Research Article

OECD ülkelerinde eğitim harcamaları ve tarımsal katma değer ilişkisi: Bir panel veri analizi

Volume: 32 Number: 1 June 26, 2026
EN TR

OECD ülkelerinde eğitim harcamaları ve tarımsal katma değer ilişkisi: Bir panel veri analizi

Abstract

Amaç: Bu çalışmanın amacı, OECD ülkelerinde kamu eğitim harcamaları (KEH), tarımsal katma değer (TKD) ve kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla (KBGSYH) arasındaki nedensellik ilişkilerini inceleyerek beşerî sermayenin sürdürülebilir ekonomik büyümedeki rolünü ortaya koymaktır.

Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Çalışmada, değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkileri analiz etmek amacıyla Panel ARDL modeli kapsamında PMG tahmincisi kullanılmıştır. Nedensellik yönünü belirlemek için Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) panel nedensellik testi uygulanmıştır. Yatay kesit bağımlılığı LM ve düzeltilmiş LM testleriyle, durağanlık ise CADF birim kök testiyle incelenmiştir.

Bulgular: Sonuçlar, KEH ile TKD arasında çift yönlü, TKD’den KBGSYH’ye doğru ise tek yönlü nedensellik bulunduğunu göstermektedir. Panel ARDL-PMG bulgularına göre kısa dönemde KEH ve KBGSYH’nin TKD üzerindeki etkileri istatistiksel olarak anlamlı değildir. Ancak negatif ve anlamlı hata düzeltme katsayısı, kısa dönem dengesizliklerinin yaklaşık %16,9’unun her dönemde giderildiğini göstermektedir. Uzun dönemde ise KEH ve KBGSYH’nin TKD üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri bulunmaktadır. KEH’deki %1’lik artış TKD’yi %0,68, KBGSYH’deki %1’lik artış ise %0,78 artırmaktadır.

Araştırma Sınırlamaları/Etkileri: Çalışma, 2008–2021 döneminde 33 OECD ülkesiyle sınırlı olup doğrusal olmayan ve asimetrik ilişkileri kapsamamaktadır.

Özgünlük/Değer: Çalışma, eğitim-tarım-büyüme ilişkisine yönelik çok ülkeli kanıt sunmakta ve heterojenlik ile yatay kesit bağımlılığını dikkate alan metodolojik açıdan güçlü bir yaklaşım kullanmaktadır.

Keywords

References

  1. Ali, M. and Flinn, J.C. (1989), “Profit efficiency among basmati rice producers in Pakistan Punjab”, American Journal of Agricultural Economics, Vol. 71 No. 2, pp. 303-310, https://doi.org/10.2307/1241587.
  2. Arslan, H. (2025), Küçük üreticinin hayatta kalma stratejisi olarak “seracılık”: Bir durum çalışması. Tarım Ekonomisi Dergisi, 31(2), 257-270. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1720552.
  3. Asadullah, M.N. and Rahman, S. (2009), “Farm productivity and efficiency in rural Bangladesh: the role of education revisited”, Applied Economics, Vol. 41 No. 1, pp. 17-33, https://doi.org/10.1080/00036840601019125
  4. Barro, R.J. (1990), “Government spending in a simple model of endogenous growth”, Journal of Political Economy, Vol. 98 No. 5, pp. 103-125, https://doi.org/10.1086/261726.
  5. Becker, G.S. (1975), Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education (2nd ed.), Columbia University Press, New York, NY.
  6. Binboğa, G., Tekün, O. B., Abay, C., ve Örmeci Kart, M. Ç. (2024), “Çiftçilerin Bilgi Teknolojisi Kullanımı: İzmir İli Örneği”. Tarım Ekonomisi Dergisi, Vol. 30 No. 1, s. 17-25. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1380528
  7. Breusch, T.S. and Pagan, A.R. (1980), “The Lagrange multiplier test and its applications to model specification tests in econometrics”, The Review of Economic Studies, Vol. 47 No. 1, pp. 239-253, https://doi.org/10.2307/2297111.
  8. Denison, E.F. (1962), “The sources of economic growth in the United States and the alternatives before us”, Committee for Economic Development, No. 72, pp. 935-938, https://doi.org/10.2307/2228363

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Agricultural Policy, Agricultural Economics (Other)

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

June 23, 2026

Publication Date

June 26, 2026

Submission Date

August 12, 2025

Acceptance Date

June 16, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 32 Number: 1

APA
Şakar, E., Taytak, M., & Şaşmaz, M. Ü. (2026). OECD ülkelerinde eğitim harcamaları ve tarımsal katma değer ilişkisi: Bir panel veri analizi. Tarım Ekonomisi Dergisi, 32(1), 399-413. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1762735
AMA
1.Şakar E, Taytak M, Şaşmaz MÜ. OECD ülkelerinde eğitim harcamaları ve tarımsal katma değer ilişkisi: Bir panel veri analizi. TJAE. 2026;32(1):399-413. doi:10.24181/tarekoder.1762735
Chicago
Şakar, Emre, Mustafa Taytak, and Mahmut Ünsal Şaşmaz. 2026. “OECD ülkelerinde Eğitim Harcamaları Ve Tarımsal Katma Değer Ilişkisi: Bir Panel Veri Analizi”. Tarım Ekonomisi Dergisi 32 (1): 399-413. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1762735.
EndNote
Şakar E, Taytak M, Şaşmaz MÜ (June 1, 2026) OECD ülkelerinde eğitim harcamaları ve tarımsal katma değer ilişkisi: Bir panel veri analizi. Tarım Ekonomisi Dergisi 32 1 399–413.
IEEE
[1]E. Şakar, M. Taytak, and M. Ü. Şaşmaz, “OECD ülkelerinde eğitim harcamaları ve tarımsal katma değer ilişkisi: Bir panel veri analizi”, TJAE, vol. 32, no. 1, pp. 399–413, June 2026, doi: 10.24181/tarekoder.1762735.
ISNAD
Şakar, Emre - Taytak, Mustafa - Şaşmaz, Mahmut Ünsal. “OECD ülkelerinde Eğitim Harcamaları Ve Tarımsal Katma Değer Ilişkisi: Bir Panel Veri Analizi”. Tarım Ekonomisi Dergisi 32/1 (June 1, 2026): 399-413. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1762735.
JAMA
1.Şakar E, Taytak M, Şaşmaz MÜ. OECD ülkelerinde eğitim harcamaları ve tarımsal katma değer ilişkisi: Bir panel veri analizi. TJAE. 2026;32:399–413.
MLA
Şakar, Emre, et al. “OECD ülkelerinde Eğitim Harcamaları Ve Tarımsal Katma Değer Ilişkisi: Bir Panel Veri Analizi”. Tarım Ekonomisi Dergisi, vol. 32, no. 1, June 2026, pp. 399-13, doi:10.24181/tarekoder.1762735.
Vancouver
1.Emre Şakar, Mustafa Taytak, Mahmut Ünsal Şaşmaz. OECD ülkelerinde eğitim harcamaları ve tarımsal katma değer ilişkisi: Bir panel veri analizi. TJAE. 2026 Jun. 1;32(1):399-413. doi:10.24181/tarekoder.1762735