmesine izin verilmesini içermektedir. Optimal ürün desenleri 2017, 2025-2050, 2050-2075 ve 2075-2100 dönemleri için belirlenmiş ve çeşitli ekim senaryolarının sonuçları analiz edilmiştir. Bulgular: Tüm senaryolar su tüketiminde azalma ve tarımsal gelirde artış gösterirken, bu değişikliklerin boyutunun ekim alanlarında izin verilen değişimlerden etkilendiği görülmüştür. Tüm zaman dilimleri arasında, ekim alanlarında %10'luk bir değişikliğe izin veren Senaryo 6'nın en etkili senaryo olduğu belirlenmiştir. Temel senaryoya kıyasla su kullanımında ortalama %5.30'luk bir azalma ve tarımsal gelirde %2.81'lik bir artışla sonuçlanan bu senaryo, su tasarrufu ve ekonomik kazançların dengelenmesi için en uygun seçenek olarak öne çıkmıştır. Bu çalışmanın bulguları, önerilen çok amaçlı doğrusal programlama modelinin sürdürülebilir tarımsal yönetimin teşvik edilmesinde önemli bir rol oynayabileceğini göstermektedir. Özgünlük/Değer: Sonuçlar, yalnızca ekim modellerinin ayarlanmasının su tüketiminde önemli azalmalar sağlayabileceğini ve aynı zamanda tarımsal gelirde kayda değer bir artışa yol açabileceğini göstermektedir. Bu durum, tarımda kaynak verimliliğini ve ekonomik sürdürülebilirliği iyileştirmek için pratik ve etkili bir strateji olarak optimize edilmiş ürün planlamasının potansiyelini vurgulamaktadır.

Keywords

References

  1. Dağ, M. M., ve Yılmaz, H. (2024). “Tarımsal üretimde geleneksel yöntemlerin ötesine geçiş: Rejeneratif tarım”. Tarım Ekonomisi Dergisi, 30(2), 197-205.
  2. Ganesh Kumar, S. B., Ramesh, B. R. and Surendra, H. J. (2021), “Linear Programming Model for the Design of Optimal Cropping Pattern for a Major Distributary Canal”, Mehta, Y. A., Carnacina, I., Kumar, D. N., Rao, K. R. and Kumari, M. (Eds.), Advances in Water Resources and Transportation Engineering, Springer, Singapore.
  3. Hacısüleyman, V., ve Özger, M. (2024). “Optimal cropping patterns using linear programming and evaluation based on food-energy-water nexus”. Global Journal of Environmental Science and Management, 10(Special Issue: Biosorbents & Environmental Management), 1-18.
  4. Jain, R., Immaneulraj, K., Malangmeih, L., Deka, N., Raju, S. S., Srivastava, S. K., Hazarika, J., Kaur, A.P. and Singh, J. (2018), “Linear Programming Based Optimum Crop Mix for Crop Cultivation in Assam State of India”, Abraham, A., Muhuri, P., Muda, A. K. and Gandhi, N. (Eds.), Intelligent Systems Design and Applications, Springer, Cham.
  5. Jain, S., Ramesh, D. and Bhattacharya, D. (2021), “A multi-objective algorithm for crop pattern optimization in agriculture”. Applied Soft Computing, 112, 107772.
  6. Kang, S., Hao, X., Du, T., Tong, L., Su, X., Lu, H., Li, X., Huo, Z., Li, S. and Ding, R. (2017), “Improving agricultural water productivity to ensure food security in China under changing environment: from research to practice”. Agricultural Water Management, 179, 5–17.
  7. Mellaku, M. T., Reynolds, T. W. and Woldeamanuel, T. (2018), “Linear programming-based cropland allocation to enhance performance of smallholder crop production: a pilot study in Abaro Kebele, Ethiopia”. Resources, 7 (4), 76.
  8. Phillip, D. O. A., Peter, E. and Girei, A. A. (2019), “Determination of optimum crop mix using linear (LP) programming among small holder farmers in agricultural zone four of Adamawa state, Nigeria”. Asian Journal of Agricultural Extension, Economics & Sociology, 34 (2), 1–10.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Sustainable Agricultural Development, Agricultural Policy

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 19, 2025

Submission Date

May 14, 2025

Acceptance Date

August 7, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 31 Number: 2

APA
Hacısüleyman, V., & Özger, M. (2025). Gediz Havzasında ürün deseninin çok amaçlı doğrusal programlama yaklaşımı ile optimizasyonu. Tarım Ekonomisi Dergisi, 31(2), 237-244. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1699095
AMA
1.Hacısüleyman V, Özger M. Gediz Havzasında ürün deseninin çok amaçlı doğrusal programlama yaklaşımı ile optimizasyonu. TJAE. 2025;31(2):237-244. doi:10.24181/tarekoder.1699095
Chicago
Hacısüleyman, Volkan, and Mehmet Özger. 2025. “Gediz Havzasında ürün Deseninin çok Amaçlı Doğrusal Programlama Yaklaşımı Ile Optimizasyonu”. Tarım Ekonomisi Dergisi 31 (2): 237-44. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1699095.
EndNote
Hacısüleyman V, Özger M (December 1, 2025) Gediz Havzasında ürün deseninin çok amaçlı doğrusal programlama yaklaşımı ile optimizasyonu. Tarım Ekonomisi Dergisi 31 2 237–244.
IEEE
[1]V. Hacısüleyman and M. Özger, “Gediz Havzasında ürün deseninin çok amaçlı doğrusal programlama yaklaşımı ile optimizasyonu”, TJAE, vol. 31, no. 2, pp. 237–244, Dec. 2025, doi: 10.24181/tarekoder.1699095.
ISNAD
Hacısüleyman, Volkan - Özger, Mehmet. “Gediz Havzasında ürün Deseninin çok Amaçlı Doğrusal Programlama Yaklaşımı Ile Optimizasyonu”. Tarım Ekonomisi Dergisi 31/2 (December 1, 2025): 237-244. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1699095.
JAMA
1.Hacısüleyman V, Özger M. Gediz Havzasında ürün deseninin çok amaçlı doğrusal programlama yaklaşımı ile optimizasyonu. TJAE. 2025;31:237–244.
MLA
Hacısüleyman, Volkan, and Mehmet Özger. “Gediz Havzasında ürün Deseninin çok Amaçlı Doğrusal Programlama Yaklaşımı Ile Optimizasyonu”. Tarım Ekonomisi Dergisi, vol. 31, no. 2, Dec. 2025, pp. 237-44, doi:10.24181/tarekoder.1699095.
Vancouver
1.Volkan Hacısüleyman, Mehmet Özger. Gediz Havzasında ürün deseninin çok amaçlı doğrusal programlama yaklaşımı ile optimizasyonu. TJAE. 2025 Dec. 1;31(2):237-44. doi:10.24181/tarekoder.1699095