OECD ülkelerinde eğitim harcamaları ve tarımsal katma değer ilişkisi: Bir panel veri analizi
Abstract
Amaç: Bu çalışmanın amacı, OECD ülkelerinde kamu eğitim harcamaları (KEH), tarımsal katma değer (TKD) ve kişi başına düşen gayrisafi yurt içi hasıla (KBGSYH) arasındaki nedensellik ilişkilerini inceleyerek beşerî sermayenin sürdürülebilir ekonomik büyümedeki rolünü ortaya koymaktır.
Tasarım/Metodoloji/Yaklaşım: Çalışmada, değişkenler arasındaki kısa ve uzun dönem ilişkileri analiz etmek amacıyla Panel ARDL modeli kapsamında PMG tahmincisi kullanılmıştır. Nedensellik yönünü belirlemek için Emirmahmutoğlu ve Köse (2011) panel nedensellik testi uygulanmıştır. Yatay kesit bağımlılığı LM ve düzeltilmiş LM testleriyle, durağanlık ise CADF birim kök testiyle incelenmiştir.
Bulgular: Sonuçlar, KEH ile TKD arasında çift yönlü, TKD’den KBGSYH’ye doğru ise tek yönlü nedensellik bulunduğunu göstermektedir. Panel ARDL-PMG bulgularına göre kısa dönemde KEH ve KBGSYH’nin TKD üzerindeki etkileri istatistiksel olarak anlamlı değildir. Ancak negatif ve anlamlı hata düzeltme katsayısı, kısa dönem dengesizliklerinin yaklaşık %16,9’unun her dönemde giderildiğini göstermektedir. Uzun dönemde ise KEH ve KBGSYH’nin TKD üzerinde pozitif ve anlamlı etkileri bulunmaktadır. KEH’deki %1’lik artış TKD’yi %0,68, KBGSYH’deki %1’lik artış ise %0,78 artırmaktadır.
Araştırma Sınırlamaları/Etkileri: Çalışma, 2008–2021 döneminde 33 OECD ülkesiyle sınırlı olup doğrusal olmayan ve asimetrik ilişkileri kapsamamaktadır.
Özgünlük/Değer: Çalışma, eğitim-tarım-büyüme ilişkisine yönelik çok ülkeli kanıt sunmakta ve heterojenlik ile yatay kesit bağımlılığını dikkate alan metodolojik açıdan güçlü bir yaklaşım kullanmaktadır.
Keywords
References
- Ali, M. and Flinn, J.C. (1989), “Profit efficiency among basmati rice producers in Pakistan Punjab”, American Journal of Agricultural Economics, Vol. 71 No. 2, pp. 303-310, https://doi.org/10.2307/1241587.
- Arslan, H. (2025), Küçük üreticinin hayatta kalma stratejisi olarak “seracılık”: Bir durum çalışması. Tarım Ekonomisi Dergisi, 31(2), 257-270. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1720552.
- Asadullah, M.N. and Rahman, S. (2009), “Farm productivity and efficiency in rural Bangladesh: the role of education revisited”, Applied Economics, Vol. 41 No. 1, pp. 17-33, https://doi.org/10.1080/00036840601019125
- Barro, R.J. (1990), “Government spending in a simple model of endogenous growth”, Journal of Political Economy, Vol. 98 No. 5, pp. 103-125, https://doi.org/10.1086/261726.
- Becker, G.S. (1975), Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis, with Special Reference to Education (2nd ed.), Columbia University Press, New York, NY.
- Binboğa, G., Tekün, O. B., Abay, C., ve Örmeci Kart, M. Ç. (2024), “Çiftçilerin Bilgi Teknolojisi Kullanımı: İzmir İli Örneği”. Tarım Ekonomisi Dergisi, Vol. 30 No. 1, s. 17-25. https://doi.org/10.24181/tarekoder.1380528
- Breusch, T.S. and Pagan, A.R. (1980), “The Lagrange multiplier test and its applications to model specification tests in econometrics”, The Review of Economic Studies, Vol. 47 No. 1, pp. 239-253, https://doi.org/10.2307/2297111.
- Denison, E.F. (1962), “The sources of economic growth in the United States and the alternatives before us”, Committee for Economic Development, No. 72, pp. 935-938, https://doi.org/10.2307/2228363
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Agricultural Policy, Agricultural Economics (Other)
Journal Section
Research Article
Early Pub Date
June 23, 2026
Publication Date
June 26, 2026
Submission Date
August 12, 2025
Acceptance Date
June 16, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 32 Number: 1